Standard wyjaśni, jak ewidencjonować najem

Projekt zmian do krajowego standardu rachunkowości (KSR) nr 5 - Leasing, najem i dzierżawa przewiduje wprowadzenie dwóch nowych rozdziałów, które wyjaśniają szczegółowo kwestię ewidencji księgowej najmu i dzierżawy u obu stron transakcji. Co więcej, aby w przyszłości uniknąć wszelkiego rodzaju niedomówień, do KRS postanowiono wprowadzić definicje umowy zarówno o najem, jak i dzierżawę.

Zgodnie z projektem zmian w KRS najemca lub dzierżawca ewidencjonuje opłaty z tytułu umowy najmu lub dzierżawy w zależności od stosowanego wariantu rachunku zysków i strat. Jeżeli wykorzystywany jest wariant porównawczy, wspomnianą opłatę ujmuje się w kosztach działalności operacyjnej lub pozostałych kosztach operacyjnych. Z kolei w przypadku stosowania wariantu kalkulacyjnego jej ewidencja powinna przebiegać - zależnie od celu użytkowania przedmiotu najmu lub dzierżawy - za pośrednictwem konta kosztów wytworzenia, ogólnego zarządu lub sprzedaży. Można też wliczyć ją do kosztów z pozostałej działalności operacyjnej.

Projekt mówi również, w jaki sposób należy rozliczyć czynsz zapłacony za dany okres z góry. W takiej sytuacji najemca lub dzierżawca powinien dokonać rozliczeń międzyokresowych. W czasie nie rozlicza się natomiast opłaty wstępnej, gdyż umowa zawarta jest na czas nieokreślony.

Z kolei w przypadku podmiotu wynajmującego lub wydzierżawiającego opłata z tytułu najmu lub dzierżawy stanowi przychód. I tak, jeżeli najem lub dzierżawa jest działalnością operacyjną, należy ją ująć jako przychody ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów. W innych przypadkach ujmuje się jako przychód z pozostałej działalności operacyjnej.

Projekt KSR określa też sposób ewidencji przedmiotu umowy najmu lub dzierżawy. To wynajmujący lub wydzierżawiający obejmuje go swoją ewidencją środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych i to on dokonuje od niego odpisów amortyzacyjnych zgodnie z zasadami amortyzacji przyjętymi do podobnych składników aktywów.

Zmieniony KRS dopuszcza także ujęcie kosztów odpisów amortyzacyjnych jako pozostałych kosztów operacyjnych. Jednak podmiot wynajmujący lub wydzierżawiający będzie mógł skorzystać z tej możliwości, gdy pobierane przez siebie opłaty z tytułu najmu lub dzierżawy ujmie jako przychody z pozostałej działalności operacyjnej.

W tym miejscu warto zauważyć, że poniesione przez wynajmującego lub wydzierżawiającego początkowe koszty bezpośrednie zawarcia umowy (np. doradztwa prawnego, negocjacji, wynagrodzenia pośredników itp.) obciążają koszty okresu ich poniesienia.

Krajowe standardy rachunkowości stanowią szczegółowe wyjaśnienie zasad określonych w ustawie o rachunkowości. Natomiast zgodnie z art. 10 ust. 3 tej ustawy w sprawach nieuregulowanych jej przepisami jednostka może stosować krajowe standardy rachunkowości wydane przez Komitet Standardów Rachunkowości. Nie ma więc obowiązku ich stosowania.

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Art. 10 ust. 3 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).