Jak uzyskać uprawnienia do usługowego prowadzenia ksiąg

Usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych jest działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 z późn. zm.). Polega na prowadzeniu ewidencji rachunkowej, przeprowadzaniu inwentaryzacji, wyceny aktywów i pasywów, sporządzaniu sprawozdań finansowych oraz gromadzeniu i przechowywaniu dokumentacji księgowej.

Przedsiębiorcy świadczący tego rodzaju usługi mogą też dokonywać rozliczeń podatkowych, a dokładnie w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów: prowadzić księgi podatkowe i inne ewidencje do celów podatkowych oraz udzielać im pomocy w tym zakresie, a także sporządzać zeznania i deklaracje podatkowe lub udzielać pomocy w tym zakresie.

Prowadzenie takiej działalności jest możliwe, gdy usługodawca posiada stosowne uprawnienia. Mają je osoby z certyfikatem księgowym (ewentualnie świadectwem kwalifikacji - które nie są już wydawane), biegli rewidenci i doradcy podatkowi.

Nie oznacza to, że biura rachunkowego nie może założyć osoba, która nie posiada stosownych dyplomów.

Tylko przedsiębiorca będący osobą fizyczną musi sam mieć uprawnienia. Pozostali mogą prowadzić działalność, pod warunkiem że czynności z zakresu usługowego prowadzenia ksiąg będą wykonywane przez uprawnione osoby. Mogą one co prawda przy wykonywaniu czynności korzystać z pomocy osób nieuprawnionych, ale wówczas muszą zapewnić stały i bezpośredni nadzór nad wykonywaniem tych czynności.

Konieczna procedura

Najbardziej pracochłonne, kosztowne i długotrwałe jest zdobycie uprawnień biegłego rewidenta, trwa ok. 4 lata. Aby kandydat przystąpił do postępowania kwalifikacyjnego rozpoczynającego się w danym roku, musi złożyć jedynie formularz zgłoszenia i kwestionariusz osobowy. Jeżeli zostanie do niego dopuszczony, musi zdać 10 egzaminów pisemnych, a na końcu ustny egzamin dyplomowy. Obecnie koszt każdego egzaminu pisemnego wynosi 400 zł, a dyplomowego - 750 zł. Ponadto kandydat do tytułu biegłego rewidenta nie zostanie wpisany do rejestru, jeżeli nie odbędzie rocznej praktyki w zakresie rachunkowości oraz co najmniej dwuletniej aplikacji.

Z kolei osoby, które chcą zdobyć uprawnienia doradcy podatkowego, muszą zdać egzamin i odbyć praktykę. Warunkiem jest też posiadanie wyższego wykształcenia i - co ważne - musi on być spełniony przed przystąpieniem kandydata do egzaminu.

Weryfikacja wiedzy składa się z części pisemnej i ustnej (opłata wynosi 900 zł), przy czym warunkiem dopuszczenia do części ustnej jest zdanie części pisemnej.

Poza tym kandydaci na doradców podatkowych muszą odbyć dwuletnią praktykę zawodową, w następującej kolejności:

● w urzędzie skarbowym - 2 miesiące,

● w izbie skarbowej - 2 miesiące,

● w urzędzie kontroli skarbowej - 2 miesiące,

● u doradcy podatkowego lub w spółce doradztwa podatkowego - 18 miesięcy.

Wymogi ustawowe

Z kolei certyfikat księgowy można uzyskać na dwa sposoby (obecnie trwają prace nad ustawą deregulacyjną, przygotowywaną przez ministra sprawiedliwości Jarosława Gowina. Przewiduje ona liczne ułatwienia w dostępie do wielu zawodów, w tym także do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Do prowadzenia biura rachunkowego nie będzie trzeba mieć żadnych uprawnień).

Jednak w każdym przypadku konieczne jest doświadczenie w księgowości. Uprawnienia może więc otrzymać osoba z dwuletnią praktyką, jeżeli zda egzamin, lub taka, która legitymuje się odpowiednim wykształceniem z rachunkowości oraz trzyletnią praktyką.

Zgodnie z art. 76b ust. 2 ustawy o rachunkowości za doświadczenie uważa się wykonywanie określonych czynności - na podstawie stosunku pracy w wymiarze czasu pracy nie mniejszym niż pół etatu, odpłatnej umowy cywilnoprawnej zawartej z przedsiębiorcą świadczącym usługi w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, umowy spółki lub w związku z prowadzeniem własnej działalności gospodarczej.

Tymi czynnościami są natomiast:

● prowadzenie, na podstawie dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych lub

● dokonywanie wyceny aktywów i pasywów oraz ustalanie wyniku finansowego, lub

● sporządzanie sprawozdań finansowych, lub

● badanie sprawozdań finansowych pod nadzorem biegłego rewidenta.

Należy zwrócić uwagę, że każdy punkt kończy się wyrazem "lub". Oznacza to, że nie trzeba wykonywać wszystkich wspomnianych obowiązków, wystarczy jeden z nich.

Ponadto z przepisu wynika, że nie jest uznawana praca księgowego na umowę cywilnoprawną (np. umowę-zlecenie) w podmiocie, który nie prowadzi usługowo ksiąg rachunkowych (tj. w firmie, która ma własny dział księgowości). Wykonując czynności na podstawie umowy cywilnoprawnej, można wykazać praktykę, wyłącznie jeżeli praca wykonywana jest w jednostce usługowo prowadzącej księgi rachunkowe (np. biurze rachunkowym), a księgowy dostaje za nią wynagrodzenie.

Ponadto w tym przypadku należy pamiętać, że praktyki nie stanowi prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów, nawet jeżeli księgowy pracuje w firmie na więcej niż pół etatu. Podobnie jest w przypadku odbywania stażu z urzędu pracy. Wynika to z tego, że czynności prowadzone są na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Również czas trwania urlopu wychowawczego nie jest liczony do doświadczenia w księgowości. Tylko urlop macierzyński i chorobowy wlicza się do okresu zatrudnienia.

Jak już wspomniałam, co najmniej trzyletnie doświadczenie jest konieczne w przypadku, gdy kandydat legitymuje się odpowiednim wykształceniem. Jak wynika z danych resortu finansów, ponad 90 proc. certyfikatów wydawanych jest właśnie w ten sposób.

Warto pamiętać, że przepisy przewidują w tym przypadku możliwość wykazania dwóch typów wymaganego wykształcenia, tj.:

● wyższe magisterskie uzyskane na kierunku rachunkowość lub na innym kierunku ekonomicznym o specjalności rachunkowość lub innej, dla której plan studiów i program kształcenia odpowiadały wymogom określonym przez organy uczelni dla specjalności rachunkowość w jednostkach organizacyjnych uprawnionych do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych,

● wyższe magisterskie lub równorzędne oraz ukończenie studiów podyplomowych z zakresu rachunkowości w jednostkach uprawnionych do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych.

Ten przepis powoduje wiele pytań kandydatów. Dlatego warto przyjrzeć się fragmentowi tego przepisu, który stwierdza, że uznawane są też specjalizacje, których plan studiów i program kształcenia odpowiadają wymogom określonym przez organy uczelni dla specjalności rachunkowość. To stwierdzenie odnosi się do tych specjalizacji, które obszarem wiedzy obejmują cały zakres rachunkowości. Pociąga to za sobą konieczność porównania programu uczelni tego kierunku z programem przyjętym dla specjalności rachunkowość.

Ponadto studia podyplomowe z rachunkowości muszą być poprzedzone studiami magisterskimi lub równorzędnymi. Oznacza to, że nie jest wystarczający dyplom studiów licencjackich lub inżynierskich.

Kolejna kwestia, o której należy pamiętać, to wymóg zdobycia dyplomu w jednostkach uprawnionych do nadawania stopnia doktora nauk ekonomicznych. Takie uprawnienia mają przede wszystkim uczelnie państwowe i nieliczne uczelnie prywatne. Ich wykaz dostępny jest w obwieszczeniu Centralnej Komisji do spraw Stopni i Tytułów z 31 maja 2010 r. w sprawie wykazu jednostek organizacyjnych uprawnionych do nadawania stopni doktora i doktora habilitowanego wraz z określeniem nazw nadawanych stopni (M.P. z 2010 r. nr 46, poz. 643). Z obwieszczenia tego wynika, że uprawnienia do nadawania stopnia doktora nauk ekonomicznych ma 10 uniwersytetów, 10 szkół technicznych, pięć akademii ekonomicznych, dwie wyższe szkoły rolnicze, cztery uczelnie niepubliczne oraz pięć placówek PAN i instytutów.

Składana dokumentacja

Jeżeli kandydat spełnia ustawowe kryteria do otrzymania certyfikatu, możne złożyć dokumenty do ministra finansów. Przesyła się je do departamentu rachunkowości Ministerstwa Finansów, ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa. Aktualny wykaz kryteriów określa rozporządzenie ministra finansów w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Jest to przede wszystkim wniosek o wydanie certyfikatu. Konieczne jest złożenie w tym celu oficjalnego formularza, którego wzór zawiera załącznik nr 1 do wspomnianego rozporządzenia. Aktywny formularz przygotowany przez Ministerstwo Finansów dostępny jest na stronie internetowej resortu. Złożenie wniosku, który nie jest zgodny ze wzorem, uznawane jest za niedopełnienie wymogów formalnych.

Ponadto przekazuje się:

informację z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności za przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, za przestępstwo skarbowe oraz za czyn określony w rozdziale 9 ustawy o rachunkowości. Musi być ona opatrzona datą nie wcześniejszą niż 30 dni przed złożeniem wniosku,

● dokumenty potwierdzające posiadanie praktyki w księgowości,

● dyplom lub świadectwo potwierdzające posiadane wykształcenie,

● zaświadczenie potwierdzające zdanie egzaminu z wynikiem pozytywnym w przypadku osoby, która ubiega się o certyfikat poprzez weryfikację wiedzy.

W przypadku zdawania egzaminu do dokumentów należy dołączyć zaświadczenie potwierdzające zdanie egzaminu z wynikiem pozytywnym.

Rozporządzenie ministra finansów w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych nie precyzuje, jakie dokumenty powinny być złożone, aby udowodnić doświadczenie w księgowości. Kandydat powinien więc przedstawić takie dokumenty, które będą potwierdzały, że wszystkie wymogi ustawy o rachunkowości w tym zakresie zostały spełnione. W przypadku gdy resort finansów uzna przedstawione dowody za niewystarczające, wezwie wnioskodawcę do uzupełnienia dokumentów.

Potwierdzanie praktyki

Dokumentami poświadczającymi doświadczenie mogą być przykładowo świadectwo

pracy lub zaświadczenie wydane przez pracodawcę. Ponadto jasno musi z nich wynikać, czy praktyka została zdobyta np. na podstawie umowy o pracę, czy umowy cywilnoprawnej. W przypadku umowy o pracę musi być wskazany wymiar czasu pracy. Jest to o tyle ważne, że praktyka jest zaliczana tylko wówczas, gdy kandydat zdobył ją, pracując na minimum pół etatu. W przypadku gdy kandydata z pracodawcą łączyła umowa cywilnoprawna, konieczne jest wskazanie, czy była ona odpłatna. Jest to jedno z kryteriów uznania praktyki. Konieczny jest również profil działalności przedsiębiorcy. Praktyka jest bowiem zaliczana tylko wówczas, gdy czynności na tej podstawie są wykonywane w podmiocie świadczącym usługi w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Kolejny element to stanowisko pracy lub forma prawna jednostki. Jeżeli ze stanowiska nie wynika praktyka, konieczne będą dodatkowe dokumenty, np. zakres obowiązków. Nie dotyczy to np. głównych księgowych, starszych księgowych i księgowych zatrudnionych np. w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością czy spółkach akcyjnych (mają one obowiązek prowadzić pełne księgi). Dodatkowe zaświadczenia od pracodawców lub zakres obowiązków konieczne będą na takich stanowiskach, jak referent, inspektor, koordynator.

W przypadku zatrudnienia w jednostce prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług prowadzenia ksiąg rachunkowych resort wymaga, aby udokumentowany został rodzaj uprawnienia, na podstawie którego prowadzona jest działalność. Konieczny jest również szczegółowy zakres faktycznie wykonywanych przez kandydata czynności wraz ze wskazaniem dokładnego okresu ich wykonywania.

Żadnych problemów nie powinno natomiast być w przypadku dokumentów poświadczających wykształcenie. W tym przypadku można przedstawić oryginały, odpisy dyplomów i świadectw lub urzędowo poświadczone kopie. Jeżeli kandydat ukończył specjalność inną niż rachunkowość, konieczne jest zaświadczenie wydane przez uczelnię. Musi ono potwierdzać, że plan studiów i program kształcenia ukończonej specjalności odpowiadał wymogom określonym przez organy uczelni dla specjalności rachunkowość.

Jak wspomniałam, uznawane są również kopie dokumentów. Warto pamiętać, że nie muszą być poświadczane notarialnie - choć nie ma do tego przeszkód. Wystarczy jednak ich urzędowe poświadczenie. Przepisy nie zawierają instrukcji, w jaki sposób dokumenty poświadcza się urzędowo ani który organ jest do tego uprawniony. Należy jednak uznać, że właściwy do poświadczenia jest organ, do którego kierowany jest dokument. W przypadku osoby ubiegającej się o wydanie certyfikatu księgowego będzie to urzędnik przyjmujący taki wniosek.

Obowiązkowy test

O certyfikat w przypadku zdawania egzaminu występuje się dopiero po jego zdaniu. Aby więc zakwalifikować się do egzaminu, w pierwszej kolejności należy złożyć wniosek. Powinien on zawierać: numer PESEL (a w przypadku osób nieposiadających obywatelstwa polskiego - numer i rodzaj dokumentu potwierdzającego tożsamość), imiona i nazwisko, datę i miejsce urodzenia, adres zamieszkania oraz adres do korespondencji. Przy tym przepisy wykonawcze nie przewidują wzoru takiego wniosku. Jednak resort finansów przygotował taki formularz. Dostępny jest na stronie internetowej www.mf.gov.pl.

Do wniosku należy dołączyć również dwa oświadczenia o:

● posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych oraz korzystaniu z pełni praw publicznych i

● niekaralności za przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, za przestępstwo skarbowe oraz za czyn określony w rozdziale 9 ustawy o rachunkowości.

Konieczne jest również wniesienie opłaty egzaminacyjnej, która w 2012 roku wynosi 600 zł.

Co ważne - wśród wymienionych wymogów nie ma wymaganego do otrzymania certyfikatu doświadczenia. Oznacza to, że można zdać egzamin, a dopiero po uzyskaniu odpowiedniej praktyki ubiegać się o wydanie uprawnień.

Po złożeniu wniosku komisja egzaminacyjna weryfikuje dokumenty. Po ich pozytywnym rozpatrzeniu przesyła do wnioskodawcy pismo, w którym informuje o miejscu przeprowadzenia egzaminu, dacie oraz wysokości opłaty i terminie jej wniesienia, a także numerze konta bankowego organizatora egzaminu. Opłatę egzaminacyjną wnosi osoba, która złożyła wniosek oraz spełnia warunki określone dla osób ubiegających się o zakwalifikowanie do egzaminu. W chwili jej wniesienia z zachowaniem stosownego terminu kandydat może zostać zakwalifikowany do egzaminu, a następnie do niego przystąpić. Natomiast niedokonanie wpłaty w wyznaczonym terminie traktowane jest jako odstąpienie od udziału w egzaminie.

W przypadku gdy kandydat nie przystąpi do egzaminu, opłata nie podlega zwrotowi. Wyjątkiem jest wystąpienie ważnych przyczyn losowych. W takiej sytuacji można przystąpić do egzaminu w terminie późniejszym, a opłata zaliczana jest na jego poczet. Jednak warunkiem skorzystania z tej możliwości jest przedstawienie komisji egzaminacyjnej dokumentów potwierdzających niemożność przystąpienia do egzaminu w wyznaczonym terminie. Należy to uczynić najpóźniej w ciągu siedmiu dni po tym terminie.

Z kolei kandydat, który został zakwalifikowany do egzaminu, może na 14 dni przed jego terminem zwrócić się do organizatora egzaminu o zwrot opłaty egzaminacyjnej.

Zestawy egzaminacyjne

Osoby, które zamierzają przystąpić do weryfikacji wiedzy, muszą się dobrze przygotować. Średnia zdawalność wynosi bowiem ok. 25 proc. Dla ułatwienia komisja egzaminacyjna stworzyła przykładowy zestaw egzaminacyjny, które jest dostępny na stronie internetowej www.mf.gov.pl.

Egzamin trwa cztery godziny. W tym czasie kandydaci muszą rozwiązać minimum sześć zadań egzaminacyjnych i odpowiedzieć na 50 pytań testowych z trzech bloków tematycznych. Aby zdać egzamin, z każdego z nich kandydat musi otrzymać co najmniej 60 proc. maksymalnej liczby punktów. Z rachunkowości można otrzymać 130 punktów, z podatków 60 punktów, natomiast z ubezpieczeń społecznych oraz podstawy prawa cywilnego i gospodarczego 40 punktów.

Przy tym należy pamiętać, że za poprawną odpowiedź otrzymuje się dwa punkty, za brak odpowiedzi zero punktów, natomiast zła odpowiedź oznacza utratę punktu. Zadania punktowane są indywidualnie.

Oznacza to, że aby zdać egzamin z rachunkowości, trzeba zdobyć minimum - 78 punktów, za część podatkową - 36 punktów, natomiast za część dotyczącą ubezpieczeń społecznych oraz podstaw prawa cywilnego i gospodarczego - 24 punkty.

Wykluczenie kandydata

Przed wejściem na salę egzaminacyjną kandydaci okazują dowód osobisty lub inny dokument tożsamości zawierający numer PESEL (a w przypadku osób nieposiadających obywatelstwa polskiego - numer i rodzaj dokumentu potwierdzającego tożsamość) i własnoręcznym podpisem potwierdzają udział w egzaminie.

Przed rozpoczęciem egzaminu przewodniczący komisji powinien poinformować osoby przystępujące do egzaminu o:

● sposobie przeprowadzania egzaminu,

● przepisach porządkowych obowiązujących w trakcie egzaminu;

● zasadach dokonywania oceny udzielonych odpowiedzi,

● terminie ogłoszenia wyników.

Wyniki egzaminu ogłaszane są z wykorzystaniem numeru ewidencyjnego nadanego w momencie złożenia wniosku o zakwalifikowanie do egzaminu na stronie internetowej resortu finansów (www.mf.gov.pl). Ponadto osoba przystępująca do egzaminu otrzymuje od jego organizatora pisemną informację o wyniku.

W trakcie egzaminu zdający może opuścić salę po uzyskaniu zgody przewodniczącego, członka lub sekretarza komisji i przekazaniu mu pracy egzaminacyjnej wraz z dowodem osobistym lub innym dokumentem tożsamości. Czas nieobecności jest zaznaczany na pracy egzaminacyjnej.

Co ważne, na egzaminie można korzystać z pomocy, np. przepisów prawa opublikowanych w dziennikach urzędowych lub zawartych w zbiorach przepisów bez komentarzy. Kandydaci mogą również używać wszystkich urządzeń ułatwiających liczenie, np. kalkulatora, z wyjątkiem tych, które mają funkcje gromadzenia, przetwarzania i przenoszenia danych.

Należy jednak pamiętać, że komisja egzaminacyjna może wykluczyć z egzaminu osobę, która w jego trakcie narusza obowiązujące przepisy porządkowe lub korzysta z niedozwolonych materiałów (innych niż wymienione powyżej).

Warto też pamiętać o innych sytuacjach, w których praca egzaminacyjna nie jest oceniana.

Przykładem może być zawarcie na karcie egzaminacyjnej innych poza przydzielonym numerem identyfikacyjnym elementów pozwalających na identyfikację autora pracy, np. podpisanie pracy imieniem i nazwiskiem. Podobnie jest, gdy praca zapisana jest w sposób nietrwały (np. ołówkiem) lub nieczytelny. Dyskwalifikacja następuje również, gdy kandydat nie odda kompletu arkuszy z testami egzaminacyjnymi oraz z zadaniami sytuacyjnymi.

W przypadku gdy wynik będzie negatywny, w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia wyników można uzyskać prawo do wglądu do pracy. Udostępniana jest ona w siedzibie urzędu obsługującego ministra finansów. Następuje to w obecności sekretarza komisji oraz co najmniej jednego pracownika urzędu. W terminie 21 dni od dnia ogłoszenia wyników uczestnik egzaminu ma prawo do pisemnego odwołania się od jego wyniku. Podlega ono rozpatrzeniu przez komisję w terminie 30 dni od jego otrzymania. O podjętym rozstrzygnięciu przewodniczący powiadamia niezwłocznie uczestnika egzaminu.

Przy wniesieniu odwołania należy wziąć pod uwagę wcześniej wyjaśnione zasady zaliczania egzaminu. Nie ma bowiem sensu weryfikowanie wyników, gdy z całości kandydat uzyskał 60 proc., ale z jednego z nich np. 20 proc. Inaczej jest w przypadku, gdy np. kandydat otrzyma z rachunkowości 75 punktów, z podatków 37 punktów, a z podstaw prawa cywilnego i gospodarczego 29 punktów. Oznacza to bowiem, że tylko w bloku rachunkowość zabrakło 3 punktów. W takiej sytuacji warto próbować odwoływać się od werdyktu komisji.

Ważne

Najbliższy egzamin dla kandydatów ubiegających się o uprawnienie do usługowego prowadzenia ksiąg zostanie przeprowadzony 26 maja

Najczęściej popełniane błędy

● składają wniosek o wydanie certyfikatu na złym formularzu,

● nie zamieszczają informacji dotyczącej wymiaru czasu pracy, w jakim odbywała się praktyka w księgowości,

● składają nieaktualne informacje o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego, tj. wydane wcześniej niż 30 dni przed datą złożenia wniosku.

Przykład pytań i zadań z rachunkowości

A. co najmniej przez 5 lat,

B. trwale,

C. przez okres określony przez kierownika jednostki.

A. aktywa jednostki pomniejszone o zobowiązania,

B. aktywa jednostki pomniejszone o należności,

C. aktywa jednostki powiększone o zobowiązania.

Prawidłowe odpowiedzi to: 1A, 2A

Zadanie 1

Spółka z o.o. buduje halę produkcyjną przeznaczoną na potrzeby własnej działalności gospodarczej. Budowa ta jest finansowana z zaciągniętego na ten cel wieloletniego kredytu bankowego. Przewiduje się, że budowa zostanie zakończona 30 czerwca 2012 r.

W jaki sposób spółka powinna ujmować w księgach rachunkowych naliczone odsetki od tego kredytu do 30 czerwca 2012 r. i od 1 lipca 2012 r.

Właściwa odpowiedź:

Odsetki od kredytu na budowę hali za okres jej realizacji, tj. do 30 czerwca 2012 r., zwiększają wartość środka trwałego (hali) powstałego w rezultacie tego przedsięwzięcia. Po przekazaniu środka trwałego do używania, tj. od 1 lipca 2012 r., odsetki od kredytu zwiększają koszty finansowe. Natomiast drugostronnie operacje te będą ujmowane jako zobowiązania z tytułu kredytu.

Źródło: www.mf.gov.pl

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra finansów z 8 kwietnia 2009 r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz.U. nr 62, poz. 508). Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).