Wartość towarów w bilansie nie może być wyższa od ceny ich sprzedaży

Podmiot tworzący sprawozdanie finansowe musi wykazać w nim posiadane towary. Odpowiednią ich wartość należy więc ująć w pozycji B.I.4 aktywów bilansu. Dotyczy to również sytuacji, w której wspomniane aktywa obrotowe do końca roku nie zostały dostarczone. Wówczas w wymienionej pozycji wykazuje się saldo Wn konta 303 -Rozliczenia zakupu towarów. Oznacza to, że towary zostały zafakturowane przez sprzedawcę, ale nie dostarczono ich jeszcze do odbiorcy (zapasy takie są własnością firmy, która je kupiła) i stanowią towary w drodze. Ujmuje się w niej również te aktywa obrotowe, które znajdują się poza jednostką i są np. przejściowo składowane w obcych magazynach.

Inaczej jest, gdy podmiot wpłacił jedynie zaliczkę. Kwoty przekazane na poczet zakupu towarów, ale również materiałów, robót i usług (które nie są związane z budową środków trwałych) wykazuje się w pozycji aktywów B.I.5. Nie ujmuje się w niej należności od dostawców, która stanowi nadpłatę zobowiązań.

Najpierw inwentaryzacja

Zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 6 ustawy o rachunkowości na dzień bilansowy wycena rzeczowych składników aktywów obrotowych następuje według ceny nabycia lub kosztów wytworzenia nie wyższych od ceny ich sprzedaży netto. Wycena powinna być poprzedzona inwentaryzacją, a w jej toku należy dokonać odpisów aktualizujących wartość zapasów. Różnego rodzaju czynniki powodują, że zapasy tracą swoją wartość handlową. W związku z tym ich wartość księgowa może przewyższyć możliwą cenę ich sprzedaży netto. Wówczas należy dokonać jej zmniejszenia poprzez odpis aktualizujący, który odniesie różnicę w wynik finansowy jednostki. Szacunek ceny netto możliwej do uzyskania powinien być dokonywany na podstawie wiarygodnych przesłanek występujących w czasie przeprowadzania obliczeń.

W zależności od przyczyny dokonania odpisu aktualizującego należy zaewidencjonować jego koszty na kontach różnych zespołów, np.:

jeżeli utrata wartości zapasów nastąpiła na skutek przyczyn trudnych do przewidzenia i niezwiązanych z ryzykiem gospodarczym, takich jak np. pożar, powódź, trzęsienie ziemi itp., należy zdjąć je z ewidencji księgowej, spisując ich wartość na konto strat nadzwyczajnych;

jeżeli natomiast nastąpiła całkowita lub częściowa utrata ich wartości na skutek innych przyczyn (np. zmiana mody, uszkodzenia w transporcie itp.), należy zaewidencjonować odpis aktualizujący ich wartość na kontach pozostałych kosztów operacyjnych.

Dwie metody

Towary mogą być ujmowane przez podmioty w stałych cenach ewidencyjnych. Stosowanie tej metody powoduje obowiązek ustalania odchyleń (debetowych lub kredytowych) w odniesieniu do rzeczywistych cen zakupu na wszystkich etapach działalności, np. w momencie zakupu towaru, rozchodu towaru. Jeżeli cena przyjęta do ewidencji zapasu towarów jest wyższa od rzeczywistych cen zakupu (nabycia), pojawiają się odchylenia kredytowe. W przeciwnym razie należy zaksięgować odchylenia debetowe.

Dlatego też wartość bilansową towarów ewidencjonowanych tą metodą określa się po skorygowaniu o saldo odchyleń od cen ewidencyjnych towarów oraz odchyleń z tytułu aktualizacji wartości towarów [przykład].

Dokonanie odpisu

Jak już wspomniałam, jeżeli zaistnieje przesłanka, konieczne jest zaksięgowanie na dzień bilansowy odpisu aktualizującego. W sytuacji gdy obniża się ceny towarów ujmowanych w stałych cenach ewidencyjnych ustalonych np. na poziomie cen sprzedaży netto, w pierwszej kolejności należy skorygować wartość ewidencyjną towarów objętych obniżką cen o kwotę odchyleń od cen ewidencyjnych z tytułu marży. Jeżeli nowa cena sprzedaży netto jest wyższa od ceny zakupu, nie stanowi to jeszcze utraty wartości towarów, zgodnie z art. 28 ust. 7 ustawy o rachunkowości. Dopiero obniżenie wartości towarów poniżej cen zakupu stanowi obniżkę uzasadniającą dokonanie odpisu aktualizującego wartość towarów.

Odpis aktualizujący towarów może być ujęty w księgach rachunkowych następującym zapisem: strona Wn konta 766 - Pozostałe koszty operacyjne, strona Ma konta 347 - Odchylenia z tytułu aktualizacji wartości towarów.

Wartość ta pozostaje na koncie 347 do momentu rozchodu zapasu objętego aktualizacją wartości. Należy pamiętać, że w przypadku ustania przyczyny, dla której dokonano odpisu, należy go wyksięgować zapisem: strona Wn konta 347 - Odchylenia z tytułu aktualizacji wartości towarów, strona Ma konto 760 - Pozostałe przychody operacyjne.

W bilansie saldo konta 347 koryguje wartość zapasu towarów wykazywaną w aktywach bilansu w pozycji B.I.4. - Towary.

@RY1@i02/2012/045/i02.2012.045.07100140c.101.jpg@RY2@

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).