Jak dokumentować transakcje z rajów podatkowych

ekspert w KDA Kancelaria Doradców i Audytorów Spółka Doradztwa Podatkowego

Podatnicy dokonujący transakcji z podmiotami powiązanymi z tymi podatnikami lub transakcji, w związku z którymi zapłata należności wynikających z takich transakcji dokonywana jest bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotu mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową, co do zasady, zobowiązani są do sporządzenia dokumentacji podatkowej takiej (takich) transakcji, dalej tzw. dokumentacji cen transferowych.

Ustawodawca podatkowy przewidział dość dotkliwe sankcje w przypadku niespełnienia obowiązków przewidzianych ustawą dotyczących sporządzenia dokumentacji cen transferowych. Należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej ma prawo zażądać dokumentacji cen transferowych od podatnika. Podatnik zobowiązany jest wówczas przedłożyć dokumentację w ustawowym terminie 7 dni od daty otrzymania żądania. W sytuacji jednak, gdy podatnik nie ma tych dokumentacji lub też nie dysponuje już odpowiednimi dokumentami dotyczącymi lat poprzednich, organ podatkowy może opodatkować dochód zaniżony wskutek transakcji stawką 50-proc. (zamiast np. 19-proc.). Jeżeli jednak podatnik przedłoży dokumentację w wyznaczonym terminie, to pomimo ewentualnego zakwestionowania przez organ podatkowy zastosowanej w niej przez podatnika ceny transakcyjnej, zastosowanie znajdzie stawka podstawowa. Zatem bardzo istotne dla podatnika może okazać się posiadanie dokumentacji cen transferowych na wypadek ewentualnej kontroli podatkowej, która może objąć do 5 lat wstecz, licząc od końca roku podatkowego, w którym spółka złożyła roczną deklarację podatku dochodowego.

Podatnicy zobowiązani są nie tylko do sporządzenia takiej dokumentacji w zakresie transakcji zawieranych z podmiotami powiązanymi, lecz, o czym niejednokrotnie zapominają - również w przypadku transakcji, w związku z którymi zapłata należności wynikających z takich transakcji dokonywana jest bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotu mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową (raj podatkowy), jeżeli łączna kwota (lub jej równowartość) wynikająca z umowy lub rzeczywiście zapłacona w roku podatkowym łączna kwota wymagalnych w roku podatkowym świadczeń przekracza równowartość 20 tys. euro.

W tym przypadku nie jest istotne, czy podatnik jest powiązany z drugą stroną transakcji lub z podmiotem, na rzecz którego dokonywana jest płatność. Jedyną mającą znaczenie kwestią pozostaje dokonanie bezpośrednio lub pośrednio płatności na rzecz podmiotu z siedzibą w tzw. raju podatkowym, czyli kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową. Wówczas po przekroczeniu wskazanego w przepisie limitu 20 tys. euro podatnik zobowiązany będzie również mieć dokumentacją podatkową przedmiotowej transakcji.

Dokonanie bezpośredniej zapłaty należności na rzecz podmiotu mającego siedzibę w kraju będącym rajem podatkowym może nastąpić nie tylko przez przekazanie środków pieniężnych na rachunek tego podmiotu w banku, którego siedziba również znajduje się kraju stosującym szkodliwą konkurencję, ale także przez przekazanie środków pieniężnych na rachunek tego podmiotu prowadzony w banku, którego siedziba znajduje się np. w Polsce lub w innym państwie niezaliczanym do rajów.

Obowiązek sporządzenia dokumentacji powstaje również wtedy, gdy transakcja zrealizowana jest pomiędzy polskim podatnikiem (jako usługobiorcą lub kupującym) a podmiotem z raju podatkowego, nawet jeżeli zapłata dokonana jest na rachunek osoby trzeciej. Nie jest bowiem ważne to, że pieniądze przelewane są na rachunek osoby trzeciej, skoro są one w formie wynagrodzenia lub ceny sprzedaży należne osobie mającej siedzibę lub zarząd w raju podatkowym.

Z punktu widzenia podatnika dokumentacja podatkowa powinna być przygotowywana zarówno w celu ochrony przed wymienionymi na wstępie sankcjami przewidzianymi za jej brak, jak i jako podstawa do budowania argumentacji broniącej poziomu cen transakcyjnych w przypadku ich kwestionowania przez organy podatkowe.

Oprac. Ewa Matyszewska

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).