Kiedy wydatek uznaje się za poniesiony

doradca podatkowy, starszy konsultant w Accreo Taxand

Zgodnie z art. 15 ust. 4e ustawy o CIT za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodów uważa się dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów.

Przepis ten jest jednoznaczny, zaś jego interpretacja może nastręczać trudności wyłącznie w zakresie zdefiniowania sformułowania "dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych". Na podstawie bowiem tego fragment przepisu można argumentować, iż koszt można uznać za poniesiony nie w dniu zaksięgowania (w dniu dokonania technicznej czynności ujęcia w księgach), lecz w dniu, na który go zaksięgowano (czyli w dniu, w którym dany wydatek został zakwalifikowany jako koszt dla celów rachunkowości).

Kwestia ta stanowiła przedmiot wyroków NSA z 18 maja 2010 r. (sygn. akt II FSK 942/09 oraz II FSK 1440/09), gdzie sąd wskazał, iż dniem poniesienia kosztu jest "(...) dzień, w którym zaksięgowano (koszt) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku) albo innego dowodu w razie jej braku".

Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, iż dla potrzeb CIT podatnik powinien uznać dany wydatek za poniesiony w dniu ujęcia go w systemie księgowym.

Istnieją natomiast kontrowersje związane z wydatkami poniesionymi w walucie obcej. Pomimo jednoznacznego, jak by się wydawało, brzmienia art. 15 ust. 4e ustawy o CIT, w przypadku kosztów wynikających z faktur wyrażonych w walutach obcych organy podatkowe stoją na stanowisku, iż nie należy ustalać momentu poniesienia kosztu w oderwaniu od przepisów o różnicach kursowych.

Uregulowania te zawarte w art. 15a ustawy o CIT wskazują, iż za koszt poniesiony uważa się koszt wynikający z otrzymanej faktury (rachunku) albo innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku). Z tego przepisu organy podatkowe wywodzą, iż w przypadku kosztów wyrażonych w walucie obcej, momentem ich poniesienia jest dzień wystawienia faktury przez zagranicznego kontrahenta. Dlatego też w przypadku ich przeliczania, należy stosować kurs walut z dnia poprzedzającego dzień wystawienia faktury.

W mojej opinii wniosek ten jest niezrozumiały i nie ma oparcia w przepisach. Jedynymi bowiem wyjątkami od ogólnej zasady określania momentu poniesienia kosztu wskazanej w art. 15 ust. 4a są przypadki ściśle wskazane w ustawie o CIT. Wśród wskazanych wyjątków nie ma zaś art. 15a ustawy o CIT. Co więcej, literalne brzmienie przepisu 15a ust. 7 ustawy o CIT całkowicie zaprzecza wnioskowaniu zastosowanemu przez organy. Trudno bowiem znaleźć uzasadnienie dla twierdzenia, że to, iż koszt musi być udokumentowany fakturą, jest jednoznaczne z tym, że powstaje on w momencie wystawienia tejże faktury.

Dlatego też, moim zdaniem, w przypadku kosztów wyrażonych zarówno w walutach obcych, jak i w złotych dniem poniesienia kosztu powinien być dzień jego zaksięgowania.

Niestety, opisana powyżej linia interpretacyjna organów podatkowych jest obecnie dominująca, w związku z czym w przypadku kontroli istnieje ryzyko zakwestionowania kwalifikowania wydatków w walutach obcych jako poniesionych w dniu zaksięgowania. Biorąc natomiast pod uwagę wyroki NSA w tym zakresie, uznać należy, że potencjalny spór dotyczący tej kwestii powinien zakończyć się rozstrzygnięciem pozytywnym dla podatnika na etapie sądowym.

OPRAC. PRZEMYSŁAW MOLIK

Art. 15 ust. 4e, art. 15a ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).