Jakie skutki ma korzystanie ze sprzętów

doradca podatkowy w Grant Thornton Frąckowiak

Celem tych umów jest przede wszystkim zachęcanie nabywcy do dalszych zakupów. Koszty nabycia sprzętu zwykle są przez przekazującego wkalkulowane w cenę produktu. Na sprzęcie często zamieszcza się logo lub nazwę podmiotu przekazującego. Ma to zapewnić reklamę, służyć budowaniu marki lub zwiększać rozpoznawalność znaku towarowego.

Dotychczas minister finansów uznawał, że podmiot przekazujący ma prawo do dokonywania odpisów amortyzacyjnych (m.in. interpretacje nr IPPB5/423-191/10-2/AM, IPPB5/423-37/09-2/MŚ). Okazało się jednak, że odmienne stanowisko w tym zakresie ma NSA. W uzasadnieniu wyroku z 25 lutego 2010 r. (sygn. akt II FSK 1628/08) wskazał on, że ustawodawca w art. 16a ust. 1 ustawy o CIT wprowadził dychotomiczny podział środków trwałych, od których podatnik może dokonywać odpisów amortyzacyjnych. Są to środki trwałe wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością oraz środki trwałe oddane przez niego do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 17a pkt 1 ustawy o CIT.

Z wyrokiem tym nie sposób się zgodzić. Wydaje się on oparty na bardzo zawężonym pojęciu słowa "wykorzystywanie" oraz pominięciu istnienia zakazu zaliczania do kosztów podatkowych odpisów od środków trwałych udostępnionych w inny sposób niż nieodpłatnie.

W żadnym miejscu ustawy o CIT nie określono terminu "wykorzystywanie". Należy zatem posłużyć się wykładnią językową. Słownik wskazuje, że "wykorzystać" oznacza użyć czegoś do osiągnięcia jakiegoś celu, zysku. Oddanie sprzętu do używania kontrahentowi na mocy umowy handlowej jest użyciem przez właściciela sprzętu właśnie do osiągnięcia celu, jakim jest zysk czerpany ze stałej współpracy z podmiotem korzystającym ze sprzętu. Także budowa gramatyczna art. 16a ust. 1 ustawy o CIT nie wskazuje, aby fizyczne używanie było konieczne.

Ponadto art. 16c ust. 5 ustawy o CIT nie zawiera pojęcia "wykorzystuje", ale pojęcie "używane". Można sobie bowiem wyobrazić sytuację, w której podatnik zaprzestał prowadzenia działalności, w której używał danego środka trwałego (regał sklepowy), ale nadal prowadzi działalność gospodarczą (sprzedaż internetową). Wówczas to może wykorzystać należący do niego regał i oddać go w najem. Zatem posłużenie się przez ustawodawcę terminem "używany" jest uzasadnione i wskazuje na rozróżnienie tego terminu od terminu "wykorzystywany". Pojęcie "wykorzystywany" jest bowiem pojęciem szerszym.

Artykuł 16 ust. 1 pkt 63 lit. c ustawy o CIT zawiera zasadę mówiącą, że nie stanowią kosztu odpisy amortyzacyjne od środków trwałych oddanych do nieodpłatnego używania. Z nieodpłatnym używaniem mamy do czynienia, gdy oddający nie czerpie z tego żadnych korzyści, odbywa się to kosztem jego majątku. W sytuacji zaś gdy przekazanie sprzętu związane jest z określoną ilością zakupów, ekspozycją towarów lub jest wkalkulowane w cenę towarów, wówczas trudno mówić o braku odpłatności. Nawet jeśli opłata za przekazanie nie jest odrębnie ustalona w umowie, to ma niewątpliwie wpływ na cenę. Przekazanie sprzętu w ramach handlowej umowy zawsze jest związane z pewną formą odpłatności. Przybiera ona jednak formę żądanego przez nas zachowania kontrahenta.

Chcąc zastosować się do zaleceń NSA, można mieć pewne wątpliwości co do tego, od jakiej wartości i od kiedy należy np. znów zacząć dokonywać odpisów amortyzacyjnych, jeśli kontrahent zwrócił nam sprzęt i sami go używamy lub gdy zaczęliśmy od niego pobierać opłaty za korzystanie (np. w drodze zmiany dotychczasowej umowy na najem).

Wydaje się, że sugestie płynące z wyroku są nie tylko niekorzystne dla podatników, ale mogą wywołać wiele sporów z organami podatkowymi.

OPRACOWAŁA EWA MATYSZEWSKA

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).