Jakie skutki podatkowe dla spółki mają akcyjne programy pracownicze

Programy pracownicze są obecnie szeroko stosowanym narzędziem służącym motywacji osób uprawnionych (głównie kadry kierowniczej), objętych takim programem. Programy motywacyjne organizowane przez zagraniczne spółki-matki premiują pracowników spółek z grupy, przyznając im nieodpłatnie lub za niewielką odpłatnością swoje akcje lub opcje na akcje.

Polska spółka uczestnicząca w programie motywacyjnym organizowanym przez zagraniczną spółkę z grupy często nie ponosi żadnych kosztów organizacji takiego programu i jego wdrożenia lub też partycypuje jedynie w części kosztów ponoszonych przez organizatora programu (np. koszt sfinansowania różnicy między ceną historyczną akcji a ich aktualną ceną rynkową z dnia nabycia przez pracowników). Należy podkreślić, że zagadnienie wynagradzania pracowników akcjami spółki (opcjami na akcje) uregulowane jest w MSSF 2, dotyczącym wszystkich rodzajów transakcji (nie tylko programów motywacyjnych dla pracowników), których rozliczenie następuje w oparciu o akcje.

Co do zasady, w przypadku transakcji płatności w formie akcji rozliczanych w instrumentach kapitałowych spółka powinna wyceniać otrzymane towary lub usługi i odpowiadający im wzrost w kapitale własnym, bezpośrednio w wartości godziwej otrzymanych towarów lub usług, chyba że niemożliwe jest wiarygodne oszacowanie takiej wartości (w przypadku gdy spółka płaci akcjami za nabywane towary lub usługi).

W przypadku programów motywacyjnych na ogół wycena uzyskiwanych usług (pracy pracowników) nie jest możliwa, ponieważ akcje, opcje na akcje lub inne instrumenty kapitałowe są przyznawane jako część całego pakietu wynagrodzeń - obok wynagrodzenia i pozostałych świadczeń pracowniczych. Wartość godziwą instrumentów kapitałowych określa się w tej sytuacji na dzień przyznania tych instrumentów.

Niezależnie od przepisów rachunkowych, z podatkowego punktu widzenia wszelkie koszty ponoszone przez polską spółkę związane z funkcjonowaniem programu motywacyjnego stanowią koszt uzyskania przychodów o charakterze pośrednim, niezwiązany z konkretnym strumieniem przychodów, odnoszony w koszty w dacie poniesienia, tj. przyznania akcji (opcji). Jeśli program motywacyjny zaplanowany jest na dłuższy okres, wówczas wydatki ponoszone przez spółkę powinny być odnoszone w koszty przez cały ten okres, proporcjonalnie do jego trwania. Również w przypadku, gdy pracownicy objęci są zagranicznym programem motywacyjnym i spółka zagraniczna refakturuje na polską spółkę koszty jego organizacji, polska spółka może takie wydatki uznać za koszt uzyskania przychodów. Wydatki ponoszone przez spółkę na bonusy pracownicze, a więc również na program akcyjny dla pracowników, stanowią, na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, koszt uzyskania przychodów podatnika jako pracodawcy.

Stanowisko to potwierdzają organy podatkowe, podnosząc, iż świadczenia na rzecz pracowników stanowią koszt uzyskania przychodów pracodawcy w pełnej wysokości. Celem spółki jest bowiem zachęcenie uczestników programu do podejmowania wysiłków na rzecz osiągania przez spółkę dobrych wyników finansowych. Wykorzystanie zagranicznego akcyjnego programu motywacyjnego pozwala również na ustalenie atrakcyjnego sposobu wynagradzania menedżerów przy wykorzystaniu relatywnie niewielkich nakładów finansowych.

@RY1@i02/2010/188/i02.2010.188.086.0010.001.jpg@RY2@

Barbara Jabłokow, doradca podatkowy, starszy konsultant w Kancelarii Paczuski & Taudul

Barbara Jabłokow

doradca podatkowy, starszy konsultant w Kancelarii Paczuski & Taudul

Art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j.Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).