Jak rozliczyć odsetki od pożyczki udzielonej spółce przez udziałowca

Udziałowiec spółki może zgodnie z prawem udzielić spółce pożyczki (kredytu). Co do zasady, odsetki od udzielonej pożyczki stanowią koszty uzyskania przychodów, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Jednak możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odsetek od udzielonych kredytów (pożyczek) jest ograniczona. W myśl art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 ustawy o CIT nie stanowią kosztów uzyskania przychodów odsetki od pożyczek (kredytów) udzielonych spółce przez jej udziałowca (akcjonariusza) posiadającego nie mniej niż 25 proc. udziałów (akcji) tej spółki albo udziałowców (akcjonariuszy) posiadających łącznie nie mniej niż 25 proc. udziałów (akcji) tej spółki, jeżeli wartość zadłużenia spółki wobec udziałowców (akcjonariuszy) tej spółki posiadających co najmniej 25 proc. udziałów (akcji) i wobec innych podmiotów posiadających co najmniej 25 proc. udziałów w kapitale takiego udziałowca (akcjonariusza) osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki - w części, w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek.

Zatem, jeżeli wspólnik posiada wszystkie udziały w spółce, to zapłacone odsetki od udzielonej pożyczki w części przekraczającej trzykrotność wartości kapitału zakładowego nie stanowią kosztów uzyskania przychodów spółki.

konsultant w TPA Horwath Sztuba Kaczmarek

Zgodnie z ustawą o podatku od czynności cywilnoprawnych stawka podatku od umowy pożyczki wynosi zasadniczo 2 proc. Jednak od początku 2009 roku pożyczki udzielane przez wspólnika spółce kapitałowej korzystają ze zwolnienia z tego podatku. Zatem w przypadku opisywanym w pytaniu będzie można skorzystać z omawianego zwolnienia, w związku z czym spółka jako pożyczkobiorca nie będzie zobligowania do zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.

Z pytania można dodatkowo wywnioskować, że wspólnik udzielił pożyczki na finansowanie bieżącej działalności spółki z o.o. O ile środki nie zostaną wykorzystane na nabycie lub wytworzenie środka trwałego (lub wartości niematerialnych i prawnych), nie znajdą zastosowania przepisy dotyczące sposobu podatkowej kapitalizacji kosztu odsetkowego do wartości początkowej inwestycji, a odsetki od pożyczki w omawianym przypadku będą mogły, co do zasady, być bezpośrednio odniesione w wynik podatkowy spółki. Możliwość zaliczenia odsetek płaconych przez spółkę do kosztów podatkowych należy zweryfikować na podstawie ogólnych zasad odliczalności danych wydatków, zgodnie z którymi kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia ich źródła. Przeznaczenie pożyczki na finansowanie bieżącej działalności spółki, mającej na celu wygenerowanie przychodów podatkowych, powinno spełniać ten wymóg.

Co więcej, należy pamiętać, że w zakresie momentu możliwości zaliczenia odsetek do kosztów podatkowych zastosowanie znajduje metoda kasowa. Stosownie bowiem do odpowiednich regulacji nie uważa się za koszty uzyskania przychodów naliczonych, lecz niezapłaconych odsetek, z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od pożyczek. Koszt odsetkowy można zatem rozpoznać dla celów podatkowych dopiero w momencie ich zapłaty lub kapitalizacji. Innymi słowy, sam fakt naliczenia odsetek od przedmiotowej pożyczki nie zostanie odzwierciedlony w wyniku spółki na moment ich naliczenia.

Zaliczenie zapłaconych odsetek od pożyczki od udziałowca do kosztów uzyskania przychodów jest dodatkowo obwarowane pewnymi szczególnymi ograniczeniami, wynikającymi z przepisów o tzw. cienkiej kapitalizacji. Celem tych ograniczeń jest zapobieżenie nadmiernemu finansowaniu zwrotnemu spółek przez jej udziałowców/akcjonariuszy, co prowadziłoby do zachwiania proporcji pomiędzy wielkością finansowania dłużnego a wysokością kapitału zakładowego spółki. Omawiane ograniczenia przewidują, że w sytuacji, gdy wspólnik posiada samodzielnie lub łącznie nie mniej niż 25 proc. udziałów spółki, a wartość zadłużenia spółki wobec znaczących udziałowców osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki, nie uznaje się za koszt podatkowy odsetek w części, w jakiej pożyczka przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień ich zapłaty lub, zgodnie ze stanowiskiem reprezentowanym przez organy skarbowe, kapitalizacji.

Podsumowując, spółka będzie mogła zaliczyć odsetki od przedmiotowej pożyczki od udziałowca do kosztów uzyskania przychodów, pod warunkiem że odsetki te zostaną faktycznie zapłacone lub skapitalizowane, pożyczka zostanie przeznaczona na cel, który ma co najmniej pośredni związek z uzyskiwanymi przez spółkę przychodami, a także nie zostanie przekroczona wartość współczynnika zadłużenia do kapitału zakładowego, określona w przepisach o cienkiej kapitalizacji. W przeciwnym razie, odpowiednia część wypłaconych odsetek może zostać wyłączona z kosztów podatkowych spółki.

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).