Kiedy dochody podmiotów powiązanych podlegają oszacowaniu

@RY1@i02/2011/176/i02.2011.176.086.0008.001.jpg@RY2@

Piotr Liss, partner, doradca podatkowy w KZWS - RSM International

W przypadku gdy organ podatkowy stwierdzi istnienie powiązań, o których mowa w art. 11 ust. 1 i 4 ustawy o CIT, oraz podejrzewa, iż mogły one wpływać na stosowane ceny, może oszacować dochód takiego podmiotu. Kwestia poprawnego oszacowania dochodu ma istotne znaczenie dla podatnika, gdyż w przypadku nieprzedstawienia w ciągu 7 dni od wezwania dokumentacji cen transferowych, dochód opodatkowany zostanie sankcyjną 50-proc. stawką. Metody szacowania określa art. 11 ust. 2 ustawy o CIT, a doprecyzowuje rozporządzenie ministra finansów z 10 września 2009 r. (Dz.U. nr 160, poz. 1268). I tak do szacowania cen służą metody: porównywalnej ceny niekontrolowanej, ceny odprzedaży, rozsądnej marży oraz metody zysku transakcyjnego. Najprostsza do zastosowania jest pierwsza z metod. W tym przypadku organ porównuje ceny stosowane przez dany podmiot w transakcjach z podmiotami powiązanymi z cenami dla podmiotów niepowiązanych (porównanie wewnętrzne) lub cenami stosowanymi przez inne niepowiązane podmioty w transakcjach dotyczących takich samych lub podobnych świadczeń (porównanie zewnętrzne). Oczywiście transakcje, zwłaszcza porównywane zewnętrznie, wcale nie muszą być identyczne. W takich przypadkach organ powinien dokonać stosownych korekt, np. uwzględnić różnice w samym przedmiocie transakcji, ale też w warunkach płatności, gwarancji, dostawy itp. Wszystkie one mogą wpływać na zastosowaną cenę. Metoda ta wymaga od organów podatkowych uzyskania danych porównywalnych, co często wiąże się z wystąpieniem z zapytaniami do bezpośrednich konkurentów o podanie stosowanych cen.

Druga metoda może być stosowana, gdy podmiot nabywa towary od podmiotów powiązanych, a następnie sprzedaje je podmiotowi niepowiązanemu. Polega ona na pomniejszeniu ceny względem podmiotu niezależnego o rynkową marżę, która byłaby realizowana przez podmioty niepowiązane. Otrzymany wynik będzie ceną rynkową zakupu towarów, którą organ przyjmie jako bazę wyliczeń dochodu kontrolowanego podatnika. Z kolei przy zakupie od podmiotu niepowiązanego, a sprzedaży do podmiotu powiązanego, zastosowanie znajdzie metoda rozsądnej marży (koszt plus). W tej metodzie cenę rynkową ustala się poprzez dodanie do bazy kosztowej marży, którą realizowałyby podmioty niepowiązane. Bazą kosztową w tym przypadku są wszystkie koszty bezpośrednio lub pośrednio związane z nabyciem lub wytworzeniem przedmiotu transakcji, przy czym nie bierze się pod uwagę kosztów ogólnego zarządu.

Metody zysku transakcyjnego są metodami skomplikowanymi i mogą być stosowane dopiero w sytuacji, gdy nie ma możliwości zastosowania jednej z wcześniej opisanych metod. Polegają one w dużym skrócie na podziale zysków, jakie wszystkie strony transakcji realizują, w sposób, w który zaakceptowałyby podmioty niepowiązane.

Organy podatkowe coraz częściej dokonują oszacowań cen, a następnie dochodu podmiotów w transakcjach z jednostkami powiązanymi. Coraz większa jest też świadomość metod szacowania, sposobu ich stosowania oraz różnic w podejściu i otrzymywanym wyniku. Z tego względu dobrym rozwiązaniem dla podmiotów przeprowadzających tego typu transakcje jest sporządzanie dokumentacji cen transferowych, w której określą one sposób kalkulacji cen w oparciu o jedną, wybraną metodę. Oczywiście musi być ona możliwa do zastosowania w danej sytuacji i dawać zadowalające, czyli zgodne z rzeczywiście stosowanymi cenami wyniki. W ten sposób jednak wskazuje się organowi sposób kalkulacji cen przez jednostkę, co w wielu przypadkach zniechęca kontrolujących do prowadzenia własnych analiz.

MGM