...i o skutkach umorzenia udziałów w SKA

Nr IBPB-1-2/4510-176/16/JP

z 18 kwietnia 2016 r.

Podatnik CIT, podlegający obowiązkowi podatkowemu w Polsce od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania, jest akcjonariuszem w spółce będącej odpowiednikiem spółki komandytowo-akcyjnej z siedzibą w jednym z państw UE. Zgodnie z zapisami umowy spółki w przyszłości będzie mogło dojść do nieodpłatnego umorzenia akcji posiadanych przez jednego z akcjonariuszy. Polegać to będzie na nieodpłatnym zbyciu przez niego akcji w celu umorzenia, a następnie umorzeniu ich przez spółkę. Nie można wykluczyć, że akcjonariusze spółki będą względem siebie podmiotami powiązanymi. Prawo kraju siedziby spółki oraz jej umowa dopuszczają umorzenie akcji, w tym bez wynagrodzenia.

Czy w związku z przeprowadzeniem przez spółkę umorzenia akcji bez zapłaty u akcjonariusza powstanie przychód podlegający opodatkowaniu CIT?

Zdaniem Wnioskodawcy, przeprowadzenie przez Spółkę umorzenia akcji Wnioskodawcy bez zapłaty wynagrodzenia na jego rzecz nie spowoduje w opisanym zdarzeniu przyszłym powstania po stronie Wnioskodawcy przychodu podlegającego opodatkowaniu na gruncie ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 851 ze zm.; dalej: ustawa o CIT).

Istotą umorzenia akcji jest ich prawne unicestwienie. Należy przez to rozumieć wygaśnięcie wszelkich praw, zarówno o charakterze majątkowym, jak i korporacyjnym, które wynikają z akcji.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o CIT przedmiotem opodatkowania jest dochód, bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z jakich został on osiągnięty (w wypadkach, o których mowa w art. 21 i 22 ustawy o CIT, przedmiotem opodatkowania jest przychód). Natomiast w myśl art. 7 ust. 2 ustawy o CIT dochodem jest co do zasady nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym.

Z kolei art. 10 ustawy o CIT wskazuje, że dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1 pkt 4a i 4b, jest (oprócz katalogu zdarzeń szczegółowo opisanych w tym przepisie) przede wszystkim dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału (akcji). W wyniku nieodpłatnego umorzenia akcji nie dochodzi do powstania faktycznego dochodu po stronie akcjonariusza. Dochód ten powstanie dopiero w momencie sprzedaży posiadanych przez niego akcji.

Dla oceny skutków podatkowych będących następstwem umorzenia przez spółkę akcji bez wynagrodzenia istotne jest, że wśród określonych w przepisach ustawy o CIT zdarzeń powodujących powstanie przychodu sytuacja taka nie została wprost wskazana. Ustawa o CIT nie zawiera definicji przychodu podatkowego, a jej art. 12 ust. 1 stanowi jedynie przykładowy katalog przysporzeń zaliczanych do kategorii przychodów.

Zgodnie z przywołanym przepisem przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań.

Stosownie do wypracowanych w orzecznictwie sądowym i w doktrynie stanowisk przychodem jest tylko takie przysporzenie majątkowe, które ma charakter trwały (definitywny). Należy więc stwierdzić, że gdy określonej kategorii zdarzeń nie można uznać ani za dochód, ani za przychód podatkowy, to kategoria ta nie będzie podlegała opodatkowaniu CIT, zatem będzie zdarzeniem neutralnym podatkowo po stronie akcjonariusza. Należy bowiem podkreślić, że akcjonariusz nie uzyska żadnego realnego przysporzenia ani korzyści - nie otrzyma dodatkowych, zewnętrznych środków finansowych. Ponadto bez wątpienia z umorzeniem akcji bez wynagrodzenia nie wiąże się otrzymanie przez niego jakichkolwiek nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych praw ani innych świadczeń, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT. Wnioskodawca nie uzyska bowiem żadnego nieodpłatnego świadczenia ani dodatkowego uprawnienia, które nie wynikałoby z jego akcji.

Oprac. Ewa Ciechanowska