Wartość odpisów amortyzacyjnych można podwyższyć

Zgodnie z zasadą określoną w art. 16a ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, amortyzacji podlegają:

● budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,

● maszyny, urządzenia i środki transportu,

● inne przedmioty.

Zaznaczmy, że aby dany składnik majątku mógł być amortyzowany, musi stanowić własność lub współwłasność podatnika. Może być nabyty lub wytworzony we własnym zakresie. Dodajmy tylko, że musi być on kompletny i zdatny do użytku w dniu przyjęcia go do używania. Planowany okres używania danego środka nie może być krótszy niż rok. Ponadto przedmioty te muszą być wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Mogą być także przez niego oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy. Co do zasady, odpisów amortyzacyjnych, czyli zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów części wartości danego środka, dokonuje się na podstawie stawek określonych w Wykazie rocznych stawek amortyzacyjnych. Wykaz ten stanowi załącznik nr 1 do ustawy o CIT.

Stawki indywidualne

Jak już zaznaczyliśmy, określone w ustawie wartości stawek amortyzacyjnych, co do zasady, nie mogą być podwyższane. Przepisy przewidują jednak kilka możliwości ich podwyższenia lub zastosowania stawki w innej, indywidualnie określonej wartości. Sytuacje, w których dopuszczalne jest zastosowanie stawek indywidualnych, określone zostały w art. 16j omawianej ustawy. Zgodnie z jego treścią podatnicy mogą indywidualnie ustalać stawki amortyzacyjne dla używanych lub ulepszonych środków trwałych, które po raz pierwszy zostały wprowadzone do ewidencji danego podatnika. Pamiętajmy jednak, że indywidualne stawki amortyzacyjne mogą być stosowane tylko do używanych lub ulepszonych środków trwałych.

Ustawa określa, że okres amortyzacji nie może być krótszy niż:

●  dla środków trwałych zaliczanych do grupy 3-6 i 8 Klasyfikacji:

- 24 miesiące - gdy ich wartość początkowa nie przekracza 25 tys. zł,

- 36 miesięcy - gdy ich wartość początkowa jest wyższa od 25 tys. zł, ale nie przekracza 50 tys. zł,

- 60 miesięcy w pozostałych przypadkach;

●  dla środków transportu, w tym samochodów osobowych - 30 miesięcy;

●  dla budynków (lokali) niemieszkalnych, dla których stawka amortyzacyjna z Wykazu stawek amortyzacyjnych wynosi 2,5 proc. - 40 lat pomniejszone o pełną liczbę lat, które upłynęły od dnia ich oddania po raz pierwszy do używania do dnia wprowadzenia do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych prowadzonej przez podatnika, z tym że okres amortyzacji nie może być krótszy niż dziesięć lat;

●  dla budynków (lokali) i budowli, innych niż wymienione powyżej - dziesięć lat, z wyjątkiem trwale związanych z gruntem budynków handlowo-usługowych wymienionych w rodzaju 103 Klasyfikacji i innych budynków niemieszkalnych wymienionych w rodzaju 109 Klasyfikacji trwale związanych z gruntem oraz kiosków towarowych o kubaturze poniżej 500 m³, domków kempingowych i budynków zastępczych - dla których okres amortyzacji nie może być krótszy niż trzy lata.

Dodajmy jeszcze, że w przypadku dokonywania odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnych i prawnych okres ich dokonywania nie może być krótszy niż:

●  od licencji i sublicencji na programy komputerowe oraz od praw autorskich - 24 miesiące,

●  od licencji na wyświetlanie filmów oraz na emisję programów radiowych i telewizyjnych - 24 miesiące,

●  od poniesionych kosztów zakończonych praw rozwojowych - 12 miesięcy,

●  od pozostałych wartości niematerialnych i prawnych - 60 miesięcy.

Ulepszenie i używanie

Amortyzowane środki trwałe inne niż budynki (lokale) i budowle mogą być uznane za używane, jeżeli podatnik udowodni, że przed ich nabyciem były wykorzystywane co najmniej przez okres sześciu miesięcy. O ulepszeniu będziemy mogli mówić natomiast w przypadku, gdy przed wprowadzeniem do ewidencji wydatki poniesione przez podatnika na ich ulepszenie stanowiły co najmniej 20 proc. wartości początkowej. Nieco inaczej będzie w przypadku budynków. Otóż, biorąc pod uwagę budynki, uznaje się, że były one używane, jeśli podatnik wykaże, że przed ich nabyciem były wykorzystywane co najmniej przez okres 60 miesięcy. Budynki będą natomiast uznane za ulepszone, jeśli przed wprowadzeniem do ewidencji wydatki poniesione przez podatnika na ulepszenie stanowiły co najmniej 30 proc. wartości początkowej.

Jednorazowy odpis

Warto pamiętać, że podatnicy rozpoczynający działalność gospodarczą oraz mali podatnicy mogą dokonywać jednorazowo odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych zaliczonych do grupy 3-8 KŚT, z wyłączeniem samochodów osobowych, w roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym równowartości kwoty 100 tys. euro łącznej wartości tych odpisów. Przeliczenia kwot wyrażonych w euro dokonuje się w oparciu o średni kurs euro ogłaszany przez NBP na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1 tys. zł. Dodajmy, że limit odliczenia w wysokości 100 tys. euro obowiązuje w latach 2009-2010.

Podwyższenie stawek amortyzacyjnych

Podatnicy mają możliwość zwiększenia odpisów amortyzacyjnych:

●  dla budynków i budowli używanych w warunkach:

a) pogorszonych - przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 1,2,

b) złych - przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 1,4,

●  dla maszyn, urządzeń i środków transportu, z wyjątkiem morskiego taboru pływającego, używanych bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych albo wymagających szczególnej sprawności technicznej, przy zastosowaniu w tym okresie współczynników nie wyższych niż 1,4,

●  dla maszyn i urządzeń zaliczonych do grupy 4-6 i 8 Klasyfikacji Środków Trwałych, wydanej na podstawie odrębnych przepisów, poddanych szybkiemu postępowi technicznemu, przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 2,0.

Przykład. Kiedy można podwyższyć stawkę amortyzacji

Podatnik wynajmuje samochody szkole nauki jazdy. Są one eksploatowane bardzo intensywnie. Czy z tego względu ma prawo do zastosowania podwyższonej stawki amortyzacyjnej?

Odpisów od środków trwałych dokonuje się przy zastosowaniu stawek określonych w Wykazie stawek amortyzacyjnych. Jednak podatnicy mogą podane we wspomnianym wykazie stawki podwyższać dla maszyn, urządzeń i środków transportu, z wyjątkiem morskiego taboru pływającego, używanych bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych albo wymagających szczególnej sprawności technicznej. Dla samochodów osobowych stawka może być podwyższona o współczynnik 1,4. Samochody osobowe wynajmowane szkołom nauki jazdy będą na pewno eksploatowane intensywniej niż przeciętnie i wymagają szczególnej sprawności technicznej. Podatnik może więc podwyższyć stawkę amortyzacji, która wyniesie 28 proc. (20 proc. x 1,4 = 28 proc.).

Krzysztof Koślicki

krzysztof.koslicki@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 16a-16m ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).