Jakie obowiązki będą mieć spółki w rozliczaniu dywidend wypłacanych w 2011 roku

Od przyszłego roku zmienią się niektóre zasady rozliczania podatkowego należności wypłacanych podatnikom z tytułu dywidend. Zmiany te wprowadza nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych uchwalona 25 listopada 2010 r. Zmiany będą mieć zastosowanie do dochodów otrzymanych w 2011 roku, ale w odniesieniu do spółek, dla których rok podatkowy nie pokrywa się z kalendarzowym, wprowadzono przepisy przejściowe.

Wprowadzone zmiany dotyczą przede wszystkim zakresu stosowanego zwolnienia podatkowego dla wypłacanych dywidend przez spółki kapitałowe. Mają one na celu zapobieganie ewentualnym nadużyciom związanym z uniknięciem opodatkowania.

Nowelizacja wprowadziła zmiany w przepisach regulujących opodatkowanie dywidend i innych przychodów z udziału w zyskach osób prawnych uzyskiwanych przez spółki zagraniczne oraz spółki mające siedzibę w Polsce.

Generalna zmiana polega na tym, że do art. 20, 21 oraz 22 ustawy o CIT dodany został warunek, że spółka uzyskująca dochody (przychody) z dywidend oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych (oraz z należności licencyjnych lub odsetek) może korzystać ze zwolnień przewidzianych w tych przepisach, pod warunkiem że nie jest zwolniona z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania.

Zgodnie z uzasadnieniem do nowelizacji ustawy dotychczas obowiązujące przepisy nie przewidują takiego warunku, co może prowadzić do sytuacji, w której spółka uzyskująca dywidendę (a także odsetki lub należności licencyjne) korzysta w danym państwie członkowskim ze zwolnienia z opodatkowania od całości swoich dochodów. Przyznanie takiej spółce zwolnienia z podatku pobieranego u źródła w odniesieniu do dochodów uzyskiwanych na terytorium Polski skutkowałoby ich podwójnym nieopodatkowaniem.

Ustawa zmieniająca ustawę o CIT wprowadza również dodatkowe regulacje związane ze stosowaniem zwolnienia dla dywidend wypłacanych pomiędzy spółkami z różnych państw członkowskich, które jest warunkowane posiadaniem określonego procentowo udziału w kapitale spółki wypłacającej dywidendę.

Zwolnienie ma zastosowanie, gdy wypłacającym dywidendę jest spółka polska podlegająca podatkowi dochodowemu od osób prawnych, a odbiorcą dywidendy jest spółka podlegająca w Polsce lub w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, opodatkowana od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Spółka uzyskująca dywidendę musi natomiast posiadać minimum 10 proc. udziałów (akcji) w kapitale spółki wypłacającej. Przy tym okres nieprzerwanego posiadania udziałów (akcji) wynosi co najmniej 2 lata. Podobne warunki zostały określone w przypadku, gdy wypłacającym dywidendę oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych jest spółka podlegająca opodatkowaniu w innym niż Polska państwie Unii lub innym państwie należącym do EOG.

To zwolnienie koresponduje z wcześniej opisanym ograniczeniem, że spółka uzyskująca dochody z dywidend nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania.

Zasady ustalania udziału w kapitale zakładowym mają również zastosowanie w przypadku wypłat dywidend, kiedy jedną ze stron jest spółka mająca siedzibę w Szwajcarii.

Warunkiem zastosowania zwolnienia jest odpowiedni udział w kapitale zakładowym, co oznacza, że priorytetowe jest kryterium kapitałowe, a nie kryterium praw głosów w spółce. Dlatego też, zdaniem ustawodawcy, udziały posiadane przez użytkownika czy zastawnika nie powinny być brane pod uwagę na potrzeby wyliczenia progu warunkującego stosowanie zwolnienia z podatku, a istotne powinny być jedynie udziały posiadane przez właściciela.

W celu usunięcia rozbieżności interpretacyjnych związanych z ustalaniem wysokości udziału kapitałowego na potrzeby zwolnienia, nowelizacja wprowadza przepis, że prawo do zwolnienia przysługuje jedynie w przypadku posiadania udziałów (akcji) na własność. Nie uprawnia do tego natomiast posiadanie go na podstawie innych tytułów.

Celem wprowadzenia tego ograniczenia jest to, aby inne podmioty, np. użytkownik udziałów (akcji) na podstawie np. tytułu użyczenia udziałów (akcji), nie mogły skorzystać z tego zwolnienia od podatku. Udziałowcy mogą podpisać między sobą takie umowy, z których wynika, że uprawnienie do dywidendy będzie przysługiwać nie tylko z akcji (udziałów) posiadanych na własność, ale również w przypadku, gdy te udziały (akcje) są przedmiotem zastawu, powierzenia, pożyczki. Z dotychczas obowiązujących przepisów nie wynika, że zwolnienie podatkowe może być zastosowane tylko w przypadku akcji (udziałów) posiadanych na własność.

Jednak ustawa zmieniająca wprowadza pewien wyjątek, na podstawie którego może być zastosowane zwolnienie podatkowe dla wypłacanej dywidendy w przypadku innego tytułu niż własność. Zgodnie z nowelizacją zwolnienie może być zastosowane, jeśli dywidendy oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach korzystałyby ze zwolnienia, gdyby posiadanie tych udziałów (akcji) nie zostało przeniesione, czyli w sytuacji gdy użytkownik oraz właściciel udziałów (akcji), mimo zawarcia umowy o ich przeniesieniu, spełnialiby warunki uprawniające do zwolnienia w odniesieniu do udziałów (akcji) posiadanych na własność.

Dotychczas obowiązujące przepisy w zakresie stosowania zwolnienia dla dywidend wypłacanych dla spółek w państwach Unii lub EOG mogą być stosowane, także gdy odbiorcą dochodów (przychodów) z dywidend oraz innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych jest zagraniczny zakład spółki, tj. zakład położony w jakimkolwiek państwie na świecie. Zgodnie jednak z dyrektywą 90/435/EWG w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich zakres takiego zwolnienia jest zbyt szeroki. Dlatego też do ustawy o CIT wprowadzona została regulacja, że zwolnienie od podatku może zostać zastosowane, jeżeli zakład ten jest położony w państwie Unii Europejskiej, EOG lub w Szwajcarii.

Podatnicy, których prawo do uzyskania dywidendy zostało ustalone przed 1 stycznia 2011 r., zachowują prawo do zwolnienia od podatku dochodowego na zasadach obowiązujących do końca 2010 r.

Podmioty, które spełniają warunki skorzystania ze zwolnienia od podatku z tytułu otrzymywanych dywidend, muszą przedkładać polskim spółkom dokumenty, które potwierdzą spełnianie tych warunków. Podstawowym dokumentem jest certyfikat rezydencji lub zaświadczenie o istnieniu zagranicznego zakładu oraz oświadczenie spółki otrzymującej dochody z dywidend, że nie korzysta ona ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów. W przypadku braku tych dokumentów polska spółka, będąca płatnikiem zryczałtowanego podatku do dywidendy, będzie mogła nie stosować przepisów o zwolnieniu i pobrać podatek w wysokości 19 proc., i w efekcie wypłacić niższą dywidendę.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Art. 20, 21, 22, art. 26 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).

Art. 2, art. 7 ustawy z 25 listopada 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 226, poz. 1478).