Jak dokumentować kupno i sprzedaż know-how

Przedsiębiorcy mogą zawierać umowy w zakresie przekazania know-how, czyli specjalistycznej wiedzy technicznej i innowacyjnej. Mogą też nabywać know-how danego podmiotu, np. w ramach przejęcia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części albo wniesienia aportu do spółki w postaci know-how. Jednym z istotnych problemów związanych z nabyciem know-how i jego rozliczeniem podatkowym jest właściwe opisanie przedmiotu know-how.

Know-how nie ma odpowiednika w języku polskim, dlatego w celu pełnego zdefiniowania tego pojęcia posłużyć się należy regulacjami międzynarodowymi oraz orzecznictwem sądów administracyjnych.

W prawie wspólnotowym definicja know-how znajduje się np. w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 772/2004 z 7 kwietnia 2004 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 traktatu do kategorii porozumień o transferze technologii (Dz.U. UE. L. 123 z 27 kwietnia 2004 r.). Przyjęta definicja określa know-how jako pakiet nieopatentowanych informacji praktycznych, wynikających z doświadczeń i badań, które są niejawne (nie są powszechnie znane lub łatwo dostępne), istotne (ważne i użyteczne z punktu widzenia wytwarzania produktów objętych umową) i zidentyfikowane (opisane w wystarczająco zrozumiały sposób).

Definicje międzynarodowe są brane pod uwagę także przy wykładni przepisów podatkowych związanych z know-how stosowaną przez sądy administracyjne.

W zakresie pojęcia umowy know-how NSA w wyroku z 9 lipca 1996 r. (sygn. akt I SA/ŁD 556/96) stwierdził, że do niewątpliwych cech umowy know-how należy przekazanie tajemnicy receptury lub informacji związanych ze zdobytym doświadczeniem technicznym lub naukowym. Natomiast co do definicji know-how w wyroku z 31 lipca 2003 r. (sygn. akt III SA 1661/01) NSA określił, że know-how jest to zespół informacji poufnych, istotnych i zidentyfikowanych we właściwej formie. W ocenie sądu termin "poufny" oznacza, że przedmiot umowy nie jest powszechnie dostępny i znany. Termin "istotny" oznacza, że informacje są ważne i niebanalne, zaś termin "zidentyfikowany" oznacza, że know-how jest opisane lub utrwalone w taki sposób, aby możliwe było sprawdzenie, że spełnia ono kryterium poufności i istotności.

Podstawowym warunkiem uznania danej wiedzy za know-how jest jej opisanie i utrwalenie. W praktyce oznacza to, że know-how powinno być przekazywane w formie materialnej, np. w formie schematów, planów, receptur, wzorów itp., zawierających tryb postępowania prowadzący do wytworzenia produktu końcowego.

Know-how musi być możliwe do zidentyfikowania, powinno być zatem opisane w umowie licencyjnej bądź zarejestrowane w innej stosownej formie. W wyroku z 20 września 2005 r. NSA (sygn. akt FSK 2077/04) określił, że nośnik informacji praktycznych typu know-how należy traktować wyłącznie w kategoriach procesowych, to znaczy dowodowych, a nie materialnoprawnych. Dla podatników takie stanowisko oznacza, że ujęcie w kosztach uzyskania przychodów zakupu know-how wymaga posiadania dokumentów pozwalających na zidentyfikowanie wartości niematerialnej jako know-how. Człowiek i zdobyta przez niego wiedza nie mogą stanowić nośnika know-how.

Zgodnie z Ordynacją podatkową to na podatniku ciąży obowiązek udokumentowania wydatku na zakup know-how. W związku z tym, że know-how jest specyficznym dobrem, organ podatkowy może kwestionować wartość zakupu know-how i zaliczenie jej do kosztów, dlatego podatnicy powinni zadbać o opinię rzeczoznawcy majątkowego. Taką opinię będzie trudniej podważyć organowi podatkowemu.

W przypadku nabycia know-how na podstawie art. 16b ust. 1 pkt 7 ustawy o CIT podatnik może dokonać jego amortyzacji na zasadach właściwych dla amortyzacji wartości niematerialnych i prawnych.

Zgodnie z tym przepisem amortyzacji podlega nabyta nadająca się do gospodarczego wykorzystania w dniu przyjęcia do używania wartość stanowiącą równowartość uzyskanych informacji związanych z wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej (know-how) - o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywana przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą.

Oznacza to, że np. zakup wiedzy technicznej i handlowej stanowi know-how (tj. wartość niematerialną), którą można amortyzować.

Dodatkowo warto wskazać, że różnica między ceną płaconą za nabywane przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część a wartością rynkową nabywanych w związku z taką transakcją składników majątkowych (a więc także know-how) może również zwiększać koszty uzyskania przychodów nabywcy. Różnica taka stanowi wartość niematerialną i prawną w postaci wartości firmy.

Inaczej będzie w przypadku wniesienia do spółki kapitałowej wkładu niepieniężnego w postaci know-how. Osoba posiadająca wiedzę i doświadczenie konieczne do prowadzenia konkretnej działalności gospodarczej czy produkcji jakiegoś wyrobu (know-how) jako jej właściciel może ją wnieść do spółki jako aport. Tak jak w przypadku innych rodzajów wkładów niepieniężnych, także i know-how powinno być należycie udokumentowane i utrwalone w postaci materialnej.

Rozliczenie wniesienia do spółki aportu w postaci know-how jest jednak ograniczone. Otóż zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 pkt 64 ustawy o CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej wartości niematerialnych i prawnych wniesionych do spółki w postaci wkładu niepieniężnego, stanowiących równowartość uzyskanych informacji związanych z wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej (know-how). Oznacza to, że w przypadku gdy spółka uzyskała know-how w postaci aportu, to amortyzacja tego aportu nie obniża podstawy opodatkowania spółki.

Spółka zawiera umowę z inną spółką dotyczącą przekazania specjalistycznej wiedzy (tzw. know-how) niezbędnej do produkcji nowego kosmetyku. Czy taka umowa jest opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych?

Zgodnie z art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zm.) podatkowi temu podlegają tylko umowy zawarte w tym przepisie i w praktyce uregulowane w kodeksie cywilnym. Umowa o udostępnienie know-how jest typem umowy nienazwanej, nieopisanej w kodeksie cywilnym i mimo że przeniesie specjalistycznej wiedzy na spółkę jest odpłatne, to umowa ta nie podlega PCC.

Umowa know-how upoważnia do korzystania z wiedzy i doświadczenia innego podmiotu. Jedna ze stron (przekazujący) zobowiązuje się do przekazania drugiej (zamawiający) wiedzy technicznej, organizacyjnej lub handlowej albo naukowej o charakterze poufnym lub tajnym, bezpośrednio użytecznej w działalności gospodarczej w zakresie określonym w umowie.

Na przykład wynalazki i projekty wynalazcze utrzymywane w tajemnicy, które mogłyby zostać opatentowane, a także nieopatentowane wynalazki, niezarejestrowane wzory użytkowe.

Na przykład informacje o charakterze organizacyjnym, finansowym lub handlowym ułatwiające prowadzenie przedsiębiorstwa czy ekspansję rynkową.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 16b; art. 16 ust. 1 pkt 64; art. 21 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).

Art. 1 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649).