Przepisy rachunkowe nie mają wpływu na przeliczanie walut

Koszty poniesione w walutach obcych powinny zostać przeliczone na złote według kursu średniego ogłoszonego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień zaksięgowania faktury lub innego dowodu.

W lutym 2008 r. spółka wystąpiła o interpretację podatkową m.in. w zakresie ustalenia dnia, z którego należy zastosować kurs średni NBP w celu przeliczenia kwoty kosztów uzyskania przychodów na złote. Spółka wyjaśniła, że w ramach prowadzonej działalności dokonuje zakupów towarów i usług od zagranicznych kontrahentów. Często zdarza się, że faktury za te towary bądź usługi otrzymuje ze znacznym opóźnieniem w stosunku do ich wystawienia. Dlatego spytała, jak prawidłowo przeliczyć wtedy kwoty z walut obcych na złote?

Podatniczka zauważyła, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm. - dalej ustawa o CIT) koszty uzyskania przychodu przelicza się na złote według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 4e ustawy o CIT - za dzień poniesienia kosztu uważa się dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na postawie otrzymanej faktury (rachunku). Organ podatkowy stwierdził, że do przeliczania waluty obcej należy przyjąć datę wynikającą z faktury lub innego dowodu, a nie datę otrzymania dokumentu.

Sąd pierwszej instancji oddalił skargę spółki. W jego ocenie, organy podatkowe zasadnie odwołały się do przepisów ustawy o rachunkowości.

Zdaniem sądu pierwszej instancji koszty uzyskania przychodów wyrażone w walucie obcej powinny być przeliczane na złote na dzień poprzedzający przeprowadzenie operacji gospodarczej - którym w opisanym stanie faktycznym będzie data wystawienia faktury. Tym samym, koszty zakupu towarów i usług powinny być przeliczone na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu. Dniem tym jest dzień przeprowadzenia operacji gospodarczej, a więc dzień wynikający z faktury dokumentującej ten zakup. Data zaś zapisu księgowego jest tylko datą technicznego wprowadzenia tej operacji gospodarczej do systemu, nierzutującą na podstawę opodatkowania.

Jednak Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną spółki. Sąd przypomniał, że koszty bezpośrednie są potrącalne od przychodów w roku, którego dotyczą. Do kosztów danego roku mogą zostać także zaliczone związane z nim wydatki określone do rodzaju i kwoty, czyli takie, które można zarachować, nawet gdy jeszcze nie zostały poniesione. Z kolei koszty pośrednie potrąca się, co do zasady, w roku poniesienia. Jeżeli jednak dotyczą one okresu dłuższego niż rok, rozlicza się je proporcjonalnie.

Dokonując wykładni spornego art. 15 ust. 4e ustawy o CIT sąd podkreślił, że wprowadzono w nim zapis, na podstawie którego koszt traktowany jest na zasadzie memoriałowej. Ustawodawca więc w sposób niebudzący wątpliwości określił moment poniesienia kosztu. Nie będzie nim więc dzień wystawienia faktury, lecz dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych, tj. dzień, w którym zaksięgowano na podstawie otrzymanej faktury (rachunku) albo innego dowodu w razie jej braku. Tym samym koszty poniesione w walutach obcych powinny zostać przeliczone na złote według kursu średniego ogłoszonego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień zaksięgowania faktury lub innego dowodu.

opracowała Aleksandra Tarka