Dochód SKOK jest opodatkowany podatkiem dochodowym

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlega dochód podmiotu (SKOK) nieprowadzącego działalności gospodarczej. Gdy jego działalność, polegająca na realizacji statutowych zadań, przynosi określone przychody z opłat, prowizji i odsetek z tytułu udzielonych pożyczek i kredytów, dokonywanych na zlecenie rozliczeń finansowych, pośrednictwa przy zawieraniu umów ubezpieczenia, to uzyskany z tej działalności dochód będzie opodatkowany podatkiem dochodowym od osób prawnych.

Skarżąca prowadzi działalność na podstawie przepisów ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz.U. z 1996 r. nr 1, poz. 2 z późn. zm.) oraz ustawy - Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 1995 r. nr 54, poz. 288 z późn. zm.) w zakresie nieuregulowanym odmiennie przepisami ustawy o SKOK. Działalność skarżącej ma charakter niezarobkowy, polega na gromadzeniu środków pieniężnych wyłącznie swoich członków, udzielaniu im pożyczek i kredytów, przeprowadzaniu na ich zlecenie rozliczeń finansowych oraz pośredniczeniu przy zawieraniu umów ubezpieczenia. W ramach prowadzonej działalności skarżąca nabywała oraz zamierza nabyć w przyszłości składniki majątku: grunty, budynki, lokale, prawo użytkowania wieczystego gruntu, urządzenia i sprzęt biurowy (meble, komputery, serwery, urządzenia klimatyzacyjne, wielofunkcyjne i telekomunikacyjne), środki transportu i inne.

Spór sprowadzał się do odpowiedzi na pytanie, czy nabywane przez skarżącą składniki majątku w celu realizacji jej zadań statutowych są kosztem uzyskania przychodów, a wydatki na ich nabycie mogą być zaliczane do kosztów uzyskania przychodów bezpośrednio, w dacie ich dokonania.

Sąd zwrócił uwagę, że dla rozstrzygnięcia tego problemu istotne jest wyjaśnienie elementów konstrukcyjnych podatku dochodowego. Dochodem jest nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania. Istotą CIT jest więc możliwość pomniejszenia uzyskanego przychodu o koszty jego uzyskania. Od zasady tej istnieją wyjątki określone w art. 16 ustawy o CIT. Nie zmienia to jednak istoty opodatkowania. Jeżeli osoba prawna jako podatnik podatku dochodowego od osób prawnych uzyskuje przychody z dowolnego źródła przychodów, także ze źródła, którym nie jest działalność gospodarcza, do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania tym podatkiem, a w konsekwencji także do prawidłowego określenia podstawy opodatkowania, musi mieć możliwość rozpoznania kosztów uzyskania przychodów z tego źródła. Pozbawienie podatnika tej możliwości nie ma żadnego uzasadnienia i byłoby sprzeczne z istotą podatku dochodowego.

Sąd, rozstrzygając sprawę, podzielił stanowisko NSA (wyroki z 16 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 1760/09 oraz z 8 marca 2011 r., sygn. akt. II FSK 1918/09). Sąd wskazał, że gdy źródłem przychodów osoby prawnej jest działalność statutowa, to koszty związane z tą działalnością mogą być kosztem uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ustawy o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.). Zdaniem NSA osoba prawna, która nie prowadzi działalności gospodarczej, nie może nabyć lub wytworzyć środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, a w konsekwencji nie może ich również amortyzować. Wydatki na nabycie składników majątku, które stanowiłyby środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne, gdyby ta osoba prawna prowadziła działalność gospodarczą, mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w sposób bezpośredni.

WSA orzekł więc, że jeżeli składniki majątku nabywane są w celu realizacji zadań statutowych skarżącej, a źródłem jej przychodów jest wykonywanie tych zadań, to wydatki na ich nabycie powinny być zaliczone bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów w dacie ich dokonania. Podatnik musi jednak wykazać związek poniesionych wydatków na ten cel z uzyskiwanymi bądź spodziewanymi przychodami.

Oprac. Łukasz Zalewski

w Gdańsku z 18 października 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 654/11, nieprawomocny.