Koszty poszukiwania złóż pomniejszą przychód spółki

Podatnik prowadzi działalność w branży energetycznej. Przedmiotem działalności spółki jest m.in. wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących.

Działalność taka jest poprzedzona uzyskaniem koncesji na wydobycie węgla brunatnego, a to z kolei poprzedzone jest działalnością w zakresie poszukiwania i rozpoznawania złóż węgla. W celu zbadania złoża spółka ponosi wydatki głównie na: wypłatę odszkodowań dla osób fizycznych i prawnych za wejście na teren prywatny w celu wykonywania badań, głównie wierceń otworów rozpoznawczych; wiercenia otworów dla celów zbadania struktury złoża; wykonanie badań geologicznych, hydrologicznych oraz geologiczno-inżynierskich, przez wyspecjalizowane jednostki badawcze; dokumentację geologiczną. Jaki rodzaj kosztów uzyskania przychodów stanowią poniesione wydatki na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych (bezpośrednio związane z przychodami, inne niż bezpośrednio związane z przychodami czy przez odpisy amortyzacyjne)?

Wymienione wydatki w rozumieniu ustawy o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.) nie mogą być zaliczane do kategorii wartości niematerialnych i prawnych. Wydatki te stanowią natomiast inne niż bezpośrednie koszty uzyskania przychodu, które powinny być rozliczane w dacie ich poniesienia.

Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT. Koszty bezpośrednio związane z przychodami, poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy oraz w roku podatkowym, są potrącalne w tym roku podatkowym, w którym osiągnięte zostały odpowiadające im przychody.

Koszty inne niż bezpośrednio związane z przychodami są potrącalne w dacie ich poniesienia. Jeżeli koszty te dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy, a nie jest możliwe określenie, jaka ich cześć dotyczy danego roku podatkowego, to stanowią koszty uzyskania przychodów proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą.

Zatem kosztami uzyskania przychodów są wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością, których celem jest osiągnięcie przychodów, zabezpieczenie lub zachowanie źródła przychodów.

Przepisy rozróżniają zatem dwa rodzaje kosztów: koszty bezpośrednio związane z uzyskaniem przychodu oraz inne koszty niż koszty bezpośrednio związane z przychodem.

Bezpośrednimi kosztami uzyskania przychodów są wydatki, które mogą przyczynić się do powstania konkretnego przychodu osiągniętego w danym momencie. Natomiast za koszty inne niż bezpośrednio związane z przychodem uznaje się przede wszystkim koszty funkcjonowania podatnika, których ponoszenie jest związane z prowadzeniem działalności.

Oznacza to, że wydatki spółki są racjonalnymi i gospodarczo uzasadnionymi kosztami, zważywszy że zasoby węgla eksploatowane przez spółkę kończą się, a zatem kontynuowanie działalności spółki, a więc zachowanie i zabezpieczenie przychodów spółki, zależy od eksploatacji nowych złóż, które trzeba rozpoznać. Wydatki te nie mogą być przypisane bezpośrednio osiąganym obecnie lub w przyszłości przychodom. Nie ma bowiem możliwości ustalenia, w jakim okresie i w jakiej wysokości powstanie związany z nimi przychód. Należy je zakwalifikować do wydatków o charakterze pośrednim, które wiążą się z ogólnym funkcjonowaniem spółki.

Oprac. Ewa Matyszewska

dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 24 października 2011 r. (nr IPTPB3/423-159/11-3/GG).