Od otrzymanych składników majątku udziałowcy nie płacą CIT

Przekazanie udziałowcom spółki składników majątkowych (nieruchomości, wartości niematerialnych i prawnych) za umorzone udziały jest neutralne podatkowo.

Spółka chce nabyć od swoich udziałowców udziały w celu umorzenia. Przekaże im w zamian składniki stanowiące jej majątek, np. środki trwałe (w tym nieruchomości, wartości niematerialne i prawne lub udziały i papiery wartościowe). Wynagrodzenie za umarzane udziały zostanie ustalone na poziomie nie wyższym niż wartość rynkowa umarzanych udziałów.

Istota sporu sprowadzała się do określenia, czy po przekazaniu udziałowcom składników majątkowych w zamian za umorzenie udziałów spółka osiągnie przychód.

Zdaniem organów podatkowych po stronie spółki powstanie przychód z odpłatnego zbycia prawa własności składników majątkowych. Jako podstawę prawną podały art. 14 ustawy o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.). Z kolei zdaniem spółki transakcja ta jest neutralna podatkowo.

Sąd przyznał rację spółce i wskazał, że minister finansów błędnie zinterpretował art. 12 ust. 1 i art. 14 ustawy o CIT. Jak uzasadniał, w przepisach art. 7 ust. 1 oraz art. 12 - 14 ustawy brak jest przesłanek, które pozwalałyby przyjąć, że przychód do opodatkowania u osoby prawnej powstanie wówczas, gdy dojdzie do wypłaty wynagrodzenia o charakterze rzeczowym lub pieniężnym z tytułu umorzenia udziałów. Skutkiem umorzenia jest unicestwienie udziału i zmniejszenie stanu posiadania wspólnika (lub wspólników) w spółce, ewentualnie wycofanie się wspólnika ze spółki i postawienie jej w stan likwidacji. W takim przypadku liczba udziałów spółki ulega zmniejszeniu. W efekcie trudno mówić o jakiejkolwiek korzyści spółki. Zmiana wysokości udziałów poprzez ich zmniejszenie bądź też zmniejszenie liczby wspólników nie jest okolicznością, która powoduje powstanie przychodu.

Sąd wyjaśniał, że efektem uchwały o umorzeniu udziałów będzie przepływ aktywów do udziałowców i obniżenie kapitału zakładowego lub zapasowego spółki. Udziałowcy nie będą musieli wykonywać na rzecz spółki świadczeń powodujących zwiększenie jej majątku. Będzie wręcz przeciwnie, tzn. umorzenie zmniejszy jej majątek.

Wypłata wynagrodzenia za umarzane udziały nie będzie też prowadzić do powstania przychodu na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o CIT, ponieważ powstanie przychodu do opodatkowania powoduje przesunięcia majątkowe dokonywane między podatnikami. Przesunięcia te muszą spełniać dwie kluczowe cechy. Po pierwsze, muszą być dokonywane na podstawie tytułu prawnego przewidującego ich odpłatne zbycie (np. sprzedaż), a po drugie strony transakcji muszą podpisać umowę, która przewiduje zapłatę ceny. Umorzenie udziałów za wynagrodzeniem nie spełnia żadnej z powyższych cech. Ponadto wypłata wynagrodzenia za umarzane udziały nie może być traktowana jako związana z prowadzeniem działalności i nie można jej porównać z wypłatą dywidendy.

Niezależnie od tego, czy zapłata za udziały ma postać rzeczową (np. nieruchomości, jak w omawianej sprawie), czy pieniężną, nie prowadzi do otrzymania przez spółkę żadnych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń.

Oprac. Łukasz Zalewski

@RY1@i02/2011/171/i02.2011.171.086.003a.001.jpg@RY2@

Jarosław Ziółkowski starszy konsultant podatkowy w ITA Doradztwo Podatkowe

Wyrok potwierdza linię orzeczniczą prezentowaną przez sądy administracyjne, zgodnie z którą wypłata wynagrodzenia za umorzenie udziałów (akcji) w postaci majątku spółki umarzającej udziały (akcje) nie powoduje powstania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia składników majątkowych u wypłacającego podmiotu. Sądy formułują następujące argumenty przemawiające za brakiem powstania przychodu w omawianej sytuacji: umorzenie nie powoduje zwiększenia majątku spółki, tylko jego zmniejszenie, a także brak jest tytułu prawnego przewidującego zbycie składników majątkowych w zamian za zapłatę ceny (w postaci np. umowy sprzedaży).

Ponadto żaden z przepisów prawa podatkowego nie przewiduje, by zapłata wynagrodzenia za umorzenie udziałów w formie niepieniężnej prowadziła do powstania przychodu. Oznacza to, że organy podatkowe nie mogą ze względów fiskalnych rozszerzać katalogu źródeł przychodu, który jest precyzyjnie określony w ustawie.