Obowiązek zapłaty podatku zależy od warunków umowy

Jeżeli umowa przelewu wierzytelności zawarta między bankiem a funduszem sekurytyzacyjnym będzie obejmowała wyłącznie przelew niespłaconych przez klientów wierzytelności kredytowych tylko w części kapitałowej, to wówczas kwota uzyskana przez bank z tego tytułu nie będzie opodatkowana podatkiem dochodowym.

Bank udziela klientom oprocentowanych kredytów i pożyczek. Niektórzy jednak nie spłacają długów i bank ma straty. Aby je zminimalizować, zamierza sprzedać wierzytelności z tytułu niespłaconej części kapitału kredytów funduszowi sekurytyzacyjnemu na podstawie umowy przelewu wierzytelności. Pozostałe części należności związane ze zbywanymi wierzytelnościami, w tym należne odsetki, przejdą z mocy prawa na fundusz. Za wierzytelności fundusz będzie musiał zapłacić bankowi ustaloną cenę (jedna kwota za całą wierzytelność, bez rozdzielania jej na część za kapitał oraz za odsetki). Ponieważ chodzi o transakcję dotyczącą wierzytelności przeterminowanych, cena tych wierzytelności będzie niższa od kwoty niespłaconej części kapitału udzielonych kredytów.

Spór sprowadzał się do odpowiedzi na pytanie: czy w przypadku gdy na podstawie umowy sprzedaży wierzytelności z tytułu niespłaconych kredytów udzielonych przez bank należności uboczne przejdą na rzecz funduszu sekurytyzacyjnego za cenę niższą od wartości niespłaconej części udzielonych kredytów, całość ceny uzyskanej ze sprzedaży tych wierzytelności, zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 15 lit. c) ustawy o CIT, nie będzie stanowiła przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Skarżąca spółka (bank) twierdziła, że w sytuacji gdy zbędzie takie wierzytelności na rzecz funduszu sekurytyzacyjnego, a wierzytelności z tytułu należności ubocznych przejdą na fundusz z mocy prawa, oraz kwota wierzytelności kredytowych (pożyczkowych) uzyskana przez bank nie przekroczy niespłaconej części kredytów (pożyczek), kwota ta nie będzie w całości podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Sąd nie zgodził się jednak ze spółką. Uznał, że mimo braku wyznaczenia przez nabywcę wierzytelności ceny, za jaką nabyte zostały poszczególne składniki wierzytelności z tytułu kredytu (pożyczki), na banku ciąży obowiązek prawidłowego ustalenia ceny ze zbycia poszczególnych składników wierzytelności, bo tego wymagają przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w zakresie ustalania podstawy opodatkowania (art. 9 ust. 1 ustawy o CIT).

Sąd powołał się również na przepisy art. 12 ust. 4 pkt 15 lit. c) ustawy o CIT, zgodnie z którym w bankach do przychodów nie zalicza się przychodów ze zbycia funduszowi sekurytyzacyjnemu albo towarzystwu funduszy inwestycyjnych tworzącemu fundusz sekurytyzacyjny wierzytelności z tytułu kredytów (pożyczek), ale tylko do wysokości niespłaconej części udzielonych kredytów (pożyczek). Z kolei zgodnie z art. 12 ust. 4e ustawy o CIT zasady wymienione w ust. 4 pkt 15 lit. c) nie mają zastosowania do przychodów ze zbycia wierzytelności w części dotyczącej odsetek, w tym odsetek skapitalizowanych od kredytów (pożyczek).

Zdaniem sądu art. 12 ust. 4 pkt 15 lit. c) ustawy o CIT jednoznacznie wskazuje, że do przychodów podatkowych nie zalicza się tylko tych należności, które dotyczą niespłaconej części kredytów (pożyczek). Inne należności, które mimo że są powiązane z wierzytelnością z tytułu pożyczki/kredytu (np. odsetki), nie są wierzytelnością kredytową, lecz wierzytelnością pochodną, stanowią przychód.

Jeżeli zatem umowa przelewu wierzytelności, zawarta między bankiem a funduszem sekurytyzacyjnym będzie obejmowała wyłącznie przelew niespłaconych przez klientów wierzytelności kredytowych (pożyczkowych) tylko w części kapitałowej, to wówczas kwota uzyskana przez bank z tego tytułu nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym, zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 15 lit. c) ustawy o CIT. Natomiast w każdym przypadku gdy zbywana przez bank wierzytelność na rzecz funduszu sekurytyzacyjnego będzie niejednorodna (tak jak w omawianej sprawie), tzn. gdy w jej skład wchodzić będą także odsetki (w tym odsetki skapitalizowane), kwotę uzyskaną ze sprzedaży tej wierzytelności należy zaliczyć na poczet spłaty poszczególnych składników wierzytelności, według określonej proporcji.

Oprac. Łukasz Zalewski