Kara umowna może być kosztem

Kary umowne są wyłączone z kosztów uzyskania przychodów, ale tylko te, które zostały zapłacone po wykonaniu umowy. Natomiast kara umowna płacona przez wykonawcę inwestycji, który został usunięty w trakcie budowy, może zostać zaliczona do kosztów pomniejszających przychód. Takie stanowisko zajął w wyroku z 21 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (III SA/Wa 2735/10, nieprawomocny).

Spór dotyczył zerwania umowy, którą zawarło jedno z miast z firmą budowlaną. Miasto skorzystało z zapisu umowy, zgodnie z którym zamawiający miał prawo zażądać kary umownej, jeżeli stwierdzi, że opóźnienie w realizacji inwestycji może utrudnić lub uniemożliwić rozpoczęcie lub przeprowadzenie finałowego turnieju mistrzostw Euro 2012. Skarżąca spółka - czyli wykonawca stadionu - spóźniła się z realizacją stadionu o 35 dni, miasto zerwało więc umowę i zażądało od wykonawcy kar umownych. Jak wynikało z kontraktu, spółka powinna zapłacić miastu 72,9 mln zł, ale w wyniku podpisanego porozumienia kwotę tę zmniejszono do 20,5 mln zł. W dokumencie znalazło się także oświadczenie przedstawiciela miasta, który stwierdził, że roszczenie miasta o zapłatę kary umownej nie jest roszczeniem odszkodowawczym. Następnie spółka wystąpiła do ministra finansów z prośbą o interpretację indywidualną. Zadała w niej pytanie, czy zapłaconą karę umowną może zaliczyć do swoich kosztów podatkowych. Minister finansów taką możliwość odrzucił, gdyż jego zdaniem nie pozwala na to art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że nie zalicza się do kosztów uzyskania przychodów kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.

Z argumentacją tą nie zgodził się WSA w Warszawie. Stwierdził on, że wykonawca stadionu zapłaconą karę umowną na rzecz miasta może zaliczyć do kosztów podatkowych. Sąd uzasadniał, że przepis zakazujący zaliczania do kosztów kar umownych dotyczy umów zrealizowanych, natomiast w omawianym przypadku spółka nie zdążyła zrealizować całego kontraktu. WSA zwrócił też uwagę, że dany wydatek może być kosztem , jeśli jego poniesienie było racjonalne. Skarżąca wyjaśniła, że zapłaciła kary umowne, dbając o swój wizerunek. Zdaniem sądu te okoliczności potwierdzają, że kara umowna była racjonalnym wydatkiem.

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl

Art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).