Jak firma rozliczy wydatki na nabycie know-how

Przedsiębiorstwa mogą nabywać know-how w ramach transakcji przejęcia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części albo wniesienia aportu do spółki w postaci know-how. Know-how na gruncie przepisów wspólnotowych jest rozumiane jako pakiet nieopatentowanych informacji praktycznych, wynikających z doświadczeń i badań, które są niejawne (nie są powszechnie znane lub łatwo dostępne), istotne (ważne i użyteczne z punktu widzenia wytwarzania produktów objętych umową) i zidentyfikowane (opisane w wystarczająco zrozumiały sposób). Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych określa pośrednio, że know-how dotyczy informacji związanych ze zdobytym doświadczeniem w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej.

Nabycie know-how wiąże się z poniesieniem określonych kosztów, które wymagają jako wartość niematerialna i prawna szczególnego rozliczenia. Podstawowym warunkiem uznania danej wiedzy za know-how jest jednak jej opisanie i utrwalenie.

Udokumentowanie know-how oznacza, że powinno być ono przekazywane w formie materialnej, np. w formie schematów, planów, receptur, wzorów itp., zawierających tryb postępowania prowadzący do wytworzenia produktu końcowego. Na przykład w przypadku know-how stanowiącego wiedzę dotyczącą posiadanych przez określony podmiot danych o rynkach zbytu oraz wiedzy technicznej niezbędnej dla konkretnych produktów, które są produkowane w ramach odstąpionych kontaktów handlowych z klientami, wiedza ta stanowi pewien zespół elementów materialnych, np. w formie dokumentów organizacyjnych, handlowych, technicznych itp.).

Ujęcie w kosztach uzyskania przychodów zakupu know-how wymaga posiadania dokumentów pozwalających na zidentyfikowanie wartości niematerialnej jako know-how. W wyroku z 20 września 2005 r., NSA (sygn. akt FSK 2077/04) określił, że nośnik informacji praktycznych typu know-how należy traktować wyłącznie w kategoriach procesowych, to znaczy dowodowych, a nie materialno-prawnych.

W przypadku nabycia know-how, na podstawie art. 16b ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych podatnik może dokonać jego amortyzacji na zasadach właściwych dla amortyzacji wartości niematerialnych i prawnych.

Zgodnie z tym przepisem amortyzacji podlega nabyta nadająca się do gospodarczego wykorzystania w dniu przyjęcia do używania wartość stanowiącą równowartość uzyskanych informacji związanych z wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej (know-how) - o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywana przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Sprzedaż wiedzy technicznej i handlowej stanowi więc know-how (tj. wartość niematerialną i prawną na gruncie ustawy o CIT), o ile są spełnione wszystkie warunki w tym przepisie i podlega ona amortyzacji podatkowej.

Zatem co do zasady know-how podlega zaliczeniu w koszty uzyskania przychodu w postaci odpisów amortyzacyjnych. Przyjmuje się przy tym, że wartość początkową stanowi kwota należna sprzedawcy z tytułu sprzedaży wynikająca z dokumentów, niezależnie od sposobu i terminów płatności zobowiązania przez nabywcę (np. niezależnie od nabycia na raty).

Takie stanowisko potwierdzają organy podatkowe (m.in. dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji indywidualnej z 28 maja 2009 r., nr ITPB3/423-142b/09/DK, dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z 25 marca 2010 r., nr IPPB5/423-858/09-3/PS).

Na podstawie art. 16m ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych istnieje możliwość dokonywania przez podatnika odpisów amortyzacyjnych od wartości tych praw przez 60 miesięcy.

W trakcie korzystania z know-how może się okazać, że know-how po jakimś czasie nie będzie już wykorzystywane przez spółkę. W takiej sytuacji pojawia się pytanie, czy jeśli ten know-how został zamortyzowany tylko w części, to czy stratę z tytułu likwidacji niezamortyzowanej części ceny nabycia wartości niematerialnej i prawnej można rozpoznać jako koszt uzyskania przychodów.

Na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 5 ustawy o CIT za koszty uzyskania przychodów nie uważa się strat w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części pokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 16h ust. 1 pkt 1.

Oznacza to, że jeżeli strata w wartości niematerialnej i prawnej znalazła pokrycie w sumie odpisów amortyzacyjnych, spółka nie może zaliczyć straty do kosztów w tej części. Jednak straty, które nie zostały pokryte sumą odpisów amortyzacyjnych, mogą być zaliczane do kosztów uzyskania przychodów.

Zastosowania do wyłączenia z kosztów straty z tytułu know-how nie będzie mieć również art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy CIT, który określa, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów strat powstałych w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, jeżeli środki te utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności. Przepis ten dotyczy bowiem tylko i wyłącznie środków trwałych, a know-how jest wartością niematerialną i prawną.

Tak więc strata w wartościach niematerialnych i prawnych będzie stanowiła koszt uzyskania przychodów w części, w jakiej nie została zamortyzowana, jednocześnie wydatki w tym zakresie powinny mieć na celu osiągnięcie przychodów lub zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów. Strata odpowiadająca niezamortyzowanej wartości początkowej wartości niematerialnej i prawnej licencji stanowi - w myśl art. 15 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych - koszt uzyskania przychodów. Takie stanowisko przyjął m.in. dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z 7 września 2009 r. (nr ILPB3/423-437/09-4/ŁM).

Inaczej będzie jednak w przypadku wniesienia know-how do spółki w formie wkładu niepieniężnego.

Jak stanowi art. 16 ust. 1 pkt 64 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej wartości niematerialnych i prawnych wniesionych do spółki w postaci wkładu niepieniężnego, stanowiących równowartość uzyskanych informacji związanych z wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej (know-how).

Zatem w przypadku gdy spółka, która nabyła know-how i mogłaby zaliczać je w koszty w formie odpisów amortyzacyjnych, wniesie je aportem do innej spółki, odpisy amortyzacyjne od tego know-how nie będą dla niej kosztem.

To specjalistyczna wiedza techniczna i innowacyjna o charakterze poufnym. Umowa know-how upoważnia do korzystania z wiedzy i doświadczenia innego podmiotu. Jedna ze stron (przekazujący) zobowiązuje się do przekazania drugiej (zamawiający) wiedzy technicznej, organizacyjnej lub handlowej albo naukowej o charakterze poufnym lub tajnym, bezpośrednio użytecznej w działalności gospodarczej w zakresie określonym w umowie.

● Know-how techniczne - np. wynalazki i projekty wynalazcze utrzymywane w tajemnicy, które mogłyby zostać opatentowane, a także nieopatentowane wynalazki, niezarejestrowane wzory użytkowe.

● Know-how nietechniczne - np. informacje o charakterze organizacyjnym, finansowym lub handlowym ułatwiające prowadzenie przedsiębiorstwa czy ekspansję rynkową.

Zgodnie z art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101 poz. 649 z późn. zm.) PCC podlegają tylko umowy zawarte w tym przepisie i w praktyce uregulowane w kodeksie cywilnym (będzie to więc umowa sprzedaży know-how). Umowa o udostępnienie know-how jest typem umowy nienazwanej i mimo że przeniesienie specjalistycznej wiedzy na spółkę jest odpłatne, to umowa ta nie podlega PCC.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 64, art. 16b, art. 16m ust. 1 pkt 64, art. 21 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397).

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 772/ 2004 z 7 kwietnia 2004 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 traktatu do kategorii porozumień o transferze technologii (Dz.U. UE.L.123 z 27 kwietnia 2004 r.).