Odsetki zapłacone przez gwaranta nie są kosztem

Zapłata odsetek od kredytu przez gwaranta nie jest zapłatą dokonaną przez spółkę. W konsekwencji spółka nie może zakwalifikować odsetek zapłaconych przez gwaranta do kosztów uzyskania przychodów.

Spółka zawarła z bankiem umowę kredytową w walucie. W tym samym dniu została zawarta umowa gwarancyjna między Skarbem Państwa a bankiem. Na mocy tej umowy państwo polskie zagwarantowało, że kapitał, odsetki i inne wpłaty z tytułu umowy kredytowej będą spłacane terminowo. Ostateczna spłata kredytu miała nastąpić w listopadzie 2011 r. Wcześniej jednak spółka znalazła się w trudnej sytuacji ekonomicznej. W efekcie zarząd spółki wystąpił do sądu o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu z wierzycielami. W czasie postępowania upadłościowego gwarant wykonał zobowiązanie wynikające z umowy, czyli spłacił część rat kapitałowych i odsetkowych kredytu. Następnie spółka rozliczyła się z gwarantem, zwracając środki, jakie ten przeznaczył na spłatę rat kapitałowo-odsetkowych. Spółka po tym rozliczeniu zmniejszyła w bilansie swoje zadłużenie wobec banku.

Spór dotyczył rozstrzygnięcia, czy zapłata odsetek przez gwaranta jest zapłatą odsetek dokonaną przez spółkę, a w konsekwencji czy spółka może zaliczyć do kosztów odsetki zapłacone przez gwaranta.

Sąd w pierwszej kolejności przypomniał zasady dotyczące zaliczania wydatków do kosztów. A zatem do kosztów podatkowych można zaliczyć koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Co więcej, jeśli jakiś koszt został wprost wymieniony w katalogu określonym w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397), to nie może być kosztem podatkowym.

Spółka, uzasadniając swoje stanowisko, powołała się na art. 16 ust. 1 pkt 11 ustawy o CIT. Stanowi on, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów naliczonych, lecz niezapłaconych albo umorzonych odsetek od zobowiązań, w tym również od pożyczek (kredytów). Spółka, dokonując wykładni tego przepisu (a contrario, czyli z przeciwieństwa), uznała, że za koszty podatkowe należy uznać odsetki, które zostały zapłacone.

Jak wyjaśnił sąd, nie chodzi jednak o to, żeby odsetki były zapłacone przez kogokolwiek, ale aby zapłaciła je firma, która zaciągnęła kredyt. Sąd podkreślił, że z konstrukcji podatku dochodowego wynika, że dochodem i kosztami są dochody i koszty konkretnego podatnika. A więc wymaganie, aby w każdym przepisie ustawodawca powtarzał tę zasadę, jest nieracjonalne. Sąd orzekł więc, że zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 11 ustawy o CIT aby podatnik mógł zaliczyć odsetki do kosztów podatkowych, musi sam te odsetki zapłacić.

WSA uznał zatem zaskarżoną przez bank interpretację ministra finansów za prawidłową. Przepis art. 16 ust. 1 pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie ma bowiem zastosowania w opisanej przez bank sytuacji. Skarżący nie zapłacił odsetek, uiścił je gwarant. Jak dodał sąd, bank nie poniósł wydatku na spłatę odsetek ani w chwili ich uregulowania przez gwaranta, ani w chwili rozliczenia z gwarantem (mimo że kwota odsetek stała się kwotą należną gwarantowi).

Oprac. Łukasz Zalewski

@RY1@i02/2011/075/i02.2011.075.086.003a.001.jpg@RY2@

Mirosław Siwiński, ekspert podatkowy w Kancelarii Prawnej Witold Modzelewski

Sąd w wyroku zawarł w istocie dwa poglądy, przy czym jeden z nich jest niekorzystny dla kredytobiorców, a drugi może być korzystny dla podmiotów gwarantujących spłatę ich zobowiązań. Zdaniem sądu z jednej strony jedynie odsetki zapłacone mogą być kosztem podatkowym, ale tylko u tego podmiotu, który je faktycznie zapłacił. Jeżeli zatem to gwarant zapłaci zobowiązanie kredytobiorcy, to ten nie będzie mógł rozpoznać z tego tytułu kosztów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 11 ustawy o CIT, bo tych kosztów nie poniósł - ale będzie to mógł zrobić gwarant. WSA jednak obwarował tę możliwość wykazaniem przez gwaranta związku tego wydatku z przychodem lub zachowaniem jego źródła. To jest jedyna korzyść, jaka wynika z tego wyroku, gdyż w przypadku podmiotów powiązanych tego rodzaju gwarancje nierzadko występują. Jeżeli zatem to kredytobiorca nie będzie mógł rozpoznać kosztu, to przynajmniej uczyni to podmiot powiązany, o ile będzie on polskim podatnikiem podatku dochodowego, co często w takich sytuacjach nie ma miejsca.