Odpis na fundusz nie zawsze będzie dla pracodawcy kosztem uzyskania

Kwestię płatności dokonywanych na rzecz ZFŚS reguluje art. 16 ust. 1 pkt 9 lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej ustawa o CIT). Zgodnie z tym przepisem nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odpisów i wpłat na różnego rodzaju fundusze tworzone przez podatnika. Kosztem uzyskania przychodów są jednak odpisy i zwiększenia, które w rozumieniu przepisów o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych obciążają koszty działalności pracodawcy, jeżeli środki pieniężne stanowiące równowartość tych odpisów i zwiększeń zostały wpłacone na rachunek funduszu.

W efekcie kosztem uzyskania przychodów są odpisy i zwiększenia, obciążające zgodnie z przepisami ustawy o ZFŚS koszty działalności pracodawcy, pod warunkiem że środki pieniężne stanowiące ich równowartość zostaną wpłacone na rachunek ZFŚS.

Regulacje ustawowe

Zasady dokonywania odpisów na ZFŚS reguluje ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (dalej ustawa o ZFŚS). W art. 6 ust. 1 ustawy o ZFŚS czytamy, że odpisy i zwiększenia, o których mowa w art. 3-5 i 6a tej ustawy, oraz kwoty wypłaconych świadczeń urlopowych, o których mowa w art. 3 ustawy o ZFŚS, obciążają koszty działalności pracodawcy. Stąd też dla celów podatkowych, istotne jest, aby odpis na ZFŚS, także ten dodatkowy, został dokonany zgodnie z art. 3-5 i 6a ustawy o ZFŚS. W tym miejscu należy szczególnie zwrócić uwagę na treść art. 4 ustawy o ZFŚS, z którego wynika możliwość dowolnego kształtowania przez pracodawcę wysokości odpisu na ZFŚS. Zgodnie z jego regulacją u określonej kategorii pracodawców, wysokość odpisu na ZFŚS może być kształtowana w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania czy w porozumieniu z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów (w przypadku gdy u pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa).

W art. 4 ustawy o ZFŚS wskazano bowiem, że:

wu pracodawców, o których mowa w art. 3 ust. 1 omawianej ustawy (tj. pracodawców zatrudniających według stanu na dzień 1 stycznia danego roku co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty), układ zbiorowy pracy może dowolnie kształtować wysokość odpisu na fundusz; może również postanawiać, że fundusz nie będzie tworzony (art. 4 ust. 1);

wu pracodawców określonych w art. 3 ust. 1, których pracownicy nie są objęci układem zbiorowym pracy, postanowienia w sprawach, o których mowa w ust. 1, może zawierać regulamin wynagradzania (art. 4 ust. 2);

wjeżeli u pracodawcy, o którym mowa w ust. 2, nie działa zakładowa organizacja związkowa, postanowienia regulaminu wynagradzania w sprawie wysokości odpisu na fundusz lub nietworzenia funduszu wymagają uzgodnienia z pracownikiem, o którym mowa w art. 8 ust. 2 (art. 4 ust. 3).

Warunki zaliczenia

Tak więc dodatkowy odpis na ZFŚS będzie stanowił koszty uzyskania przychodów, jeżeli zostanie przelany na rachunek ZFŚS oraz jego dokonanie znajduje umocowanie w wyżej przytoczonych regulacjach ustawy o ZFŚS (art. 3-5 i 6a ustawy o ZFŚS) i wewnątrzzakładowych przepisach prawa pracy.

Z powyższym poglądem zgadzają się również organy podatkowe (m.in. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 23 września 2009 r., nr IPPB3/423-370/09-4/KK).

Oznacza to, że dodatkowy odpis na ZFŚS powinien wynikać z układu zbiorowego pracy (zasady jego ustalania określono w kodeksie pracy) albo regulaminu wynagradzania. W tym drugim przypadku, jeżeli u pracodawcy nie działa organizacja związkowa, odpis powinien być uzgodniony z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów. Konkludując, aby dodatkowy odpis na ZFŚŚ był kosztem, powinien być dokonany z zachowaniem wszelkich prawnych wymogów formalnych określonych w kodeksie pracy (co do zmian wewnątrzzakładowych źródeł pracy), jak i w ustawie o ZFŚS.

Stanowisko fiskusa

Wymóg dokonywania dodatkowych odpisów w zgodzie z ww. wewnątrzzakładowymi przepisami prawa pracy, określonymi w ustawie o ZFŚS, jest szczególnie podkreślany w orzecznictwie organów podatkowych. W interpretacji z 28 kwietnia 2010 r. (nr IBPBI/2/423-226/10/MO) dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach analizował stan faktyczny, w którym korporacyjny podatnik na wniosek organizacji związkowych i na podstawie zawartego z nimi porozumienia, podjął uchwałę o dodatkowym zasileniu ZFŚS ze swoich środków obrotowych, przy czym w momencie zasilenia ZFŚS nie istniał w zakładowym układzie zbiorowym zapis o możliwości zwiększenia odpisu. Na gruncie takiego stanu faktycznego ww. organ podatkowy orzekł, iż skoro nie istniał zapis o możliwości dokonania zwiększonego odpisu na ZFŚS w układzie zbiorowym pracy, to taki odpis nie stanowi kosztów uzyskania przychodów.

Mając na uwadze powyższą argumentację, dla celów podatkowych istotne jest zatem, aby na dzień dokonania dodatkowego odpisu na ZFŚS istniały odpowiednie sformułowania w zakładowym układzie zbiorowym pracy bądź regulaminie wynagradzania, stwarzające pracodawcy możliwość dokonania zwiększonych odpisów.

Dyrektor Izby skarbowej w Katowicach wskazał też, że dodatkowy odpis na ZFŚS stanowi pośrednie koszty uzyskania przychodu, przy czym przyjmuje się, że jego potrącalność w kosztach powinna nastąpić w dacie przekazania odpisu na rachunek ZFŚS.

Ważne

Na dzień dokonania dodatkowego odpisu na ZFŚS w zakładowym układzie zbiorowym pracy bądź regulaminie wynagradzania muszą istnieć odpowiednie sformułowania stwarzające pracodawcy możliwość dokonania zwiększonych odpisów

@RY1@i02/2012/214/i02.2012.214.07100050a.803.jpg@RY2@

Lech Janicki, ekspert ECDDP Sp. z o.o.

Lech Janicki

ekspert ECDDP Sp. z o.o.

Podstawa prawna

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.). Ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 592 z późn. zm.). Ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).