W rozwoju spółek giełdowych pomogą akwizycje

Oprócz wzrostu organicznego biznesu również akwizycje otwierają nowe drogi jego aktywnego rozwoju. W przypadku zakupu udziałów w innym podmiocie, po transakcji oprócz integracji operacyjnej, może być również konieczna integracja prawna obu podmiotów, np. przez połączenie. Restrukturyzacje spółek są procesem złożonym, wymagającym analizy wielu kwestii natury prawnej i podatkowej.

Sposoby łączenia

Zasady i procedurę łączenia spółek reguluje kodeks spółek handlowych, który wyróżnia zasadniczo dwa sposoby łączenia spółek kapitałowych, tj. łączenie przez przejęcie oraz przez zawiązanie nowej spółki. Z dniem wykreślenia z rejestru ustaje byt prawny odpowiednio spółki przejmowanej lub spółek włączonych do nowej spółki, a - na mocy przepisów Ordynacji podatkowej - spółka powstała w wyniku połączenia wstępuje zasadniczo we wszystkie przewidziane w przepisach prawa i obowiązki każdej z łączących się spółek. Istotnym wyjątkiem od zasady generalnej sukcesji podatkowej jest brak możliwości rozliczania strat podmiotu przejmowanego.

Skutki połączenia

Podatkowe rozliczenie transakcji łączenia zależy od przyjętej rachunkowej metody połączenia, tj. metody nabycia lub metody łączenia udziałów, i przejawia się zasadniczo w obszarze rozliczenia bieżącej straty podmiotu przejmowanego oraz okresu trwania lat podatkowych. W sytuacji uzyskania przez spółkę przejmującą lub nowo zawiązaną przysporzenia w postaci nadwyżki przejmowanego majątku ponad wartość udziałów/akcji wydanych wspólnikom spółki przejmowanej podmioty spełniające warunki wymienione w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych mają możliwość skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania tej nadwyżki. Zasada ta dotyczy np. spółki przejmującej posiadającej w kapitale zakładowym spółki przejmowanej udział większy niż 10 proc. Gdy udział nie przekracza tego progu, dochód spółki przejmującej ustala się w wysokości nadwyżki wartości przyjętego majątku odpowiadającej procentowemu udziałowi w kapitale zakładowym spółki przejmowanej nad kosztami uzyskania przychodu, obliczonymi z uwzględnieniem sposobu nabycia (objęcia) udziałów/akcji w przejmowanym podmiocie. Wątpliwości praktyczne, jakie mogą powstać na tym etapie, dotyczą głównie sposobu ustalania wartości przejętego majątku oraz szacowania nadwyżki.

Dodatkowo podmiot przejmujący lub nowo zawiązany ma obowiązek kontynuowania dotychczasowej metody amortyzacji przyjętej przez spółki przejmowane lub łączące się. Oznacza to w praktyce brak możliwości urealnienia dla celów podatkowych wartości nabywanych aktywów do ich wartości rynkowej, a w konsekwencji potencjalnie mniejsze odpisy amortyzacyjne.

W kontekście połączenia spółek kapitałowych i wiążącej się z tym likwidacji bytu prawnego spółki przejmowanej należy wziąć też pod uwagę konsekwencje podatkowe wielu innych kwestii, np. wygaśnięcie wzajemnych zobowiązań na skutek konfuzji wierzytelności i długu (przy połączeniu podmiotów należących do jednej grupy kapitałowej) czy w zakresie dokonywania rozliczeń VAT.

Przegląd due diligence

Określenie pozycji finansowo-podatkowej przejmowanego podmiotu, a także identyfikacja ryzyk podatkowych mogących zmaterializować się po połączeniu możliwe są dzięki przeprowadzeniu przeglądu typu due diligence.

Z uwagi na brak możliwości wyłączenia odpowiedzialności spółki przejmującej lub nowo zawiązanej za zobowiązania podatkowe spółki przejmowanej w ramach sukcesji podatkowej przeprowadzenie podatkowego due diligence przejmowanych podmiotów odgrywa kluczową rolę w procesie transakcji, a w perspektywie również w przyszłym funkcjonowaniu nowego podmiotu.

Aspekty podatkowe zidentyfikowane w ramach przeprowadzonych analiz stanowią często przesłankę negocjacji ceny nabycia docelowego podmiotu, co prowadzi do wymiernych korzyści finansowych i pozwala na sprawniejsze zarządzenie ujawnionymi ryzykami.

Co więcej, w przypadku identyfikacji istotnych ryzyk albo nieefektywności podatkowych należy rozważyć alternatywne strukturyzowanie nabycia (np. zakup przedsiębiorstwa, jego zorganizowanej części albo tylko wybranych aktywów) lub też inny niż połączenie scenariusz integracji prawnej lub podatkowej, np. stworzenie podatkowej grupy kapitałowej albo likwidację jednego z podmiotów.

Ważne

W przypadku łączenia spółek kapitałowych w żaden sposób nie można wyłączyć odpowiedzialności za zaległości podatkowe podmiotu przejmowanego

( red. EM)

@RY1@i02/2012/093/i02.2012.093.18300050a.801.jpg@RY2@

Patrycja Jefimiuk, doradca podatkowy w TPA Horwath

Patrycja Jefimiuk

doradca podatkowy w TPA Horwath

@RY1@i02/2012/093/i02.2012.093.18300050a.102.jpg@RY2@

Tomasz Ożdziński, doradca podatkowy w TPA Horwath

Tomasz Ożdziński

doradca podatkowy w TPA Horwath