Prowizja za pozyskanie kredytobiorcy obniży przychód

Prowizje agencyjne za usługi pośrednictwa kredytowego stanowią bezpośrednie koszty uzyskania przychodów.

Bank wystąpił do ministra finansów o interpretację podatkową. Pełnomocnik banku przedstawił, że bank współpracował z pewną spółką w zakresie pośrednictwa kredytowego. W ramach umowy do zadań spółki należało m.in. pozyskiwanie kredytobiorców czy uruchamianie pożyczek gotówkowych przez sieć kas.

Podstawę kalkulacji wynagrodzenia spółki stanowiły łączne koszty ponoszone przez spółkę w związku ze świadczeniem usług na rzecz banku. Z uwagi na brak możliwości przypisania płaconego wynagrodzenia do konkretnego kredytu bank rozliczał w czasie metodą "portfelową" płaconą prowizję za pośrednictwo kredytowe. Dla portfela kredytów uruchomionych w danym miesiącu wyliczane były wskaźniki w oparciu o pierwotny harmonogram kredytu. W razie wcześniejszej spłaty kredytu lub spisania go z ewidencji bilansowej bank nie dokonywał korekty pierwotnych wyliczeń. Mogła więc powstać sytuacja, że portfel kredytów uruchomiony w danym miesiącu mógł już nie istnieć, a bank nadal rozliczał zapłaconą prowizję związaną z uruchomieniem portfela.

Zapytanie banku sprowadzało się do oceny sposobu rozliczenia w czasie kosztów wynikających z wypłaty spółce wynagrodzenia za świadczone usługi. Minister finansów uznał, że wydatki na wynagrodzenie płacone przez bank spółce za pośrednictwo kredytowe są kosztem pośrednim, gdyż ze stanowiska wnioskodawcy wynikało, że brak jest możliwości powiązania ich z konkretnymi przychodami banku.

Bank złożył skargę do WSA we Wrocławiu, a ten uchylił zaskarżoną interpretację. Według sądu brak gwarancji uzyskania przychodu w planowanej wysokości i terminie nie wyłącza przedmiotowej prowizji z katalogu kosztów bezpośrednich. Wydatek stanowi bezpośredni koszt uzyskania przychodu niezależnie od tego, czy przyniósł on przychód w spodziewanej wysokości.

Minister finansów złożył skargę kasacyjną do NSA. Skarga została oddalona.

NSA podzielił stanowisko sądu I instancji. Uznał, że w przypadku gdy koszt poniesiony z tytułu prowizji ma odzwierciedlenie w wysokości konkretnego osiągniętego przychodu podatkowego, to jest kosztem bezpośrednio związanym z przychodem. Taka sytuacja ma miejsce w stanie faktycznym opisanym we wniosku banku o interpretację. Bank identyfikował kredyty uruchomione w danym miesiącu, które miały generować przychody w wysokości i czasie określanych w harmonogramach spłat kredytu.

Według sądu przy kwalifikowaniu kosztów trzeba uwzględniać przeznaczenie wydatku (jego celowość, racjonalność, niezbędność) i jego możliwość przyczynienia się do osiągnięcia przychodu). Sąd wskazał, że typowym bezpośrednim kosztem jest zakup towarów czy materiałów do produkcji, a przecież podmiot gospodarczy nigdy nie ma gwarancji, że wyprodukowany lub oferowany do sprzedaży towar znajdzie nabywcę.

z 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 1706/10, prawomocny.

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/087/i02.2012.087.07100030a.802.jpg@RY2@

Grzegorz Proksa, starszy konsultant w zespole usług finansowych w dziale prawno-podatkowym PwC

Wyrok NSA może budzić wątpliwości. Po pierwsze, można z niego wywnioskować, iż dany koszt może być bezpośrednio związany z przychodami podatnika, mimo że w ogóle nie spowoduje powstania przychodu w przyszłości (przy prowizji agencyjnej sytuacja taka wystąpi w przypadku kredytów, które będą spłacone bezpośrednio po ich zawarciu bądź spisane z bilansu banku). W tym zakresie przedstawiono argument, iż koszty zakupu towarów bądź materiałów produkcyjnych stanowią wyłącznie bezpośrednie koszty podatkowe, choć podmiot nie ma gwarancji, że oferowany do sprzedaży towar znajdzie nabywcę. NSA zdaje się zapominać, iż w razie niesprzedania produktu koszty jego nabycia bądź wyprodukowania będą stanowić koszty pośrednie (w momencie likwidacji).

Po drugie, skoro w momencie poniesienia kosztów nie można ustalić, jaką wartość przychodów i w którym okresie pozwoli wygenerować prowizja agencyjna, to dyskusyjna wydaje się teza, iż koszt prowizji pozostaje w bezpośrednim związku z konkretnymi przychodami banku. Koszty prowizji w mojej ocenie należy wiązać raczej z ogólną zdolnością banku do generowania przychodów tytułem umów kredytowych, który to związek jest charakterystyczny dla tzw. pośrednich kosztów uzyskania przychodów.

Oprac. Przemysław Molik