Resort finansów ma 55 dni na zmiany w przepisach o CFC

Do marszałka Sejmu trafił wczoraj poselski projekt ustawy, dzięki której zagraniczne spółki kontrolowane (ang. CFC) będą opodatkowane od 1 stycznia 2015 r. Z jej uchwaleniem i publikacją resort musi zdążyć do końca listopada, w przeciwnym razie pojawi się zarzut, że jest niekonstytucyjna.

Chodzi o ustawę, która w taki sposób znowelizuje i skróci vacatio legis zawarte w uchwalonych niedawno przepisach o opodatkowaniu CFC (Dz.U. z 3 października 2014 r. poz. 1328), by w praktyce regulacje zaczęły być stosowane jednak z początkiem przyszłego roku, a nie dopiero od 1 stycznia 2016 r.

Naprawianie błędu

Problem wziął się stąd, że ustawa wprowadzająca m.in. podatek od dochodów kontrolowanych podmiotów zagranicznych została opublikowana dopiero 3 października (w miniony piątek), a nie do końca września, jak zakładano. W rezultacie zgodnie z zawartymi w niej przepisami przejściowymi w części dotyczącej CFC weszłaby w życie nie wcześniej niż 1 lutego 2015 r. Jednocześnie w praktyce w znakomitej większości przypadków byłaby stosowana dopiero od 1 stycznia 2016 r., tj. "od pierwszego roku podatkowego zagranicznego podmiotu, który rozpoczął się z dniem wejścia regulacji w życie lub po tym dniu".

Graniczna data

Czy Ministerstwo Finansów może rzeczywiście naprawić błąd kolejną ustawą, tą skracającą vacatio legis? Jest to możliwe, ale czasu jest mało.

Zgodnie z zasadami prawidłowej legislacji, a także wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 15 lutego 2005 r. (sygn. akt K 48/04) zmiany w podatku dochodowym niekorzystne z punktu widzenia podatników należy opublikować najpóźniej 30 listopada, jeśli mają wejść w życie już od następnego roku.

Na przejście wszystkich etapów legislacyjnych zostało już więc niewiele czasu. Według regulaminu Sejmu w przypadku poselskich projektów, w stosunku do których nie przeprowadzono konsultacji, powinny one decyzją marszałka Sejmu przed ich skierowaniem do pierwszego czytania trafić do konsultacji w trybie i na zasadach określonych w odrębnych ustawach. Należy pamiętać, że ustawy podatkowe nie mogą być również uchwalane w trybie pilnym (a więc przy skróconych terminach ustawowych w odniesieniu do poszczególnych czynności legislacyjnych). Można więc założyć, że pierwsze czytanie na posiedzeniu Sejmu odbędzie się najwcześniej w dniach 21-23 października. Ostatnie posiedzenie Senatu, na którym możliwe będzie przyjęcie ustawy, przypadnie (według planu posiedzeń publikowanego na stronach parlamentu) na 19-20 listopada. Zostanie jeszcze kilka dni na podpis prezydenta oraz publikację - co, oczywiście, nadal jest wykonalne. Opublikowanie nowelizacji później, na początku grudnia, da podstawę do zaskarżenia jej do Trybunału Konstytucyjnego.

W sumie na dwa czytania projektu, pracę w komisjach, głosowanie w Sejmie i Senacie, podpis prezydenta i na końcu publikację w Dzienniku Ustaw jest około miesiąca.

Sporo wątpliwości

Ministerstwo Finansów walczy o wdrożenie regulacji o CFC już od 2013 r., ale jak widać, nie jest to dla niego najłatwiejsze zadanie. Jeżeli ustawa zmieniająca nie zostanie opublikowana do końca listopada, podatnicy - właściciele bądź udziałowcy zagranicznych spółek kontrolowanych - zyskają dodatkowy rok wakacji podatkowych. Ten okres przejściowy mógłby pozwolić na wyjaśnienie wielu znaków zapytania, jakie pojawiają się obecnie w związku z próbą interpretacji nowych przepisów. Chodzi np. o zawartą w nich definicję rzeczywistej działalności gospodarczej. Wątpliwości mogą dotyczyć również prostych czynności restrukturyzacyjnych CFC, które do dziś są neutralne podatkowo, a za chwilę mogą się wiązać z obowiązkiem prowadzenia co najmniej ewidencji rachunkowej zagranicznego podmiotu na podstawie polskich przepisów. Celem takiej ewidencji będzie określenie wysokości dochodu lub straty podatkowej zagranicznej spółki przy uwzględnieniu ustawy o CIT. Co więcej, podatnik będzie obowiązany przedstawić ewidencję organowi podatkowemu w terminie 7 dni od otrzymania takiego żądania. Ustawa nie precyzuje, czy żądanie może być złożone w ciągu roku podatkowego, co z kolei z góry określa ten obowiązek jako niemożliwy do wykonania.

dr Anna Maria Panasiuk

partner zarządzający Paweł Turek doradca podatkowy ITCI Panasiuk Sp. k.

Projekt przekazany do Sejmu