Zapłata zaległych składek ZUS za pracowników nie jest kosztem

Zapłata przez pracodawcę zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne nie ma związku z przychodami ani zabezpieczeniem lub zachowaniem źródła przychodów. Spółka, która sfinansowała zaległe składki za pracowników, nie może więc tego wydatku zaliczyć do kosztów podatkowych.

Podatnik (spółdzielnia) prowadzi: sprzedaż detaliczną prowadzoną w niewyspecjalizowanych sklepach, produkcję pieczywa, świeżych wyrobów ciastkarskich i ciastek, restauracje i pozostałe placówki gastronomiczne. Spółdzielnia jako osoba prawna podlega przepisom ustawy o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 ze zm.). W 2012 r. skorygowała dokumenty rozliczeniowe ZUS, które dotyczyły naliczenia ubezpieczeń społecznych, zdrowotnych, Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Przyczyną korekty była kontrola przeprowadzona przez ZUS. Kontrolerzy stwierdzili, że spółdzielnia nie mogła wyłączyć z podstawy naliczenia składek świadczeń dokonanych w latach 2002-2005, polegających na wydaniu bonów towarowych sfinansowanych z ZFŚS. Świadczenia te nie były bowiem przyznawane na podstawie kryteriów socjalnych, a w konsekwencji nie wypełniały wymogów działalności socjalnej zgodnie z przepisami ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 592 ze zm.).

Spółdzielnia dokonała więc korekty deklaracji DRA za właściwe okresy. Zobowiązanie wobec ZUS z tytułu ubezpieczeń społecznych, zdrowotnych, FP i FGŚP wynikające z przedmiotowych korekt deklaracji DRA obejmowało: część przypadającą na wnioskodawcę jako na płatnika składek oraz część, która przypadała na pracowników. Spółdzielnia wyjaśniła, że powyższe zobowiązanie dotyczyło zarówno pracowników, którzy na dzień złożenia korekt pozostawali w stosunku pracy z wnioskodawcą, jak i tych, którzy już nie pracowali. Spółdzielnia wpłaciła stosowne kwoty zarówno za część płatnika, jak i pracowników.

Minister finansów uznał, że spółdzielnia może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów zaległe składki na ubezpieczenia społeczne, FP i FGŚP w części finansowanej przez płatnika, ale nie może zaliczyć do kosztów zaległych składek zapłaconych za pracowników.

Spór dotyczył możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów przez spółdzielnię zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w części, która normalnie jest finansowana przez pracowników, ale została zapłacona przez pracodawcę.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 ze zm.) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 omawianej ustawy. Za koszty uzyskania przychodów należy więc uznać wszystkie racjonalnie i gospodarczo uzasadnione oraz definitywnie poniesione wydatki, których celem jest osiągnięcie przychodów lub zachowanie albo zabezpieczenie ich źródła, związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, o ile nie zostały one wymienione w katalogu zawartym w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Sąd uznał, że w omawianym przypadku nie ma związku między wydatkiem a przychodem. Organ prawidłowo stwierdził, że spółdzielnia płaciła zaległe składki wynikające ze złożonych po przeprowadzonej kontroli ZUS korekt deklaracji ZUS, aby zrealizować swoje obowiązki wyłącznie jako płatnika składek. Uiszczenie składek było więc konsekwencją błędnej kwalifikacji świadczeń na rzecz pracowników. Ponadto skarżąca zapłaciła część składek na ubezpieczenia społeczne i składek na ubezpieczenie zdrowotne, mimo że powinna je pobrać z wynagrodzenia pracownika, a nie sfinansować z własnych środków.

W efekcie przejęcia ciężaru finansowania tych składek nie można uznać za działalność socjalną. Ponadto zapłata nie służyła uzyskiwaniu przez skarżącą jakichkolwiek przysporzeń. Koszty te nie służyły też zachowaniu ani zabezpieczeniu źródeł przychodów skarżącej.

z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 129/14, nieprawomocny

Oprac. Łukasz Zalewski