Emitując obligacje, firma będzie mogła odliczyć wyższe koszty niż przy emisji akcji

Zarząd przedsiębiorstwa szuka sposobów na pozyskanie środków finansowych na realizację nowej linii produkcyjnej wdrożenia nowej technologii. Kilka lat temu wyemitował akcje firmy. Obecnie nie chce jednak przeprowadzać ich kolejnej emisji i dokonywać zmian w kapitale zakładowym. Zarząd zdecydował więc o emisji obligacji. Czy przy emisji tych obligacji będzie mógł odliczyć koszty podatkowe i jakiego rodzaju?

ODPOWIEDZI UDZIELAJĄ

Izba Celna w Warszawie

Emisja obligacji przez spółkę kapitałową stanowi formę finansowania dłużnego. Jeżeli zatem wyemitowanie obligacji przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych służy finansowaniu jego działalności, to co do zasady wydatki poniesione w celu przygotowania emisji obligacji (podobnie jak odsetki czy dyskonto od obligacji) mogą stanowić koszt uzyskania przychodu jako spełniające przesłanki określone w art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

Wśród wydatków poniesionych na emisję obligacji można wymienić wydatki na usługi doradcze, prawne, marketingowe, maklerskie, np. koszty prowizji, pełnomocnictw, wydatki związane z przygotowaniem umowy dealerskiej oraz umowy agencyjnej.

EKSPERT RADZI

Na co zwracać uwagę, pozyskując kapitał

Wiele firm szuka intensywnie kapitału, który mogłyby przeznaczyć na rozwój. Na jakie obciążenia podatkowe powinny zwrócić szczególną uwagę?

@RY1@i02/2014/007/i02.2014.007.071001200.805.jpg@RY2@

Agnieszka Chamera partner, doradca podatkowy w PKF Consult

Jednym z czynników mających wpływ na sukces przedsiębiorstwa, oprócz pomysłu na biznes i zarządzanie nim, jest dostosowany do potrzeb firmy kapitał. Odpowiedni dobór drogi pozyskania kapitału to poważne zadanie dla zarządzających. Oczywiście wiele czynników, jakie zarząd wspólnie z doradcami rozważa, analizując możliwe sposoby finansowania przedsiębiorstwa, ma charakter stricte biznesowy czy ekonomiczny. Mam tu na myśli to, że czynnik czysto podatkowy tych transakcji nie jest rozpatrywany jako ten pierwszoplanowy. Tymczasem jest to równie istotny element planowania transakcji i budowania długoterminowych biznesplanów firmy. Z innymi bowiem skutkami podatkowymi należy się liczyć przy pozyskiwaniu kapitału poprzez emisję udziałów/akcji spółki, innymi przy emisji obligacji, a jeszcze innymi przy zaciąganiu pożyczek/kredytów od podmiotów powiązanych lub niepowiązanych, np. banków.

Oczywiście z podatkowego punktu widzenia dla poszukującego kapitału najlepiej, aby wszelkie koszty ponoszone w związku z taką transakcją stanowiły koszt uzyskania przychodów, a wszelkie obciążenia podatkowe z tym związane pozostawały na jak najniższym poziomie lub w ogóle nie występowały.

Rozważając aspekty tylko podatkowe, oczywiście jako optymalna rysuje się droga pozyskania finansowania poprzez emisję obligacji. Koszty wdrożenia takiej procedury stanowią bowiem dla emitenta koszt uzyskania przychodu i mam tu na myśli zarówno koszty odsetek od kapitału, jak i koszty doradcze dotyczące obsługi samego procesu emisji obligacji, co już w przypadku pozyskania kapitału poprzez emisję udziałów/akcji nie jest takie oczywiste. W tym bowiem zakresie, zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uchwale siedmiu sędziów (uchwała z 24 stycznia 2011 r., sygn. akt II FPS 6/10), koszty bezpośrednie podwyższenia kapitału zakładowego nie stanowią dla spółki kosztów uzyskania przychodów (czytaj poniżej). Również tak oczywista, jak by się wydawało, sprawa odsetek budzi wątpliwości, gdyż koszty odsetek od otrzymanego kapitału nie zawsze w pełnej wysokości będą kwalifikowały się jako koszt uzyskania przychodu. W przeciwieństwie bowiem do emisji obligacji istotne ograniczenia w tym zakresie mogą występować w przypadku pożyczek od podmiotów powiązanych, że względu na specyficzne uregulowania dotyczące tzw. cienkiej kapitalizacji, o obowiązkach w zakresie cen transferowych nie wspominając. Nie bez znaczenia jest też koszt związany z podatkiem od czynności cywilnoprawnych, który nie pojawi się przy transakcji emisji obligacji, a występuje przy transakcjach związanych z emisją akcji/udziałów oraz przy zawieraniu niektórych pożyczek (innych niż pożyczki od udziałowców i takich, które nie kwalifikują się jako podlegające co do zasady opodatkowaniu VAT).

Rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego

Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą w składzie siedmiu sędziów z 24 stycznia 2011 r. (sygn. akt II FPS 6/10) rozstrzygnął spór między spółkami akcyjnymi a ministrem finansów w zakresie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na emisję nowych akcji.

Organy podatkowe nie akceptowały poglądu podatników o zaliczeniu do kosztów wszystkich wydatków związanych z emisją akcji. Powoływały się przy tym na art. 12 ust. 4 pkt 4 ustawy z 15 lutego 1992 r. o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.), zgodnie z którym przychody (gotówkowe lub rzeczowe) otrzymane na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego nie są zaliczane do przychodów podatkowych, dla których ustala się koszty uzyskania przychodów. Takie stanowisko uniemożliwiało spółkom odliczenie części znacznych wydatków ponoszonych w związku z emisją od bieżących przychodów, co przy rozliczeniu rocznym skutkowało większym obciążeniem podatkowym. Sądy administracyjne przez lata wydały rozbieżne wyroki, raz przyznając rację pełnomocnikom firm, a raz organom podatkowym.

W uchwale NSA przesądził, że do kosztów podatkowych nie można zaliczyć tzw. wydatków bezpośrednich, tj. związanych z emisją nowych akcji, bez których nie jest możliwe podwyższenie przez spółkę akcyjną kapitału zakładowego. Do tego rodzaju wydatków należy zaliczyć opłaty notarialne, opłaty sądowe, podatek od czynności cywilnoprawnych, opłaty konieczne dla dopuszczenia akcji do obrotu oraz opłaty za publikację. Kosztami będą natomiast wydatki o charakterze pośrednim, których nie można powiązać z konkretnym przychodem w związku z emisją nowych akcji, a które to stanowią koszt ogólny funkcjonowania spółki i jej działalności. Są to np. usługi doradztwa, w tym doradztwa inwestycyjnego, pomoc prawna, usługi audytorskie, wyceny, tłumaczenia, usługi i pośrednictwo firmy inwestycyjnej, oferującego i subemitenta czy usługi marketingowe.

@RY1@i02/2014/007/i02.2014.007.071001200.806.jpg@RY2@

Anna Fierek, senior konsultant w TPA Horwath

Istnieje obecnie wiele sposobów pozyskania kapitału na finansowanie działalności przedsiębiorstwa, z których spółki chętnie korzystają. W szczególności należy tutaj wskazać emisję akcji, zaciąganie pożyczek lub kredytów bankowych, a w ostatnim czasie również emisje obligacji komercyjnych. Decydując się na któreś z powyżej wskazanych rozwiązań należy przeanalizować również odpowiednie konsekwencje podatkowe z nimi związane i zdecydować się na rozwiązanie najbardziej optymalne z punktu widzenia działalności spółki.

W świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2011 r. (sygn. akt II FPS 6/10) wydatki bezpośrednio związane z emisją akcji, takie jak opłaty notarialne, sądowe, koszty publikacji, podatek od czynności cywilnoprawnych, a także opłaty konieczne dla dopuszczenia akcji do obrotu publicznego, nie stanowią kosztów uzyskania przychodów jako związane z przychodem niepodlegającym opodatkowaniu na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 4 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

Należy zauważyć, że podobne ograniczenia nie występują natomiast w odniesieniu do emisji obligacji. Koszty emisji traktowane są w tym wypadku jak koszty pozyskania każdego innego finansowania zewnętrznego, tj. przykładowo pożyczki lub kredytu bankowego, i o ile istnieje ich związek z osiąganymi przychodami, mogą stanowić koszty podatkowe spółki. Wątpliwości wzbudza natomiast moment rozpoznania tych kosztów dla celów podatkowych, tzn. ich ujęcie jako pośrednio bądź też bezpośrednio związanych z przychodami z działalności przedsiębiorstwa. Wydaje się, iż ich ujęcie należy w tej sytuacji uzależnić od przeznaczenia środków uzyskanych w wyniku emisji. Jeżeli emisja zostanie przeprowadzona z przeznaczeniem na określone przedsięwzięcie, przykładowo realizację inwestycji przeznaczonej do późniejszej sprzedaży, koszty należałoby rozpoznać dopiero w momencie osiągnięcia odpowiadających im przychodów. Często zdarza się jednak, że pozyskane środki nie zostają przeznaczone na określony cel, są związane z wieloma przedsięwzięciami lub też zostają wykorzystane w ramach ogólnej działalności przedsiębiorstwa. W takim wypadku należałoby potraktować te koszty jako pośrednio związane z przychodami i ująć jako koszt podatkowy w momencie poniesienia.

Dodatkowo należy także zauważyć, że w porównaniu z pożyczką finansowanie obligacjami jest korzystniejsze z punktu widzenia podatku od czynności cywilnoprawnych. Otrzymanie pożyczki wiąże się co do zasady z koniecznością uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2 proc. kwoty pożyczki. Obligacje natomiast jako niewymienione w katalogu wskazanym w art. 1 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.) nie podlegają temu podatkowi, co potwierdzają również liczne interpretacje indywidualne przepisów prawa podatkowego.

Oprac. Przemysław Molik