Przychód z likwidacji spółki z o.o. wspólnik pomniejszy o koszty podatkowe

Likwidacja spółki kapitałowej wiąże się dla jej wspólników m.in. z podziałem majątku pozostałego po likwidacji. W pierwszej kolejności spłacane są zobowiązania spółki, a następnie pozostały majątek dzieli się między wspólników. Tak otrzymany majątek podlega jednak opodatkowaniu podatkiem dochodowym. W zależności od tego, kto jest wspólnikiem likwidowanej spółki (osoba fizyczna lub prawna), zastosowanie będą miały przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT) lub ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT).

Przepisy kodeksu spółek handlowych określają, że rozwiązanie spółki następuje po przeprowadzeniu likwidacji, z chwilą wykreślenia spółki z rejestru. Likwidacja spółki z o.o. następuje, jeżeli zaistnieją przyczyny rozwiązania spółki. Mogą to być przyczyny przewidziane w umowie spółki; uchwała wspólników o rozwiązaniu spółki albo o przeniesieniu siedziby spółki za granicę, stwierdzona protokołem sporządzonym przez notariusza; ogłoszenie upadłości spółki; inne przyczyny przewidziane prawem (w tym orzeczenie sądu, że działalność spółki jest sprzeczna z prawem).

W procesie likwidacji w pierwszej kolejności niezbędne jest zaspokojenie roszczeń wierzycieli, a wspólnicy spółki z o.o. mogą otrzymać przysporzenie dopiero wtedy, gdy wszelkie zobowiązania tej osoby prawnej wobec osób trzecich zostały uregulowane. Oznacza to, że wspólnicy uczestniczą w tzw. nadwyżce likwidacyjnej, określanej jako majątek pozostały po zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli.

W spółce z o.o. majątek ten jest dzielony w stosunku do udziałów wspólników. Jednak zasady podziału nadwyżki likwidacyjnej mogą być inne, z uwagi na możliwe w tym zakresie uprzywilejowanie udziałów lub akcji. Uprzywilejowanie to powinno być zapisane w umowie spółki lub jej statucie.

Spółka z o.o. zgłasza rozpoczęcie likwidacji do rejestru przedsiębiorców, ale jej wykreślenie następuje dopiero po zgłoszeniu zakończenia postępowania likwidacyjnego. W czasie prowadzenia likwidacji spółka ma obowiązek działać pod firmą (nazwą) z dodaniem oznaczenia "w likwidacji".

Złożenie wniosku o wykreślenie spółki z rejestru wiąże się z koniecznością wniesienia opłaty sądowej oraz opłaty za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Ponadto należy zaktualizować dane objęte zgłoszeniem NIP i VAT w urzędzie skarbowym.

Otrzymanie przez wspólników będących osobami fizycznymi tzw. majątku polikwidacyjnego jest przychodem z tytułu udziału w zyskach osób prawnych. Podatek od tych przychodów opłacany jest w formie zryczałtowanej, z zastosowaniem stawki 19 proc.

Podstawę opodatkowania stanowi przychód, tj. wartość otrzymanego majątku, bez pomniejszania go o koszty uzyskania. Zgodnie jednak z art. 21 ust. 1 pkt 50a ustawy o PIT wolna od podatku dochodowego jest wartość majątku otrzymanego w związku z likwidacją osoby prawnej w części stanowiącej koszt nabycia lub objęcia udziałów. W ten sposób koszty zakupu lub objęcia udziałów w likwidowanej spółce kapitałowej pomniejszają podstawę obliczenia podatku.

Podatek od przychodu otrzymanego w związku z podziałem majątku likwidowanej spółki powinien być naliczony i pobrany przez spółkę z o.o. Termin płatności podatku upływa 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano podatek. Do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym należy również złożyć druk PIT-8AR do urzędu skarbowego, właściwego według siedziby spółki.

Podobny mechanizm, zmniejszający podstawę obliczenia podatku, przyjęto w ustawie o CIT. Z przychodu z majątku polikwidacyjnego wyłączone są koszty nabycia lub objęcia udziałów (akcji) w likwidowanej spółce kapitałowej. Wartość otrzymanego majątku stanowi przychód kwalifikowany jako pochodzący z udziału w zyskach osób prawnych opodatkowanych 19-proc. podatkiem.

Podobnie jak w przypadku osób fizycznych płatnikiem podatku jest likwidowana spółka. Spółka ma obowiązek pobrać należny podatek i wpłacić go w terminie do 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym został on pobrany, na rachunek urzędu skarbowego właściwego według siedziby podatnika, tj. spółki uzyskującej dochód, oraz przesłać podatnikowi informacje o wysokości pobranego podatku (CIT-7).

Wyłączenie z opodatkowania tych wartości, które odpowiadają kosztowi nabycia bądź objęcia udziałów, stanowi zwrot poniesionych przez wspólników wielkości nominalnych. Ponadto koszt nabycia lub objęcia udziałów w spółce z o.o. ustala się w zależności od sposobu sfinansowania przez wspólnika udziałów - gotówkowego lub niepieniężnego.

W efekcie wartość majątku polikwidacyjnego (przychód do opodatkowania) pomniejszona zostanie o historyczną wartość księgową majątku wydatkowanego w zamian za udziały. Koszty, które zmniejszają podstawę obliczenia podatku, to przede wszystkim wydatki na zakup udziałów, a także wartość wkładu pieniężnego.

Przepisy o podatku dochodowym nie precyzują, jakie inne koszty można doliczyć do majątku podlegającemu zwolnieniu. Jeśli jednak przy zwykłej sprzedaży udziałów mogą to być np. koszty prowizji i odsetek od kredytu na zakup udziałów, to i w przypadku likwidacji spółki kapitałowej także i te koszty powinny pomniejszyć podstawę obliczenia podatku. W przypadku aportów, np. nieruchomości lub przedsiębiorstwa, kosztem powinna być wartość nominalna udziałów objętych za wniesioną nieruchomość lub wartość księgowa przedsiębiorstwa wniesionego do spółki.

Podstawą opodatkowania jest przychód z tytułu otrzymania majątku zlikwidowanej spółki. Faktycznemu opodatkowaniu podlega nadwyżka otrzymanego przychodu (100 tys. zł) ponad koszt nabycia udziałów (akcji) (50 tys. zł).

(100 tys. zł - 50 tys. zł) x 19 proc. = 9,5 tys. zł

Majątek otrzymany w związku z likwidacją spółki z o.o. pozostały po spłaceniu wierzycieli może przybrać zarówno postać gotówki, jak i majątku w naturze. Jeśli wspólnikom przypadają udziały w majątku w naturze, wtedy dla celów podatkowych wartość tego majątku określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku z uwzględnieniem stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca przeprowadzonej likwidacji

236 355 -liczba spółek z o.o. na koniec 2009 roku

224 345 -liczba spółek z o.o. na koniec 2008 roku

2159 - w 2009 r.

4753 - w 2008 r.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Art. 174 par. 3; art. 270-290 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94 poz. 1037 z późn. zm.).

Art. 10 ust. 1 pkt 3; art. 12 ust. 4 pkt 3, ust. 5; art. 22; art. 26 ust. 3 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).

Art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. c; art. 21 ust. 1 pkt 50a; art. 24 ust. 5 pkt 3; art. 30a ust. 1 pkt 4, ust. 6; art. 41 ust. 4; art. 42 ust. 1a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).