Jak w 2010 roku płacić uproszczone zaliczki na podatek dochodowy

Zasadą w podatkach dochodowych jest to, że ostateczne rozliczenie podatku za rok podatkowy następuje w odpowiednim terminie ustalonym do złożenia zeznania w wysokości dochodu osiągniętego (poniesionej straty) za ten rok (koniec kwietnia dla podatników PIT, koniec marca dla podatników CIT). Jednakże w ciągu roku podatnicy mają obowiązek odprowadzania zaliczek w terminach miesięcznych na poczet przyszłego ostatecznego zobowiązania podatkowego za dany rok podatkowy. Podstawą naliczenia zaliczek jest dochód (przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania). Przepisy podatkowe przewidują różne mechanizmy rozliczenia podatników z tytułu zaliczek, wśród nich są również formy uproszczone, które mogą stanowić udogodnienie dla podatników.

Podatnicy osiągający dochody z działalności gospodarczej są obowiązani bez wezwania wpłacać w ciągu roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy. Obowiązek wpłacania zaliczek powstaje od miesiąca, w którym dochody te przekroczyły kwotę powodującą obowiązek wpłacenia podatku (kwota wolna).

Podatnik może odprowadzać zaliczki miesięczne (albo kwartalne) na zasadach ogólnych według skali 18 proc. i 32 proc. albo też według liniowej stawki 19 proc. Oprócz tego może skorzystać z przewidzianych udogodnień i preferencji, tj. albo wpłacać zaliczki w formie uproszczonej, albo też skorzystać z kredytu podatkowego czyli rocznego zwolnienia z obowiązku zapłaty zaliczek.

Zaliczka na podatek obliczana jest według skali progresywnej. Podatek oblicza się od sumy dochodów osiągniętych od początku roku do końca miesiąca, za który naliczana jest zaliczka. Od obliczonego w ten sposób podatku odejmuje się sumę zapłaconych od początku roku zaliczek, dodatnią różnicę wpłaca się na konto urzędu skarbowego jako zaliczkę. Przy obliczaniu dochodu można uwzględniać odliczenia od dochodu (np. składki na ubezpieczenie społeczne). Od podatku odlicza się składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

Zaliczki miesięczne wpłaca się w terminie do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Przy wyborze kwartalnego sposobu odprowadzania zaliczek podatnicy wpłacają w terminie do 20. dnia każdego miesiąca następującego po kwartale, za który wpłacana jest zaliczka.

Podatnicy opodatkowani liniowo według stawki 19 proc. są obowiązani wpłacać na rachunek urzędu skarbowego zaliczki miesięczne w wysokości różnicy między podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku a sumą należnych zaliczek za poprzednie miesiące. W przypadku podatników opodatkowanych liniowo według 19 proc. nie można pomniejszać dochodu o żadne odliczenia za wyjątkiem składek na ubezpieczenie społeczne. Zaliczki na podatek są pomniejszane tylko na składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Podatnicy mogą także skorzystać z uproszczeń metody wpłacania zaliczek (bez miesięcznych deklaracji). Metoda ta polega na tym, że w ciągu roku podatkowego wpłaca się zaliczki nie od dochodu powstającego na bieżąco, ale od dochodu z poprzedniego roku podatkowego albo sprzed dwóch lat.

Przedsiębiorcy rozliczający się na zasadach ogólnych według progresywnej skali podatkowej zgodnie z tą metodą mogą wpłacać zaliczki miesięczne równe 1/12 kwoty podatku obliczonego według skali obowiązującej w roku rozliczenia (albo przy zastosowaniu stawki 19 proc. dla podatników opodatkowanych liniowo). Dochód - podstawa do wpłacania zaliczek, to dochód z działalności gospodarczej wykazany w zeznaniu złożonym w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy albo w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy o dwa lata.

Oznacza to, że jeżeli w 2010 roku przedsiębiorca ma zamiar skorzystać z metody uproszczonej, to do obliczania zaliczek za właściwy przyjmie dochód za rok 2008 wykazany w zeznaniu złożonym w 2009 roku. Podatnik może też ewentualnie za właściwe przyjąć zeznanie złożone w 2008 roku (dochód za 2007 rok), jeżeli w zeznaniu złożonym w 2009 roku nie wykazał dochodu, albo też wykazał dochód nieprzekraczający limitu kwoty wolnej od podatku. Jeżeli jednak również w tym zeznaniu sprzed dwóch lat nie wykazał dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej albo wykazał dochód z tego źródła w wysokości nieprzekraczającej kwoty wolnej od podatku, to nie są możliwe wpłaty zaliczek w uproszczonej formie.

Warunkiem skorzystania z formy uproszczonej jest złożenie oświadczenie o wyborze tej formy wpłacania zaliczek do 20. lutego danego roku podatkowego. Zawiadomienie dotyczy również lat następnych, chyba że podatnik, w terminie do 20. dnia lutego roku podatkowego, zawiadomi w formie pisemnej właściwego naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z uproszczonej formy wpłacania zaliczek. Jeżeli jednak podatnik zdecydował się na uproszczoną formę wpłacania zaliczek, to ma obowiązek ją stosować przez cały rok podatkowy, wpłacać zaliczki w terminach do dnia 20 każdego miesiąca, a za grudzień do 20 grudnia oraz dokonać rozliczenia podatku za rok podatkowy na zasadach ogólnych.

Mechanizm odprowadzania zaliczek w formie uproszczonej ulega modyfikacji, gdy na skutek korekty zeznania przez podatnika albo też wskutek decyzji organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej zmienia się wysokość dochodu z poprzednich okresów podatkowych przyjętego do obliczenia uproszczonych zaliczek. Wtedy kwota tych zaliczek:

● ulega zwiększeniu lub zmniejszeniu, odpowiednio do zmiany wysokości podstawy ich obliczenia - jeżeli zeznanie korygujące zostało złożone w urzędzie skarbowym do końca roku poprzedzającego rok, w którym zaliczki są płacone w uproszczonej formie,

● ulega zwiększeniu lub zmniejszeniu począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym została złożona korekta, odpowiednio do zmiany wysokości podstawy ich obliczenia - jeżeli zeznanie korygujące zostało złożone w roku, w którym zaliczki są płacone w uproszczonej formie,

● nie zmienia się - jeżeli zeznanie korygujące zostało złożone w terminach późniejszych niż wymienione wyżej.

Osoby prawne, podobnie jak osoby fizyczne, mają także do wyboru różne sposoby odprowadzania zaliczek na ten podatek. Mogą to być podobnie jak w przypadku podatników PIT zasady ogólne wpłaty zaliczek, zaliczki kwartalne oraz uproszczone formy wpłaty zaliczek czy też skorzystanie z czasowego zwolnienia z obowiązku wpłaty zaliczek.

Zgodnie z zasadami ogólnymi podatnicy CIT mają obowiązek wpłacać na rachunek urzędu skarbowego zaliczki miesięczne w wysokości różnicy pomiędzy podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku podatkowego a sumą zaliczek należnych za poprzednie miesiące. Podstawą obliczenia zaliczki miesięcznej jest zatem uzyskany dochód. W praktyce obliczenie zaliczek na podatek w trakcie roku podatkowego następuje w sposób narastający. Wysokość zaliczki za ostatni miesiąc podatkowy jest równa wysokości zaliczki za poprzedni miesiąc podatkowy (zaliczka za grudzień będzie odpowiadać zaliczce za listopad). Zaliczki kalkulowane w ten sposób płaci się w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który należna jest zaliczka (poza ostatnim miesiącem) albo do 20. dnia miesiąca następującego po przedostatnim miesiącu roku podatkowego (w przypadku zaliczki należnej za ostatni miesiąc roku podatkowego).

Podatnik CIT, w szczególności spółki kapitałowe, aby skorzystać z uproszczonej formy wpłacania zaliczek, mają obowiązek złożyć odpowiednie oświadczenie do urzędu skarbowego o wyborze tej formy odprowadzania zaliczek. Oświadczenie to powinno być złożone nie później niż w terminie wpłaty pierwszej zaliczki w roku podatkowym, w którym chcą korzystać z tej metody. Warunkiem jest, że ta forma rozliczeń musi być stosowana w całym roku podatkowym.

Podobnie jak w przypadku podatników PIT, metoda uproszczonych zaliczek na CIT polega na jednakowym w ciągu roku podatkowego obliczaniu wielkości zaliczki miesięcznej - za każdy miesiąc roku podatkowego w wysokości 1/12 podatku należnego, wykazanego w zeznaniu rocznym złożonym w roku poprzedzającym dany rok podatkowy. W przypadku gdy podatek ten nie wystąpił, właściwy będzie dochód wykazany w zeznaniu podatkowym złożonym przed dwoma laty.

W sytuacji gdy rok podatkowy, w którym uzyskany dochód będący podstawą obliczenia zaliczek w formie uproszczonej nie trwa 12 kolejnych miesięcy, to podmioty mogą wpłacać zaliczki miesięczne za rok podatkowy w wysokości podatku należnego przypadającego proporcjonalnie na każdy miesiąc tego roku podatkowego, którego zeznanie dotyczy.

Z uproszczonej formy odprowadzania zaliczek nie będą mogli skorzystać podatnicy, którzy rozpoczęli działalność w roku podatkowym lub poprzedzającym dany rok podatkowy, a także podatnicy, którzy nie wykazali podatku należnego w zeznaniach złożonych w dwóch poprzednich latach podatkowych.

Kwota na uproszczone zaliczki na CIT, podobnie jak w przypadku osób fizycznych, może ulec zmianie. Jeśli zeznanie roczne będące podstawą obliczenia zaliczek uproszczonych zostanie skorygowane przez podatnika albo przez organ podatkowy, to uproszczone zaliczki miesięczne będą musiały zostać również skorygowane na zasadach omówionych tak jak w przypadku korekty zeznania u podatników PIT.

W przypadku podmiotów będących podatnikami CIT, problematyczne może okazać się przechodzenie prawa do stosowania uproszczonych zaliczek w przypadku przekształcenia formy prawnej spółek kapitałowych.

Zgodnie z art. 93a par. 1 ust. 1 ustawy - Ordynacja podatkowa osoba prawna zawiązana (powstała) w wyniku przekształcenia innej osoby prawnej wstępuje we wszystkie przewidziane w przepisach prawa podatkowe prawa i obowiązki przekształcanej osoby lub spółki. Oznacza to, że jeśli np. spółka akcyjna powstała w wyniku przekształcenia spółki z o.o. może w dalszym ciągu płacić zaliczki w uproszczonej formie bez obowiązku odrębnego złożenia zawiadomienia o wyborze tej formy.

Powstaje przy tym pytanie, czy taka sama zasada obowiązuje w przypadku łączenia albo podziału spółek. Przepisy ustawy z 15 wrzesnia 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) przewidują dwa sposoby połączenia spółek. Pierwszym jest łączenie się przez przejęcie (inkorporacja) polegające na przeniesieniu całego majątku spółki (przejmowanej) na inną spółkę (przejmująca) w zamian za udziały lub akcje, które spółka przejmująca wydaje wspólnikom spółki przejmowanej. Drugim jest łączenie sie przez zawiązanie nowej spółki (fuzja) polegające na utworzeniu nowej spółki kapitałowej, na którą przechodzi majątek wszystkich łączących sie spółek w zamian za udziały lub akcje nowej spółki.

Spółka przejmująca bowiem kontynuuje swoją dotychczasowę działalność, ale już z wykorzystaniem majątku spółek przejmowanych. Oznacza to, że zgodnie z wyżej omówionymi przepisami będzie mogła korzystać z uproszczonej formy wpłacania zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych.

Dla niektórych przedsiębiorców uproszczona forma wpłacania zaliczek może być rzeczywistym udogodnieniem przede wszystkim dlatego, że nie muszą oni obliczać na bieżąco zaliczek i tym samym eliminują ryzyko błędnego określenia właściwej kwoty. Ta metoda będzie niewątpliwie bardziej korzystna dla podatników, którzy w 2010 roku spodziewają się wyższych dochodów w stosunku do poprzednich okresów podatkowych. Mają oni bowiem do dyspozycji większą kwotę pieniędzy - stanowi ona różnicę między zaliczkami kalkulowanymi na zasadach ogólnych narastająco od bieżących dochodów a zaliczkami ustalanymi według metody uproszczonej.

Lepszą płynność finansową w ciągu bieżącego roku wynikającą z niższej kwoty wpłacanych zaliczek ci podatnicy będą jednak musieli zniwelować przy ustaleniu ostatecznego zobowiązania podatkowego w zeznaniu rocznym. W przypadku podatników PIT, do 30 kwietnia 2011 r. podatnicy ci będą musieli wpłacić odpowiedni niedomiar zaliczek uproszczonych w stosunku do zaliczek opłacanych na zasadach ogólnych. Przy dużym wzroście dochodów może to jednak oznaczać konieczność zapłaty znaczącej kwoty na poczet podatku rocznego.

W innej sytuacji będą natomiast podatnicy, których uzyskane dochody w 2010 roku będą niższe od tych wykazanych za poprzednie lata podatkowe. Tacy przedsiębiorcy będą wtedy płacić zaliczki w kwocie wyższej niż ta, jaka wynikałaby z kalkulowania zaliczek na bieżąco według zasad ogólnych. W ten sposób zostanie jednak wykazana nadpłata w zeznaniu rocznym, którą przedsiębiorca będzie mógł odzyskać w terminie do 3 miesięcy od złożenia zeznania.

Uproszczone rozliczenie nie dotyczy podatników, którzy w danym roku lub poprzednim rozpoczęli działalność

Podatnik, który chce w 2010 roku płacić zaliczki na podatek dochodowy w formie uproszczonej, musi złożyć pisemne zawiadomienie o wyborze tej formy do 20 lutego 2010 r. Pismo to kierujemy do naczelnika właściwego urzędu skarbowego

Podatnik prowadzący działalność gospodarczą i opodatkowany liniowo zamierza skorzystać z uproszczonej metody odprowadzania zaliczek. W jakiej wysokości będzie płacić zaliczkę, jeśli w ostatnich latach w zeznaniach wykazał następujące dochody?

za 2008 r. - 80 000 zł

za 2007 r. - 60 000 zł

Podstawa obliczenia uproszczonej zaliczki na 2010 rok = 80 000 zł

Podatek według stawki 19 proc. = 15 200

Wysokość miesięcznej zaliczki w 2010 roku = 15 200 / 12 = 1267 zł

Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą opłaca podatek dochodowy na zasadach ogólnych. Podatnik zamierza skorzystać z uproszczonej metody odprowadzania zaliczek. W jakiej wysokości będzie płacić zaliczkę, jeśli w ostatnich latach w zeznaniach wykazał następujące dochody?

za 2008 r. - 80 000 zł

za 2007 r. - 60 000 zł

Podstawa obliczenia uproszczonej zaliczki na 2010 rok = 80 000 zł

Podatek według stawki 18 proc. = 18 proc. x 80 000 zł - 556,02 zł = 13 844 zł

Wysokość miesięcznej zaliczki w 2010 roku = 13 844 zł/12 miesięcy = 1154 zł

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Art. 14; art. 41 ust. 1; art. 44 ust. 1 pkt 1, ust. 7a-7j ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Art. 25; art. 21; art. 22; art. 25 ust. 1 i 1a, ust. 3, ust. 4; art. 25 ust. 1b i 1e; art. 25 ust. 6-10; art. 25 ust. 1-16 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).

Art. 93a par. 1 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).