Jak jest opodatkowany obrót złotem

Kiedy kilkanaście miesięcy temu kursy akcji spółek giełdowych notowały minima, a fundusze inwestycyjne informowały o niższych wycenach jednostek uczestnictwa, coraz więcej osób decydowało się lokować swoje oszczędności właśnie w metale szlachetne, szczególnie w złoto, które zawsze postrzegane jest jako stabilna inwestycja na kryzysowe czasy.

Obrót sztabkami złota czy srebra albo też monetami kolekcjonerskimi wykonanymi z metali szlachetnych (złoto, srebro, platyna) podlega jednak opodatkowaniu. Obowiązek podatkowy może powstać zarówno dla sprzedającego, kiedy ustalany jest dochód, jak i dla kupującego. Istotny jest charakter dokonywanej transakcji oraz jakie podmioty są jej uczestnikami.

W praktyce obowiązek podatkowy powstaje najczęściej przy spieniężaniu takiej inwestycji, tj. odpłatnym zbyciu sztab lokacyjnych czy monet kolekcjonerskich.

Skutki podatkowe takiej inwestycji zależą od tego, czy złoto czy inne metale szlachetne uznawane są za przedmioty (rzeczy). Obowiązek podatkowy nie może jednak powstać na podstawie tylko i wyłącznie wzrostu wartości przedmiotów (ceny metali szlachetnych notowane są na giełdach towarowych każdego dnia). Oznacza to, że moment podatkowy może pojawić się dopiero w chwili zrealizowania dochodu, tj. w wyniku sprzedaży posiadanej kolekcji monet czy sztabek i otrzymania w zamian za to gotówki.

Poza tym dla osób dokonujących takiej sprzedaży inne skutki podatkowe powstaną w sytuacji, gdy sprzedaż ta jest dokonywana w ramach działalności gospodarczej, a inne w przypadku dokonania sprzedaży okazjonalnej. Praktyka organów podatkowych pokazuje, że często osoby prywatne nie są świadome tego, że dokonywana przez nich sprzedaż ma charakter działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów podatkowych.

Dla kolekcjonerów prywatnych okazjonalna (sporadyczna) sprzedaż sztab lokacyjnych czy monet kolekcjonerskich podlega opodatkowaniu według skali podatkowej. Zastosowanie będą mieć w tym przypadku ogólne zasady dotyczące rozliczenia sprzedaży rzeczy, które określają, że opodatkowaniu podlega uzyskany dochód ze sprzedaży rzeczy, jeśli sprzedaż nastąpiła przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w której nastąpiło jej nabycie. Zasada taka będzie dotyczyć osób prywatnych, które sprzedają rzeczy używane będące składnikiem swojego majątku prywatnego i nie zakupiły tych rzeczy w celu ich dalszej odsprzedaży.

Sprzedaż okazjonalna (sporadyczna) ma miejsce wtedy, kiedy transakcja ta nie jest wykonywana wielokrotnie, czyli z formalnego punku widzenia nie ma cech działalności gospodarczej ani w rozumieniu podatku dochodowego, ani podatku od towarów i usług. Dla prywatnych kolekcjonerów istotne jest to, że organy podatkowe mogą jednak zakwalifikować osiągane przez nich dochody z obrotu sztabami czy monetami za dochody uzyskane ze źródła, jakim jest działalność gospodarcza, nawet jeśli formalnie nie dokonali rejestracji takiej działalności. W praktyce bowiem dla organów podatkowych różnica między sporadyczną sprzedażą rzeczy a działalnością mającą charakter ciągły i zorganizowany jest dość płynna.

Z innego rodzaju obowiązkiem podatkowym będą mieć do czynienia kolekcjonerzy, którzy dokonują sprzedaży sztab lokacyjnych czy monet w sposób profesjonalny, tj. mający charakter ciągły i zorganizowany. Wtedy przychód uzyskany z takiej sprzedaży będzie podlegać opodatkowaniu ze źródła, jakim jest działalność gospodarcza, zgodnie z zasadami dotyczącymi rozliczenia przychodów ze źródła, jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza.

Taki kolekcjoner przedsiębiorca każdą sprzedaż sztab lokacyjnych czy monet powinien odpowiednio zaewidencjonować. W takiej sytuacji przychodem ze sprzedaży tych rzeczy jest ich wartość określona w umowie pomniejszona o koszty (np. wartość zakupu tych rzeczy). Przepisy określają przy tym, że nie ma tutaj znaczenia moment faktycznego uzyskania przychodu oraz czy cena sprzedaży została faktycznie zapłacona, gdyż obowiązek podatkowy powstaje w dacie zawarcia umowy.

Osoby, które jednak dla celów sprzedaży sztab czy monet zarejestrowały działalność gospodarczą, mają możliwość rozliczenia strat dla celów podatkowych z tego tytułu. Możliwość rozliczenia strat dla celów podatkowych może mieć duże znaczenie, bowiem ceny metali szlachetnych, podobnie jak innych walorów inwestycyjnych, ulegają wahaniom, lokalnie, w zależności od bieżącej sytuacji makroekonomicznej wahania te mogą być znaczące, a jednorazowa stopa zwrotu z takiej inwestycji może przekraczać kilkadziesiąt procent.

Prawa do rozliczenia strat nie mają jednak prywatni kolekcjonerzy dokonujący sprzedaży okazjonalnej - w ich przypadku nie jest możliwe ani rozliczenie straty z innymi osiąganymi przez nich dochodami, ani łącznie ze sprzedażą podobnych rzeczy np. monet, na których zanotowali stratę.

Inwestorzy lokujący swoje wolne środki pieniężne w sztaby lokacyjne czy monety kolekcjonerskie powinni zdawać sobie również sprawę z tego, że obowiązek podatkowy może powstać także w momencie zakupu.

Przepisy o podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) określają, że obowiązek podatkowy powstaje w tym samym czasie co w podatku dochodowym, tj. z chwilą zawarcia umowy, i ciąży na kupującym. Podstawę opodatkowania stanowi wartość rynkowa sprzedawanych rzeczy (sztab lokacyjnych, monet), a stawka podatkowa wynosi 2 proc. Jednak gdy wartość sprzedawanych rzeczy nie przekracza 1 tys. zł, to obowiązek zapłaty PCC nie wystąpi. Jednocześnie przepisy określają, że zakup sztabek i monet nie podlega PCC, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest opodatkowana VAT lub jest zwolniona z tego podatku. W praktyce oznacza to, że przy zakupie monet od firm numizmatycznych, które są podatnikami VAT, obowiązek w PCC nie wystąpi, ale już przy zakupie od prywatnego kolekcjonera obowiązek ten powstanie.

Zakup sztabek i monet nie podlega PCC, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest opodatkowana VAT lub jest zwolniona z tego podatku

Zwalnia się od podatku dostawę, wewnątrzwspólnotowe nabycie i import:

● złota inwestycyjnego, w tym również złota inwestycyjnego reprezentowanego przez certyfikaty na złoto asygnowane lub nieasygnowane,

● złota, którym prowadzony jest obrót na rachunkach złota.

Zwalnia się w szczególności:

● pożyczki w złocie i operacje typu swap w złocie, z którymi wiąże się prawo własności lub roszczenie w odniesieniu do złota inwestycyjnego,

● transakcje dotyczące złota inwestycyjnego związane z kontraktami typu futures i forward, powodujące przeniesienie prawa własności lub roszczenia w odniesieniu do złota inwestycyjnego.

● Złoto w postaci sztabek lub płytki złote o próbie nie mniejszej niż 995/1000 oraz złoto reprezentowane przez papiery wartościowe.

● Monety złote, które spełniają łącznie następujące warunki:

- posiadają próbę, co najmniej 900/1000,

- zostały wybite po roku 1800 r.

- są lub były obowiązującym środkiem płatniczym w kraju pochodzenia,

- są sprzedawane po cenie, która nie przekracza o więcej niż 80 proc. wartości rynkowej złota zawartego w monecie.

● Złote monety wymienione w spisie ogłaszanym co roku w serii C Dziennika Urzędowego Wspólnot Europejskich spełniają warunki określone wyżej przez cały rok obowiązywania spisu.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Art. 9 ust. 3a pkt 1; art. 10 ust. 1 pkt 3, ust. 1 pkt 8, ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Art. 43 ust. 1 pkt 7; art. 120 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54,

poz. 535 z późn. zm.).

Art. 9 pkt 6 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450

z późn. zm.).