Do czego podatnikom przyda się numer identyfikacji podatkowej

Od 1 stycznia 2012 r. uproszczenia w zakresie NIP pójdą jeszcze dalej. Tego dnia zniesione zostaną NIP-y osób fizycznych objętych rejestrem PESEL, które nie prowadzą działalności gospodarczej lub nie są zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług. Od tego dnia części podatników nie będzie już nadawany numer identyfikacji podatkowej. Sytuacja się zmieni, gdy taka osoba będzie chciała otworzyć biznes. Wtedy podatnik, którego NIP został zniesiony, będzie musiał wystąpić o jego nadanie.

Tak. Podatnicy zobowiązani są do dokonania zgłoszenia identyfikacyjnego. Dokonuje się go tylko raz, bez względu na rodzaj oraz liczbę opłacanych przez podatnika podatków, formę opodatkowania, liczbę oraz rodzaje prowadzonej działalności gospodarczej oraz liczbę prowadzonych przedsiębiorstw.

Zgłoszenie identyfikacyjne osób fizycznych zawiera nazwisko, imiona, imiona rodziców, datę i miejsce urodzenia, płeć, nazwisko rodowe, obywatelstwo lub obywatelstwa, adres miejsca zamieszkania, adres miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy, rodzaj i numer dowodu tożsamości oraz numer ewidencyjny PESEL. Zgłoszenie identyfikacyjne podatników niebędących osobami fizycznymi zawiera w szczególności pełną i skróconą nazwę (firmę), formę organizacyjno-prawną, adres siedziby, numer identyfikacyjny REGON, organ rejestrowy lub ewidencyjny i numer nadany przez ten organ, wykaz rachunków bankowych, adres miejsca przechowywania dokumentacji rachunkowej oraz przedmiot wykonywanej działalności określony według obowiązujących standardów klasyfikacyjnych, a ponadto w przypadku spółek cywilnych, osobowych spółek handlowych i podmiotów podlegających wpisowi do rejestru przedsiębiorców na zasadach określonych dla spółek osobowych - dane dotyczące wspólników, w tym również identyfikator podatkowy poszczególnych wspólników.

Wspólnie z Ministerstwem Finansów prezentujemy dziś zestawienie najważniejszych zmian, które zaszły w zakresie posługiwania się i nadawania NIP.

O NIP będą musiały postarać się podmioty będące, na podstawie odrębnych ustaw, płatnikami składek.

Rewolucja w NIP nastąpiła za sprawą nowelizacji ustawy z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników oraz niektórych innych ustaw.

- Zmiany przepisów ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników mają na celu usprawnienie i uproszczenie systemu ewidencji i identyfikacji podatników i płatników - ocenia Renata Domasiewicz, naczelnik wydziału krajowej ewidencji podatników w departamencie administracji podatkowej Ministerstwa Finansów.

Od 1 września 2011 r. istnieją dwa identyfikatory podatkowe:

● numer PESEL - dla podatników będących osobami fizycznymi objętymi rejestrem PESEL nieprowadzących działalności gospodarczej lub niebędących zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług,

● NIP - dla pozostałych podmiotów podlegających obowiązkowi ewidencyjnemu, tj. osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, płatników podatków, płatników składek ubezpieczeniowych i zdrowotnych.

Renata Domasiewicz z Ministerstwa Finansów przypomina, że jednak w okresie od 1 września do 31 grudnia 2011 r. od osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej lub niebędącej zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług nie można żądać podania NIP, jeżeli obowiązek jego przedstawienia nie wynika z przepisu prawa. Oznacza to - jak podkreśla Ministerstwo Finansów - że np. osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej lub niebędąca zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, składając jakikolwiek dokument w urzędzie skarbowym czy też innej instytucji nie musi podawać swojego NIP. Natomiast ma obowiązek podać numer PESEL.

W przypadku gdy z odrębnych przepisów wynika obowiązek podawania NIP, dotyczy on wyłącznie podmiotów, które są zobowiązane posiadać NIP na podstawie przepisów ustawy o ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.

Od 1 stycznia 2012 r. podatnicy będący osobami fizycznymi objętymi rejestrem PESEL, nieprowadzący działalności gospodar- czej lub niebędący zarejestrowanymi podatnikami VAT, nie będą składali zgłoszeń identyfikacyjnych. Takie osoby nie będą musiały zgłaszać w urzędzie skarbowym kolejnych zmian związanych z danymi, które zawiera rejestr PESEL, a dotychczas podawane są przez podatników na zgłoszeniach identyfikacyjnych/aktualizacyjnych.

- Te dane będą na bieżąco przekazywane i aktualizowane z rejestru PESEL przez MSWiA - podkreśla Renata Domasiewicz.

Od 1 stycznia 2012 r. w przypadku zmiany adresu miejsca zamieszkania przez podatnika będącego osobą objętą rejestrem PESEL, nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem VAT, dla którego identyfikatorem podatkowym jest numer PESEL, za dokonanie aktualizacji organ podatkowy ma obowiązek uznać podanie przez tego podatnika aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym. Jednocześnie jeżeli taki podatnik, pomimo braku obowiązku do złożenia deklaracji lub innego dokumentu związanego z obowiązkiem podatkowym, będzie chciał poinformować administrację podatkową o nowym adresie miejsca zamieszkania, będzie miał możliwość powiadomić o tym urząd skarbowy na formularzu ZAP-3, którego wzór określony zostanie rozporządzeniem ministra finansów.

Przed zmianą przepisów o NIP każdą zmianę danych podatnicy podawali na zgłoszeniach identyfikacyjnych/aktualizacyjnych. Teraz urzędy skarbowe zmiany dostaną z rejestru PESEL. Zmiana zostanie wprowadzona automatycznie z rejestru PESEL do CRP KEP. Natomiast zgłoszenie rachunku bankowego i jego aktualizacja przez osobę fizyczną objętą rejestrem PESEL nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług będą możliwe na formularzu ZAP-3, którego wzór określony zostanie rozporządzeniem ministra finansów.

Od 1 września 2011 r. uruchomiony został Centralny Rejestr Podmiotów - Krajowa Ewidencja Podatników (CRP KEP). Renata Domasiewicz podkreśla, że uruchomienie CRP KEP pozwoli na usprawnienie i przyspieszenie procesu rejestracji podmiotów i nadawania NIP oraz zapewni spójność i poprawność całego systemu ewidencji podatników przez:

● zintegrowanie w jednym miejscu pochodzących z różnych urzędów skarbowych danych ewidencyjnych podmiotów,

● gromadzenie i weryfikację danych wynikających ze zgłoszeń identyfikacyjnych i aktualizacyjnych podmiotów,

● gromadzenie danych ewidencyjnych pochodzących z rejestru PESEL.

Aktualnie CRP KEP gromadzi dane wynikające ze zgłoszeń identyfikacyjnych i aktualizacyjnych podmiotów oraz z niektórych dokumentów związanych z obowiązkami wynikającymi z przepisów podatkowych, tj. m.in. informacje dotyczące obowiązków podatkowych. Od 1 stycznia 2012 r. CRP KEP będzie gromadził dodatkowo wybrane dane ewidencyjne z rejestru PESEL dotyczące osób fizycznych objętych tym rejestrem, które uzyskały status podatnika, tj.: nazwisko, imiona, imiona rodziców, datę i miejsce urodzenia, płeć, nazwisko rodowe, obywatelstwo lub obywatelstwa, adres miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy, rodzaj i numer dowodu tożsamości oraz numer PESEL.

Gromadzenie, przechowywanie i wykorzystanie danych zgromadzonych w CRP KEP realizowane jest zgodnie z restrykcyjnym przepisami prawa o ochronie danych osobowych. Dodatkowo dane te będą objęte tajemnicą skarbową nawet wówczas, gdy ich wartość będzie identyczna z danymi w rejestrach jawnych (np. w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Krajowym Rejestrze Sądowym czy w rejestrze REGON).

Przed 1 września ponad pół miliona osób fizycznych rocznie musiało wystąpić o nadanie NIP. Nowy rejestr - CRP KEP - oraz jego zasilanie wybranymi danymi pochodzącymi z rejestru PESEL wyeliminuje te obowiązki od 1 stycznia 2012 r. dla podatników, którzy są objęci rejestrem PESEL. Dla podatników, dla których identyfikatorem podatkowym będzie numer PESEL, aktualizacja danych - z wyłączeniem zmiany adresu miejsca zamieszkania - będzie dokonywana automatycznie z rejestru PESEL.

Natomiast w przypadku podatników osób fizycznych nieprowadzących działalności lub niebędących zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług, którzy nie są objęci rejestrem PESEL, nadal będzie konieczność zgłoszenia urzędowi skarbowemu aktualizacji danych, które uległy zmianie. Identyfikatorem podatkowym dla tych podatników będzie NIP.

Dla tych, którzy jednak będą musieli NIP posiadać, czas potrzebny na jego uzyskanie skróci się: dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą z 3 dni do 1 dnia roboczego, dla pozostałych podmiotów z 30 do 14 dni.

Jeśli podatnik zostanie poproszony w jakimkolwiek urzędzie o podanie NIP, a nie wynika to z żadnego przepisu, nie musi ujawniać tego numeru urzędnikowi. W takim przypadku powinien podać swój PESEL

będzie nowym formularzem, na którym osoby fizyczne nieprowadzące firmy będą mogły zgłosić w urzędzie skarbowym zmianę danych, np. adresu zamieszkania, numeru rachunku bankowego. Zastąpi on dzisiejszy druk NIP-3

Uruchomienie CRP KEP umożliwiło zmianę od 1 września 2011 r. trybu nadawania NIP. Dotychczas wydawane decyzje o nadaniu NIP (NIP-4) zastąpione zostały potwierdzeniami nadania NIP. Skrócony został również czas na wydanie przez naczelnika urzędu skarbowego potwierdzenia nadania NIP, tj.:

● osoby fizyczne rozpoczynające prowadzenie działalności gospodarczej uzyskają NIP najpóźniej następnego dnia roboczego po złożeniu poprawnego zgłoszenia identyfikacyjnego (do 31 sierpnia 2011 r. czas ten wynosił 3 dni robocze),

● pozostałe podmioty - najpóźniej w terminie 14 dni od złożenia poprawnego zgłoszenia identyfikacyjnego (do 31 sierpnia 2011 r. czas ten wynosił 30 dni).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 269, poz. 2681 z późn. zm.).