Jak domy akademickie rozliczą usługi noclegowe dla turystów

Wraz z początkiem wakacji bursy szkolne, internaty oraz domy studenckie, które w roku szkolnym kwaterują uczniów, wychowanków oraz studentów kształcących się poza miejscem ich stałego zamieszkania, poszerzają ofertę kwaterunkową o noclegi dla turystów.

Rozliczenie dochodu uzyskanego z tego tytułu zależy od statutu i formy prawnej takich instytucji, w szczególności od tego, czy jest to placówka należąca do sektora finansów publicznych, czy też jest prowadzona przez prywatnego przedsiębiorcę. Podmioty prowadzące akademiki, domy studenckie oraz inne placówki, które świadczą usługi noclegowe dla uczniów, wychowanków czy studentów są zwolnione z podatku od towarów i usług. Jednak oferując noclegi turystom czy innym osobom, będą musiały doliczać VAT do ceny noclegów.

Instytucje kwaterujące uczniów i studentów czy nauczycieli i wykładowców mogą funkcjonować w ramach jednostek budżetowych powołanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Placówki te zgodnie ze swoimi statutami scharakteryzowane są jako placówki opiekuńczo-wychowawcze przeznaczone dla młodzieży szkolnej i słuchaczy studiów wyższych kształcących się poza miejscem stałego zamieszkania.

Ustawa o CIT, która odnosi się również do organizacji i podmiotów nieposiadających osobowości prawnej, zwalnia jednostki tego typu z podatku dochodowego. Zwolnienie to obejmuje całość przychodów, niezależnie od ich wysokości, źródła uzyskania czy też przeznaczenia zwolnionych środków. Wynika to z art. 6 ust. 1 ustawy o CIT.

Jednak w przypadku placówek prywatnych, nienależących do sektora fi- nansów publicznych, podmioty oferujące usługi krótkotrwałego zakwaterowania będą mogły skorzystać ze zwolnienia w podatku dochodowym, o ile spełnią określone warunki. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT zwolnione od podatku są dochody podatników, których celem statutowym jest m.in. działalność naukowa czy oświatowa. Jednak koniecznym warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest przeznaczenie dochodów na cele statutowe. Zwolnienie ma zastosowanie, jeżeli dochód jest przeznaczony, i bez względu na termin, wydatkowany na cele korzystające ze zwolnienia, w tym także na nabycie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych służących bezpośrednio realizacji tych celów.

W przypadku takich placówek, których zadaniem statutowym są cele oświatowo-wychowawcze, nawet jeśli cały dochód osiągnięty w danym roku podatkowym korzysta z omawianego zwolnienia, konieczne jest złożenia rocznego zeznania CIT-8. Jeśli natomiast dochód ten nie zostanie przeznaczony na cele statutowe, trzeba będzie wykazać go w rocznym CIT-8 i zakwalifikować do przychodów niepodlegających zwolnieniu.

Instytucje, których celem statutowym są zadania oświatowo-wychowawcze, m.in. w zakresie zapewnienia opieki uczniom poza miejscem stałego zamieszkania, składają do urzędu skarbowego deklarację CIT-8. Aby skorzystać ze zwolnienia od podatku dochodowego, muszą przeznaczyć osiągnięty dochód (np. z zakwaterowania) na cele statutowe. W tym celu wykazują ten dochód w poz. 9 załącznika CIT-8/O, a następnie w poz. 40 zeznania CIT-8.

Podatnicy mają dodatkowo obowiązek wpisać w poz. 70. załącznika CIT-8/O dane o dochodach wolnych od podatku, przeznaczonych a niewydatkowanych na cele statutowe. Zgodnie z art. 25 ust. 4 ustawy o CIT, jeżeli podatnicy uprzednio zadeklarowali, że przeznaczą dochód na cele zwolnione i dochód ten wydatkowali na inne cele - podatek od tego dochodu, bez wezwania, wpłaca się do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano wydatku. Zasadę tę stosuje się również do dochodów za lata poprzedzające rok podatkowy, zadeklarowanych i niewydatkowanych w tych latach na cele zwolnione. Dochód przeznaczony a niewydatkowany na cele zwolnione należy wykazać w poz. 97 zeznania CIT-8, zaś podatek od tego dochodu w poz. 98.

Zwolnienie z CIT ma również zastosowanie do domu studenckiego (akademika) prowadzonego przez uczelnie wyższą zarówno publiczną, jak i niepubliczną. Zgodnie z ustawą - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r., nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) uczelnie mają przyznaną osobowość prawną, a jedną z ich podstawowych działalności jest prowadzenie m.in. domów studenckich i stołówek studenckich. Zgodnie z art. 91 tej ustawy działalność ta podlega zwolnieniu m.in. z podatku: dochodowego, od towarów i usług, od nieruchomości, rolnego, leśnego i od czynności cywilnoprawnych na zasadach określonych w odrębnych ustawach.

Podstawowym źródłem finansowania placówek oświatowych czy akademickich (funkcjonujących jako instytucje państwowe) i oferujące usługi krótkotrwałego zakwaterowania są dotacje z budżetu państwa albo samorządu. Jednak akademiki i inne placówki hotelowe mogą funkcjonować w formie całkowicie prywatnej. Wynajmowanie pokoi uczniom, studentom czy pracownikom dydaktycznym albo turystom mogą oferować zarówno osoby fizyczne, jak i spółki.

W przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą w tym zakresie dochody z takich usług mogą być opodatkowane albo na zasadach ogólnych (skala podatkowa 18 proc. i 32 proc., albo 19-proc. podatek liniowy) albo w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych czy w formie karty podatkowej (gdy ilość wynajmowanych lokali nie przekracza 12).

W przypadku natomiast spółek kapitałowych dochody z najmu lub umów o podobnym charakterze kwalifikowane są do źródła przychodów z działalności gospodarczej i podlegają opodatkowaniu 19-proc. stawką na podstawie ustawy o CIT.

Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą w zakresie krótkotrwałego zakwaterowania mogą wybrać formę opodatkowania:

● zasady ogólne (stawki 18 proc. i 32 proc.) lub podatek liniowy (stawka 19 proc.) - przychodem podatkowym są kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane. Opodatkowaniu podlega dochód pomniejszony o koszty jego uzyskania, np. wydatki na remont i modernizację lokalu;

● ryczałt ewidencjonowany - przychód nie jest pomniejszany o koszty jego uzyskania. Usługi zakwaterowania (PKWiU dział 55) mogą zostać objęte podatkiem ryczałtowym w wysokości 17 proc. przychodów;

● zryczałtowany podatek w formie karty podatkowej - mogą wybrać osoby fizyczne prowadzące usługi hotelarskie polegające na wynajmie pokoi gościnnych, jeżeli łączna liczba pokoi nie przekracza 12. W miejscowościach powyżej 20 tys. mieszkańców, miesięczna stawka podatku może być ustalona w granicach 202 - 408 zł.

Podatnikami VAT są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Dla rozliczenia VAT usług zakwaterowania przepisy podatkowe określają, że miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomościami, w tym usług zakwaterowania w hotelach lub obiektach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi, użytkowania i używania nieruchomości jest miejsce położenia nieruchomości.

Jeśli chodzi o stawkę podatkową, to zgodnie z załącznikiem nr 3 do ustawy o VAT usługi zakwaterowania opodatkowane są obecnie 8-proc. stawką. Jednak usługi zakwaterowania w bursach, internatach i domach studenckich w szczególnym przypadku mogą być zwolnione od podatku.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 30 ustawy o VAT zwolnieniem od podatku objęte są usługi zakwaterowania w bursach i internatach świadczone na rzecz uczniów i wychowanków szkół prowadzących te placówki oraz w domach studenckich świadczonych na rzecz studentów i doktorantów uczelni prowadzących te domy.

Zwolnieniem objęte są również usługi zakwaterowania świadczone odpowiednio na rzecz uczniów i wychowanków lub studentów i doktorantów przez inne podmioty, pod warunkiem że podpisały one umowy ze szkołami czy uczelniami na zakwaterowanie tych osób.

Zakres tego zwolnienia został zmodyfikowany z początkiem 2011 roku nowelizacją ustawy o VAT z 29 października 2010 r. (Dz.U. nr 226, poz. 1476). Do końca 2010 roku zwolnienie miało zastosowanie do usług noclegowych (zakwaterowania) w bursach, internatach i domach studenckich, niezależnie od statusu osób z nich korzystających (uczniowie, studenci w roku akademickim czy osoby przyjezdne w czasie świąt lub wakacji).

Obecnie więc usługi zakwaterowania dla np. turystów będą podwyższone o VAT.

Akademiki czy domy studenckie, a także inne placówki świadczące głównie usługi zakwaterowania mogą również świadczyć tzw. usługi stołówkowe. W zakresie podatku dochodowego rozliczenie dochodów z dostarczania posiłków jest podobne jak w przypadku wynajmu pokoi. Natomiast w zakresie VAT, zgodnie z załącznikiem 3 do ustawy o VAT, sprzedaż gotowych posiłków i dań jest objęta obecnie obniżoną 8-proc. stawką, z wyłączeniem produktów o zawartości alkoholu powyżej 1,2 proc.

Spółka zawarła umowę na wykonanie prac budowlanych, sanitarnych i elektrycznych w domu studenckim. W ramach tej umowy wykonawca zobowiązany jest również do wyposażenia pomieszczeń w meble, tj. biurka, stoliki, krzesła, łóżka, szafy, sprzęt AGD i RTV oraz umeblowanie pomieszczeń kuchennych. Czy do całej realizacji umowy wykonawca powinien zastosować 8-proc. stawkę VAT jak dla usługi kompleksowej, w której świadczeniem głównym jest remont pomieszczeń?

Remont i adaptacja oraz wyposażenie pomieszczeń w meble stanowi usługę kompleksową dla zamawiającego, jednak nie oznacza to, że czynności te mają charakter jednorodny i mogą w całości korzystać z preferencyjnej stawki VAT przewidzianej dla usług budowlanych (objętych społecznym programem mieszkaniowym).

W przypadku wykonania robót budowlanych zastosowanie znajdzie stawka preferencyjna, natomiast w stosunku do dostawy towarów (wyposażenia pomieszczeń) nie jest przewidziana obniżona stawka. Wyposażenie pomieszczeń będzie więc podlegać podstawowej 23-proc. stawce VAT. Mimo że z treści umowy między uczelnią a wykonawcą wynika, że jest to usługa kompleksowa, to wyposażenie pomieszczeń może zostać zrealizowane odrębnie, a zatem podlegać odrębnemu opodatkowaniu.

Jednocześnie zwolnione z VAT są usługi świadczone przez jednostki objęte systemem oświaty w rozumieniu przepisów o systemie oświaty, w zakresie kształcenia i wychowania, a także świadczone przez uczelnie, jednostki naukowe Polskiej Akademii Nauk oraz jednostki badawczo-rozwojowe w zakresie kształcenia na poziomie wyższym. Zwolniona jest również dostawa towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Art. 6 ust. 1 pkt 3, art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a pkt 2, ust. 1b ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).

Art. 10 ust. 1 pkt 3, art. 14 ust. 1, 1e, ust. 2 pkt 11 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. d, art. 23 ust. 1a, art. 26 ust. 1 ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U nr 144, poz. 930 z późn. zm.).

Art. 28e, art. 41 ust. 1, 2, 12, art. 43 ust. 1 pkt 24, 26, 30 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).