Program e-Podatki ma odmienić oblicze polskiego fiskusa

Program e-Podatki zakłada pełną informatyzację polskiej administracji podatkowej, co ma skutkować dużymi ułatwieniami dla podatników i urzędników. Ministerstwo Finansów wprowadza go stopniowo od 2009 r., ale ostateczne efekty poznamy dopiero wiosną 2015 r., kiedy ma być w pełni wdrożony.

Na program e-Podatki składają się trzy projekty: e-Deklaracje2, e-Podatki oraz e-Rejestracja. Pierwszy ma umożliwić kontakt elektroniczny z podatnikami, składanie deklaracji za pośrednictwem internetu i automatyzację wymiany informacji, np. wydawania zaświadczeń. Zadaniem drugiego jest zwiększenie efektywności przetwarzania danych, upowszechnienie dokumentu elektronicznego i jego obiegu w administracji oraz uproszczenie procedur dotyczących wymiaru i poboru podatków. Trzeci projekt ma uprościć ewidencję podatników.

Cały program jest dofinansowywany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i w sumie ma kosztować 281,4 mln zł.

Dla podatników - prostsze formularze

Uproszczenie obecnego systemu rozliczeń podatkowych, także na gruncie przepisów prawa, to cel strategiczny planowanych zmian. Ich motorem ma być informatyzacja administracji podatkowej. Ma ona poprawić komunikację zarówno wewnętrzną - w obrębie jednego urzędu i w całej administracji podatkowej, jak i zewnętrzną - z podatnikami i innymi podmiotami administracji publicznej, które korzystają z informacji gromadzonych i przetwarzanych przez urzędników fiskusa.

Prostsze mają więc być procedury, poczynając od ewidencji podatników i płatników, a na wymiarze i poborze podatków kończąc. Dla podatników w praktyce ma to oznaczać łatwiejszą rejestrację w urzędzie skarbowym, mniejszą liczbę danych podawanych w zgłoszeniach identyfikacyjnych oraz w deklaracjach podatkowych PIT czy - dla niektórych grup osób (na razie Ministerstwo Finansów nie precyzuje jakich) - nawet zniesienie obowiązku składania formularzy. Pocieszeniem dla tych, którzy deklaracje podatkowe będą musieli nadal składać, powinna być zapowiedź ich uproszczenia.

Na razie - w ramach programu e-Podatki - wprowadzono ułatwienia przy wysyłaniu deklaracji drogą elektroniczną. Osoby fizyczne, także te, które prowadzą działalność gospodarczą, nie muszą już potwierdzać formularzy kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Wystarczy, że oprócz swojego imienia, nazwiska, daty urodzenia podadzą numer NIP lub PESEL oraz kwotę przychodów z zeznania podatkowego za poprzedni rok (czyli w rozliczeniu za rok 2012 będą musieli wpisać przychody wykazane w PIT za rok 2011). Uproszczono także zasady udzielania pełnomocnictwa do składania e-deklaracji. Wszystko to sprawia, że podatnicy coraz chętniej wysyłają zeznania drogą elektroniczną (w 2010 r. złożyli 3,4 mln e-deklaracji, w 2011 r. - 6,6 mln, a do 30 listopada 2012 r. - 10,8 mln).

Dla wszystkich - oszczędność czasu

Informatyzacja przyśpieszy nie tylko sam obieg informacji wewnątrz administracji podatkowej, ale także wiele obowiązujących procedur. Chociażby korespondencja między organami podatkowymi czy z podatnikami, która dziś prowadzona jest w formie papierowej, będzie odbywała się w wersji elektronicznej. Przez internet można będzie przesyłać bowiem nie tylko deklaracje podatkowe, ale także podania, zapytania, urzędowe potwierdzenia czy zaświadczenia.

Zautomatyzowanych zostanie wiele czynności, które dziś wymagają zaangażowania pracowników. Prześledźmy to na przykładzie NIP. Od 1 września 2011 r. nadawany jest on automatycznie. System sam generuje numer dla konkretnego podatnika, urzędnik nie musi sprawdzać, np. czy NIP nie został już przypisany do innej osoby. W drugiej połowie roku tego roku automatycznie ma być również przekazywana informacja o nadaniu podatnikowi NIP do innych organów administracji publicznej, np. do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej w gminach. Dziś muszą to robić urzędnicy.

Wszystko to ma przyspieszyć nadawanie NIP. Już dziś osoby fizyczne zakładające działalność gospodarczą otrzymują go w ciągu jednego dnia, podczas gdy przed zmianami czasem trwało to nawet 7 dni. Numer ma być także szybciej nadawany innym podmiotom, np. spółkom. Do tej pory czekały na niego do 14 dni, wkrótce (od 17 stycznia 2013 r. - Dz.U. z 2013 r., poz. 2) czas ten zostanie skrócony do trzech dni.

Dla urzędników - lepsza kontrola

Dzięki tym zmianom pracownicy fiskusa zyskają więcej czasu na ściganie osób niepłacących podatków. Ministerstwo Finansów zapewnia, że wpłynie to na poprawę efektywności działania administracji podatkowej i w rezultacie obniży koszty poboru podatków.

Już został uruchomiony Centralny Rejestr Podmiotów - Krajowa Ewidencja Podatników (CRP-KEP). W przyszłości mają zostać założone indywidualne konta dla każdego obywatela płacącego podatki. Wszyscy pracownicy fiskusa z całego kraju - w razie potrzeby - będą mieć do nich dostęp. Poprawi to nie tylko czynności sprawdzające, w ramach których urzędnicy wstępnie weryfikują prawidłowość rozliczeń danego podatnika, ale i typowanie do kontroli. To ostatnie ma zostać w pełni zautomatyzowane, a sama procedura wyłuskiwania do sprawdzenia konkretnych podatników z obszarów ryzyka (sprzyjających nadużyciom) ma być procesem dwustopniowym. Będzie się on opierał na całościowej wiedzy o podatniku, jaką ma administracja.

Ministerstwo Finansów liczy na to, że system pozwoli skutecznie przeciwdziałać wszelkim próbom wyłudzenia podatków czy ich niepłacenia. To z kolei ma doprowadzić do zmniejszenia tzw. luki podatkowej, czyli tej części gospodarki i transakcji, które dziś prowadzone są w szarej strefie, poza opodatkowaniem.

Na razie w związku z realizacją programu e-Podatki nikt w Ministerstwie Finansów nie mówi o redukcji zatrudnienia w administracji podatkowej.

Prostsze mają być procedury: od ewidencji podatników po pobór podatków

Rejestracja podatników będzie prostsza

W 2013 r. kończy się wdrażanie projektu e-Rejestracji, który ma usprawnić rejestrację i ewidencjonowanie podatników i płatników.

Od 30 czerwca 2013 r. ruszy:

● obsługa rejestracji i aktualizacji danych podmiotów podlegających wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) - dziś odbywa się to ręcznie, a w przyszłości będzie zautomatyzowane,

● próbne wypełnianie wniosku CEIDG danymi identyfikacyjnymi podatnika,

● weryfikacja poprawności wniosku CEIDG-1,

● automatyczne przekazywanie informacji o nadaniu NIP do innych organów administracji publicznej.

Od 31 grudnia 2013 r. ruszy:

● zasilanie Centralnego Rejestru Podatników (CRP) Krajowej Ewidencji Podatników (KEP) bezpośrednio z rejestru KRS (czyli Krajowego Rejestru Sądowego),

● aktualizacja CRP KEP danymi z rejestru KRS,

● wymiana danych ewidencyjnych między rejestrami CRP KEP a KRS,

● udostępnianie danych ewidencyjnych do celów ZUS,

● udostępnianie danych ewidencyjnych na potrzeby GUS,

● weryfikacja otrzymanych informacji z ZUS i GUS z informacjami zgromadzonymi w CRP KEP,

● wymiana danymi identyfikacyjnymi w obrębie administracji podatkowej,

● umożliwienie złożenia zgłoszenia identyfikacyjnego (aktualizacyjnego) drogą elektroniczną,

● umożliwienie dokonywania zgłoszeń identyfikacyjnych dokonywanych przez nierezydentów drogą elektroniczną.

@RY1@i02/2013/010/i02.2013.010.14000040j.804.jpg@RY2@

Ile deklaracji złożono w formie elektronicznej

Grażyna J. Leśniak

grazyna.lesniak@infor.pl

Zmiany mają usprawnić system poboru danin

@RY1@i02/2013/010/i02.2013.010.14000040j.805.jpg@RY2@

Maciej Młodzikowski, dyrektor departamentu administracji podatkowej w Ministerstwie Finansów

Nowy 2013 rok stawia przed administracją podatkową nowe, trudne wyzwania. Najbliższy okres to kontynuacja przygotowań i wdrażanie nowych rozwiązań w ramach programu e-Podatki. Jest to dla nas, skarbowców, obecnie najważniejsze zadanie, które da impuls do dalszej modernizacji administracji. Zmiany te mają na celu przede wszystkim usprawnienie systemu poboru podatków, ale oznaczają też znaczącą poprawę sposobu obsługi naszych klientów. Wraz z rozwojem systemów informatycznych podejmujemy również wiele działań organizacyjnych, które udoskonalą i usprawnią funkcjonowanie aparatu skarbowego, poprawią efektywność realizowanych procesów, zwiększą wydajność i poprawią jakość działania.

Coroczne rankingi urzędów skarbowych, poza dokonaną oceną pracy, odzwierciedlają również zaangażowanie i wysiłek wkładany przez pracowników w doskonalenie organizacji pracy i obsługi podatników. Podejmowane więc w tym roku kolejne wyzwania znajdą odzwierciedlenie w następnych wynikach i mam nadzieję, że coraz więcej urzędów skarbowych znajdzie swoje miejsce wśród laureatów.