Przyjmijcie cios z godnością

Historyk Yuval Harari powiedział ostatnio na organizowanym przez „Financial Times” Festiwalu Cyfrowym, że jednym z największych osiągnięć kapitalizmu jest budowanie zaufania między obcymi sobie ludźmi. Bez zaufania padłyby rynki, a udzielanie kredytów stałoby się niemożliwe. Warto pamiętać, że jednym z podstawowych czynników, które doprowadziły do kryzysu finansowego 2008 r., było właśnie załamanie zaufania. Z tego samego powodu część społeczeństwa sprzeciwia się szczepieniom. A skoro według badań World Values Survey Polacy są narodem bardzo nieufnym, to instytucje społeczne na wszystkich poziomach powinny ciągle udowadniać, że są zaufania godne. Jego brak jest poważną przeszkodą dla rozwoju kapitału społecznego.

Właśnie z tej perspektywy powinniśmy się przyjrzeć problemowi kredytów frankowych. Banki dopuściły się podstawowego nadużycia zaufania klientów. Marzące o własnym mieszkaniu młode pary zwracały się do instytucji, posiadających w założeniu wiedzę i kompetencje. A te wprowadzały je w błąd. Banki mogą się usprawiedliwiać i tłumaczyć, wskazując klauzule w podpisywanych przez kredytobiorców umowach oraz korzystne stawki, które przyciągały młodych klientów. Ale to nieistotne. Klienci zaufali bankom i zostali zawiedzeni. Czym jest zaufanie? To odrzucenie wątpliwości i oparcie się na działaniach drugiej strony. W takiej sytuacji są klienci w stosunkach z bankami. Konsument ma wszelkie prawa sądzić, że bank – jako instytucja posiadająca znacznie więcej informacji i kompetencji w transakcjach finansowych, szczególnie narażonych na zjawisko asymetrii informacji – będzie działał w ich najlepszym interesie. Czytając ulotki leków, z przerażeniem patrzymy na możliwe skutki uboczne, ale zakładamy, że lekarz wie, co robi, i przyjmujemy przepisaną dawkę.