W niewoli historii

Rzecz dotyczy wpływu starożytnej kolonizacji wybrzeży mórz Śródziemnego i Czarnego na współczesne procesy urbanizacyjne. Ekonomiści wzięli pod uwagę działalność Greków, Fenicjan i Etrusków (ludu zamieszkującego północną Italię, który został wchłonięty przez kulturę romańską); mowa o zakładaniu miast i kolonii między XI a VI w. przed Chrystusem. To, że wiele założonych wówczas osad rozrosło się i przetrwało do dziś, jest oczywiste. O tym świadczą dzieje Stambułu, Malagi, Nicei czy Warny. Zdaniem wspominanych naukowców wpływ Greków, Fenicjan i Etrusków na dzisiejszą mapę jest jednak dalece większy. Wystarczy podzielić wybrzeże na kwadraty wielkości 10 km na 10 km. A następnie porównywać ich dzisiejsze urbanistyczno-ekonomiczne parametry, takie jak gęstość zaludnienia, poziom zużycia energii elektrycznej czy wreszcie zamożność mieszkańców. Jeśli dokonamy takiego zestawienia, to wówczas zobaczymy, że wszystkie te wskaźniki mocno się od siebie różnią.

I faktycznie w miejscach, gdzie 20 wieków temu Grecy, Fenicjanie i Etruskowie zakładali osady, dziś gęstość zaludnienia jest o 100 proc. wyższa niż na nietkniętych przez nich pobliskich terenach. A poziom rozwoju mierzony zużyciem energii nawet o 200 proc. większy. Tendencja jest dość uniwersalna, choć mówimy o regionach, które przez te 20 stuleci miały bardzo różną historię. Wniosek ekonomistów jest jednoznaczny: procesy cywilizacyjne, które rozpoczęły się pięć czy nawet 10 wieków przed Chrystusem, mają znaczące skutki również dziś.