György Spiró tegorocznym zdobywcą nagrody Angelus

Angelus ma szczęście do Madziarów. A może to Madziarzy mają szczęście do Angelusa? Pisarze z Węgier w krótkiej (bo czteroletniej) historii tej, moim skromnym zdaniem, najciekawszej i najmniej uwarunkowanej środowiskowo nagrody literackiej przyznawanej w Polsce zwyciężyli bowiem dwukrotnie. W 2008 roku laur odebrał Péter Esterházy za powieść "Harmonia caelestis", przed paroma dniami zaś wyróżniony został György Spiró za "Mesjaszy". Angelus to, przy pełnym rozwinięciu nazwy, Literacka Nagroda Europy Środkowej - niewykluczone więc, że Węgrzy po prostu najlepiej wyczuwają tętno naszego osobliwego regionu.

Nie było jednak w tej edycji konkursu tak zdecydowanego faworyta, jak przed dwoma laty (gdy zwyciężał Esterházy), czy przed rokiem (gdy Angelus powędrował do Kanady, do emigracyjnego czeskiego pisarza Josefa Škvoreckiego za fenomenalne "Przypadki inżyniera ludzkich dusz"). W bieżącej selekcji jury wrocławskiej nagrody szyk był raczej wyrównany, a końcowa decyzja najpewniej nie zapadła przez aklamację. To dobrze, podobnym werdyktom powinno towarzyszyć choć odrobinę kibicowskich emocji.

Piszę o "Mesjaszach" i wyróżnieniu dla Spiró trochę z pozycji kibica zawiedzionego (trzymałem kciuki raczej za "Ostatni raport" Zbigniewa Kruszyńskiego i "Powrót chuligana" Normana Manei), ale kunszt węgierskiego autora jak najbardziej doceniam. "Mesjasze" drobiazgowo, ze zmiennych punktów widzenia opowiadając dzieje powstania i ekspansji paryskiej sekty towiańczyków, jednocześnie demaskują i komplikują mitologię polskiego romantyzmu. Demaskują - bo Spiró z zimną krwią odkrywa mechanizmy mentalnego uwiedzenia mistyczną bzdurą. Komplikują - ponieważ rozumiemy po lekturze "Mesjaszy", że ci ludzie, protoplaści naszej kultury, w jakiejś mierze nie mieli innego wyjścia: musieli oszaleć.

Pozostaje mieć nadzieję, że przyszłoroczna edycja Angelusa będzie równie ciekawa, a zestaw pretendentów podobnie konkurencyjny. I serdeczne gratulacje dla Györgya Spiró!

@RY1@i02/2010/240/i02.2010.240.196.037b.001.jpg@RY2@

@RY1@i02/2010/240/i02.2010.240.196.037b.002.jpg@RY2@

Piotr Kofta