Na styku teorii i praktyki: Niedoceniane przedsiębiorstwa rodzinne

Jedną z najstarszych form organizacji działalności gospodarczej są przedsiębiorstwa rodzinne. We wszystkich krajach Unii Europejskiej przedsiębiorstwa rodzinne przyczyniają się w istotny sposób do wzrostu gospodarczego. Są one bardzo aktywne ekonomicznie. W wyniku ich działalności jest wytwarzane około 2/3 PKB. Są źródłem tworzenia wielu nowych miejsc pracy we wszystkich gospodarkach UE, co ma szczególne znaczenie w okresach recesji i kryzysów. Są też w mniejszym stopniu niż inne rodzaje przedsiębiorstw podatne na kryzysy i przyczyniają się do stabilizacji wzrostu gospodarczego.

Połączenie dwóch elementów składowych, jakimi są rodzina i firma, sprawia, że tak zorganizowany podmiot gospodarczy funkcjonuje w specyficzny sposób. Jego spoiwem stają się nie tylko różne formy kapitału, ale także szczególnego rodzaju więzi. Wpływają one na odmienność kultury organizacyjnej przedsiębiorstw, ich zachowania rynkowe, cele, politykę i tworzone strategie konkurowania na rynku.

Zwykle o przedsiębiorstwach rodzinnych jesteśmy skłonni myśleć w kategoriach niedużych firm. Tym bardziej że nie ma jednej, powszechnie akceptowanej definicji przedsiębiorstwa rodzinnego. Do tej kategorii może zostać zakwalifikowany podmiot o dowolnej formie prawnej. Istotne jest, aby większość aktywów była własnością rodziny lub była przez nią kontrolowana.

Firmą rodzinną jest również wielka spółka akcyjna, jeśli pakiet kontrolny jej akcji znajduje się w rękach rodziny, która dba o to, aby przekazywano władzę i własność w ramach sukcesji rodzinnej. Wystarczy spojrzeć na listę największych firm "Fortune 500". Jedna trzecia spośród nich to właśnie firmy rodzinne. Listę tę otwiera amerykańska sieć supermarketów Wal-Mart Stores, największy pracodawca w Ameryce Północnej.

Rodzinny biznes coraz bardziej rozprzestrzenia się w gospodarce światowej. Jest on obecny zarówno w najwyżej rozwiniętych gospodarkach, jak i w najsłabszych. W Europie pod tym względem rozwoju firm rodzinnych przodują dwa kraje: Austria i Niemcy.

Biznes rodzinny staje się coraz bardziej widoczny nie tylko w tradycyjnych, pracochłonnych sektorach, ale także w branży wysokich technologii.

W różnych krajach stosuje się różne metody wspierania rozwoju firm rodzinnych. To wsparcie ma miejsce, w większym lub mniejszym stopniu, wszędzie na świecie. W Polsce w ocenie przedsiębiorców jest ono wyraźnie niedostateczne, a przedsiębiorstwa rodzinne jako szczególnie przydatna forma gospodarowania są ciągle niedoceniane. Warto więc może obecnie rozważyć sensowność formalnego wyodrębnienia w sektorze MSP kategorii firm rodzinnych i uznać, że ze względu na szczególnie pożyteczne cechy ekonomiczne i społeczne istnieje potrzeba jej silnego wspierania.

@RY1@i02/2012/023/i02.2012.023.13000020c.802.jpg@RY2@

Prof. Andrzej Herman, dziekan Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie, SGH

Prof. Andrzej Herman

dziekan Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie, SGH