Tęcza tolerancji?

Tęcza na warszawskim placu Zbawiciela, która miała być symbolem przymierza, miłości, pokoju, nadziei i tolerancji, spłonęła w Święto Niepodległości. Historia jej jest więc tyleż krótka (instalacja powstała w 2012 r. w ramach obchodów polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej), co burzliwa, a raczej głośna.

Dwa tygodnie temu rozpoczął się montaż szkieletu nowej tęczy. Nie obyło się oczywiście bez protestów i prób zablokowania odbudowy. Nie chcę tu wnikać w ocenę walorów estetycznych tej instalacji, jak i w to, czy wybrano dla niej właściwe miejsce. Natomiast dyskusja, jaka w zasadzie nieprzerwanie toczy się wokół symboliki tej tęczy, a czasem wręcz zwykła awantura o nią, to dla mnie ciekawe studium przypadku: z jednej strony postaw swobodnej prezentacji wolności wyznania i poglądów, a z drugiej prób ograniczenia tych swobód i prezentacji postaw zgoła nietolerancyjnych. Ktoś mógłby powiedzieć: w Polsce to standard i nic nowego. Nie ma więc o czym pisać. Tu jednak należy zaprotestować. Bo często od rasistowskich, homofobicznych, szowinistycznych wyzwisk się zaczyna, a na ciężkich przestępstwach kończy.

Co roku w Polsce toczy się wiele spraw o przestępstwa popełnione z pobudek rasistowskich lub ksenofobicznych. W pierwszym półroczu 2013 roku było ich aż 350, a liczba ta z roku na rok rośnie. Zastanawia mnie, czy dlatego, iż wzrasta świadomość prawna i większy odsetek spraw kierujemy do sądu, czy też dlatego, że stajemy się coraz bardziej nietolerancyjnym narodem.

A jak wypadamy na tle innych krajów? Fatalnie. Organizacja Human Rights Watch kilka lat temu przygotowała raport, z którego wynika, iż w Polsce jest nadal wysoki poziom nietolerancji dla odmienności rasowej i seksualnej. W rankingu znajdujemy się obok Francuzów, Hiszpanów, Holendrów, Włochów, Brytyjczyków, Greków, Węgrów i Niemców w niechlubnej czołówce. Jak pokazują liczne badania, aż 60 proc. Polaków uważa, że dyskryminacja w naszym kraju jest powszechna. Ponad 80 proc. ankietowanych nie chciałoby mieć szefa geja/lesbijki, a jeszcze więcej deklaruje, że nie życzyłoby sobie, by ich dziecko związało się z kimś tej samej płci. Tego raczej tolerancją nazwać nie można.

Wbrew powszechnemu myśleniu tolerancja nie oznacza akceptacji czyjegoś zachowania czy poglądów; tolerancja to poszanowanie innych zachowań czy poglądów, pomimo że się nam nie podobają. Tolerancja jest uznawana za podstawę społeczeństwa otwartego i demokracji.

Komisja praw człowieka przy Naczelnej Radzie Adwokackiej trzy tygodnie temu zorganizowała na ten temat konferencję, z której wypływają jasne wnioski, iż panaceum na nietolerancję i walkę z uprzedzeniami są edukacja społeczeństwa i osobisty kontakt z przedstawicielami mniejszości. Do utrwalania licznych stereotypów, które też są formą dyskryminacji, przyczyniają się media, dowcipy, kazania księży, a nawet sklepy z pamiątkami, w których można kupić m.in. obrazki z Żydem przyglądającym się monetom.

Tęcza na placu Zbawiciela, o którą środowiska narodowościowe toczą boje, jest przecież nie tylko symbolem środowisk LGBT, to również chrześcijański symbol przymierza Boga z człowiekiem. Włosi wywieszają przed swoimi domami flagę z tęczą w Międzynarodowy Dzień Pokoju; nawet Powszechna Spółdzielnia Spożywców "Społem" przyjęła tęczę jako swoje logo. Tęcza jako symbol występuje w mitologii większości cywilizacji. Zatem niech tęcza będzie symbolem tolerancji, ale w sensie jednoczenia ludzi różnych wyznań, wierzeń, i - tak - również orientacji seksualnych.

Od rasistowskich, homofobicznych, szowinistycznych wyzwisk często się zaczyna, a na ciężkich przestępstwach kończy

@RY1@i02/2014/080/i02.2014.080.18300080b.803.jpg@RY2@

Andrzej Zwara adwokat, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej

Andrzej Zwara

adwokat, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej