Ustawa z 25 września 2015 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - przepisy przejściowe i końcowe

wW art. 2 nowelizacji zawarto przepisy przejściowe związane z wprowadzeniem nowego brzmienia art. 22 u.r.o.n. W art. 2 ust. 1-3 przewidziano rozwiązania częściowo wdrażające zasadę ochrony praw nabytych (art. 2 ust. 1 i 3) oraz zasadę ochrony interesów w toku (art. 2 ust. 2 i 3).

wArtykuł 2 ust. 1 umożliwia nabywcom, którzy uzyskali informacje o kwocie obniżenia przed 1 lipca 2016 r., wykorzystywanie ich na dotychczasowych zasadach (jednak nie dużej niż przez 12 miesięcy od wejścia w życie nowelizacji). Są to ulgi stare (dotychczas przedawnialne).

wZ kolei art. 2 ust. 3 stanowi, że również ulgi nabyte na zasadach obowiązujących do 31 stycznia 1998 r. (które de facto obowiązywały do końca 1998 r.) podlegają wykorzystaniu w okresie do 12 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji. Są to ulgi dotychczas nieprzedawnialne. Jeżeli zostały otrzymane przez nabywcę przed 1 lipca 2016 r. są ulgami starymi, a jeżeli po tej dacie - przejściowymi.

wNatomiast art. 2 ust. 2 chroni interesy w toku. Dotyczy przypadków, w których przed 1 lipca 2016 r. nabywca nie otrzymał informacji o uldze. Jeżeli informacja ta nie została jeszcze wystawiona przed tą datą, a wcześniej zakup został potwierdzony fakturą i opłacony przez nabywcę, to stosuje się rozwiązania przejściowe określone w art. 2 ust. 2 i 3 nowelizacji. W przepisie tym jest mowa o dokonaniu (a nie o zainicjowaniu) zakupu. A skoro przepis ma chronić interesy w toku, to nabywca może się powoływać na tę ochronę po wykonaniu obowiązków ciążących na nim w procesie nabywania ulgi (terminowa zapłata). Wówczas też zgodnie z art. 2 ust. 2 i 3 nowelizacji może nabyć prawo do ulgi i wykorzystać ją na warunkach dotychczasowych, jednak w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji.

wDla zastosowania rozwiązań określonych w art. 2 ust. 2 i 3 niezbędne jest zatem, by przed 1 lipca 2016 r. miało miejsce zarówno wystawienie faktury, jak i zapłata za zakup (nie ma przy tym znaczenia, czy miało to miejsce w 1998 r., czy w 2015 r.). Jeżeli natomiast którekolwiek z tych zdarzeń wystąpi po 1 lipca 2016 r., wymienione przepisy nie będą mieć zastosowania.

wW praktyce więc art. 2 ust. 2 i 3 nowelizacji daje możliwość wystawiania po 1 lipca 2016 r. ulg na zasadach dotychczasowych, np. z 2013 r. Ulgi wystawiane na podstawie art. 2 ust. 2 oraz art. 2 ust. 3 są więc ulgami przejściowymi. Mogą być obliczane tak, jak ulgi dotychczas przedawnialne lub nieprzedawnialne.

wW przypadkach określonych w art. 2 ust. 1-3 nie ma obowiązku ponownego przeliczania ulg tudzież analizowania, czy również obecnie sprzedający spełnia warunki dotyczące struktury zatrudnienia, ani badania terminowości wystawienia ulgi (na zasadach dotychczasowych nabywca nie tracił prawa do ulgi w razie jej nieterminowego wystawienia) itp.

W tym zakresie przewidziano jednak dwa wyjątki: jeden dotyczący ulgi i jeden dotyczący wpłaty, lecz powszechnie mylony z cechą ulgi.

Pierwszy wyjątek dotyczy przedawnienia. Dotychczas:

1) na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 1998 r. (a więc tych samych, co w styczniu 1998 r., do której to daty odnosi się art. 2 ust. 3) - ulgi nie przedawniały się,

2) na zasadach obowiązujących począwszy od stycznia 1999 r. - ulgi przedawniały się po 12 miesiącach od dnia otrzymania informacji o kwocie obniżenia przez nabywcę.

Z art. 2 ust. 1-3 nowelizacji wynika, że przedawnienie:

1) ulg przedawnialnych uzyskanych przez nabywcę przed 1 lipca 2016 r. - pozostaje bez zmian,

2) ulg nieprzedawnialnych uzyskanych przez nabywcę przed 1 lipca 2016 r. - ulega skróceniu do 12 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji,

3) ulg przedawnialnych wystawionych po 1 lipca 2016 r. na podstawie art. 2 ust. 2 - ulega skróceniu do 12 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji,

4) ulg nieprzedawnialnych wystawionych po 1 lipca 2016 r. na podstawie art. 2 ust. 2 w związku z ust. 3 - ulega skróceniu do 12 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji.

Drugi wyjątek to limit pokrywalności wpłaty ulgami. Limit ten w art. 2 ust. 5 powiązano z okresem sprawozdawczym wpłaty (od wpłaty za lipiec 2016 r. limit ten wynosi 50 proc. wpłaty należnej), a nie rodzajem ulgi przysługującej nabywcy. [przykład 15]

wW zakresie art. 2 ust. 4 - zob. komentarz do art. 22 u.r.o.n.

wArtykuł 3 nowelizacji określa okresy sprawozdawcze, za które w odniesieniu do dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 26a u.r.o.n., stosuje się przepisy art. 26a ust. 1a¹ pkt 1a oraz art. 26b ust. 3 i 6a u.r.o.n. w brzmieniu nadanym nowelizacją lub przez nią wprowadzone. Komentowany przepis był konieczny, ponieważ zmiany wynikające z wymienionych regulacji u.r.o.n. mają zarówno charakter materialny, jak i proceduralny. To z kolei mogłoby rodzić wątpliwości dotyczące zakresu czasowego stosowania nowego prawa, np. do spraw wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją, czy do spraw, których dotyczą koszty płacy ponoszone w lipcu 2016 r. za okresy wcześniejsze. Ustawowe dookreślenie tej kwestii jednoznacznie wskazuje na okres sprawozdawczy, za który należne jest dofinansowanie, a więc do okresu zatrudnienia pracownika, za który zostało wypłacone wynagrodzenie podlegające dofinansowaniu (zob. także komentarz do art. 26b u.r.o.n.).

wArtykuł 4 nowelizacji określa datę wejścia w życie poszczególnych zmian wprowadzonych do u.r.o.n. Zasadniczo zmiany wynikające z nowelizacji weszły w życie 1 lipca 2016 r. Jest to ważne np. w przypadku wyznaczania okresów wykorzystania ulg przejściowych, o których mowa w art. 2 nowelizacji, czy w przypadku ustalania okresów sprawozdawczych, do których mają po raz pierwszy zastosowanie wpłaty na PFRON w zakresie określonym nowelizacją.

wWyjątek w tym zakresie stanowią postanowienia art. 1 pkt 1 i 2 nowelizacji dotyczące legitymacji dokumentujących niepełnosprawność (art. 6ca-6cc i art. 6d ust. 4 pkt 7 u.r.o.n.). Zmiany te mają wejść w życie 1 października 2016 r., jednak jak wskazano na wstępie, z dużym prawdopodobieństwem przepisy te wejdą w życie 1 sierpnia 2017 r. Główną przyczyną planowanego przesunięcia terminu początkowego ich obowiązywania jest konieczność lepszego przygotowania się do tej zmiany zarówno organów realizujących zadania ustawowe, jak i adresatów prawa.

Ponadto nie bez znaczenia jest w tym zakresie konieczność lepszego niż wstępnie przewidziano zabezpieczenia budżetu na to zadanie. W ustawie budżetowej na rok 2016 nie przewidziano bowiem wystarczającej kwoty środków na produkcję blankietów legitymacji, ich personalizację oraz dystrybucję. Z tego samego powodu problematyczne staje się wdrożenie oprogramowania - platformy niezbędnej do skoordynowania procesów wystawiania legitymacji. Dlatego projektodawcy kolejnej nowelizacji w tym zakresie uznali za konieczne wydłużenie vacatio legis art. 1 pkt 1 i 2 nowelizacji tak, aby było możliwe odpowiednie wdrożenie nowych przepisów oraz zorganizowanie i przeprowadzenie wydawania legitymacji. Będzie to wymagało odpowiedniej zmiany art. 4 nowelizacji u.r.o.n. z 25 września 2015 r.

PRZYKŁAD 15

Jeden limit, różne ulgi

Sygryda LMS sp.j. rozlicza się z wpłat za lipiec 2016 r. Wpłata należna to 6000 zł. Sygryda dysponuje ulgami: nieprzedawnialną z 1998 r. na 4000 zł, przedawnialną z 2015 r. na 1000 zł i przedawnialną z lipca 2016 r. na 1000 zł. Wpłata może być pokryta ulgami w wysokości 3000 zł (0,5 x 6000 zł). Sygryda LMS sp.j. wykorzystała w tym celu obie ulgi przedawnialne i 1000 zł z ulgi nieprzedawnialnej. Nie ma bowiem również obowiązku korzystania z ulg w kolejności ich uzyskania. Do wykorzystania w kolejnych miesiącach pozostaje 3000 zł ulg [tj. (4000 + 1000 + 1000) - (1000 + 1000 + 1000)]. ⒸⓅ