Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 10 listopada 2015 r. w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim

Na podstawie art. 59a ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2014 r. poz. 159, z późn. zm.) zarządza się, co następuje:

Rozporządzenie określa:

1) tryb i sposób orzekania o czasowej niezdolności do pracy oraz wystawiania zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;

2) sposób dokumentowania orzeczonej niezdolności do pracy;

3) tryb i sposób sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim oraz przekazywania ubezpieczonemu i płatnikowi składek informacji o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego, w którym został popełniony błąd, i wydruku nowego zaświadczenia lekarskiego.

●Powołana we wstępie do rozporządzenia ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: ustawa zasiłkowa) określa podstawowe zasady orzekania o czasowej niezdolności do pracy. Artykuł 59a ustawy zasiłkowej zawiera delegację dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, który w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia i po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej określa w drodze rozporządzenia (tutaj komentowanego) zasady dotyczące trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy oraz wystawiania zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia wydawanego przez lekarza orzecznika ZUS w razie przerwania zwolnienia lekarskiego, w którym uznaje on zdolność do pracy w czasie wystawionego zaświadczenia lekarskiego przez lekarza leczącego (dawniej ZUS ZLA/K). Rozporządzenie, w celu ujednolicenia trybu i sposobu wystawiania zaświadczeń lekarskich oraz sposobu dokumentowania orzeczonej niezdolności do pracy, rozstrzyga również postępowanie dotyczące sprawnego sprostowania błędów w wystawianych zaświadczeniach lekarskich.

●Warto dodać, że z art. 60 ust. 1 i 2 ustawy zasiłkowej wynika, że w razie stwierdzenia nieprawidłowości w wystawianiu zaświadczeń lekarskich, np. w razie ustalenia, że zaświadczenie zostało wystawione bez przeprowadzenia bezpośredniego badania ubezpieczonego przez lekarza albo bez udokumentowania rozpoznania stwierdzającego podstawę wydania zaświadczenia, w stosunku do lekarza mogą być zastosowane sankcje w postaci cofnięcia upoważnienia do wystawiania zaświadczeń lekarskich stwierdzających czasową niezdolność do pracy na okres nieprzekraczający 12 miesięcy. Jeżeli natomiast lekarz permanentnie wystawia zaświadczenia lekarskie z błędami, np. dotyczącymi niewpisywania albo błędnego wpisywania w zaświadczeniu kodów literowych określających prawo ubezpieczonego do świadczeń i ich wysokości, wówczas uprawnienia do wystawiania zaświadczeń lekarskich może utracić na 3 miesiące. Jeżeli lekarz wystawiający zaświadczenia będzie stosował się do zasad komentowanego rozporządzenia, takie sankcje mu nie grożą.

●Omawiane rozporządzenie dotyczy zarówno zasad wystawiania zaświadczeń lekarskich w formie dokumentu elektronicznego uwierzytelnionego z wykorzystaniem kwalifikowanego certyfikatu lub profilu zaufanego ePUAP, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego udostępnionego bezpłatnie przez ZUS, tj. przez profil informacyjny lekarza na PUE ZUS (e-ZLA), co jest możliwe od 1 stycznia 2016 r., jak i wystawianych nadal na druku ZUS ZLA (w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2017 r.).

Orzekanie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne albo konieczności osobistego sprawowania przez ubezpieczonego opieki nad chorym członkiem rodziny, zwane dalej "orzekaniem", następuje po przeprowadzeniu postępowania diagnostyczno-leczniczego.

●Przepis ten określa, że orzekanie o czasowej niezdolności do pracy powinno nastąpić po przeprowadzeniu postępowania diagnostyczno-leczniczego. Oznacza to, że przyjmując pacjenta lekarz winien przeprowadzić z nim wywiad dotyczący stanu zdrowia oraz dokonać bezpośrednio określonych czynności (np. osłuchanie, pomiar ciśnienia), które pozwolą na zdiagnozowanie przyczyn choroby. W razie potrzeby lekarz powinien też zlecić dodatkowo przeprowadzenie określonych badań (np. krwi, moczu, EKG). Czynności te mają potwierdzić konieczność ewentualnego wystawienia zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy z powodu choroby na czas niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy.

●W celu stwierdzenia konieczności wystawienia zaświadczenia lekarskiego z powodu osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem albo innym chorym członkiem rodziny lekarz musi poznać okoliczności powodujące taką potrzebę, tj. ustalić stan zdrowia osoby, nad którą opieka ma być sprawowana, oraz konieczny okres opieki.

Przy orzekaniu należy brać pod uwagę wszystkie okoliczności istotne dla oceny stanu zdrowia i upośledzenia funkcji organizmu powodujące czasową niezdolność do pracy ubezpieczonego, ze szczególnym uwzględnieniem rodzaju i warunków pracy.

●Komentowany przepis zawiera zalecenia dla lekarza leczącego przed podjęciem decyzji o konieczności wystawienia zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego niezdolność do pracy z powodu choroby, dotyczące zakresu ewentualnych czynności diagnostycznych. Istotne jest, że wskazania te dotyczą nie tylko samego stanu zdrowia pacjenta w momencie przeprowadzania bezpośredniego badania, ale także związku takiego stanu z charakterem wykonywanej pracy i warunków, w jakich jest świadczona. Należy bowiem pamiętać, że większość chorób ma podłoże zawodowe, np. schorzenia związane z narządem ruchu (zwyrodnienia kręgosłupa, tzw. łokieć tenisisty, cieśń nadgarstka). Lekarz leczący powinien zatem przed orzeczeniem czasowej niezdolności do pracy poznać wszelkie przyczyny i okoliczności pozwalające na postawienie trafnej diagnozy, a w razie wątpliwości zlecić dodatkowe, szczegółowe badania przez określonych specjalistów.

1. Okres czasowej niezdolności do pracy jest określany liczbą dni.

2. Okres czasowej niezdolności do pracy przypadający na czas pobytu ubezpieczonego w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne obejmuje okres od dnia przyjęcia do dnia wypisania ze szpitala albo innego przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne.

●Po przeprowadzeniu bezpośredniego badania pacjenta oraz ewentualnym zapoznaniu się z wynikami zleconych badań, lekarz leczący określa potrzebę wydania zwolnienia od pracy z powodu choroby lub konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem albo innym chorym członkiem rodziny. Zwolnienie takie wystawia się na określoną liczbę dni obejmującą kolejne dni kalendarzowe, nie wyłączając dni wolnych od pracy i świątecznych. Liczbę dni zwolnienia lekarz określa w zależności od przewidywanego okresu koniecznego dla wyleczenia pacjenta lub przeprowadzenia niezbędnych badań w celu pełnego zdiagnozowania przyczyn niezdolności do pracy.

●Liczba dni zwolnienia lekarskiego od pracy z powodu choroby przypadającej na czas pobytu w szpitalu albo innym zamkniętym ośrodku leczniczym obejmuje czas leczenia w takiej placówce - od dnia przyjęcia do ostatniego dnia pobytu, czasem także tzw. okres poszpitalny w celu kontynuowania leczenia ambulatoryjnego. Najczęściej jednak jest to okres samego pobytu w zamkniętej placówce zdrowotnej z zaleceniem dalszego leczenia i uzyskiwania ewentualnych dalszych zwolnień od pracy od lekarza rodzinnego w wybranej przychodni albo specjalisty w przychodni rejonowej.

Orzekanie jest dokumentowane w indywidualnej dokumentacji medycznej ubezpieczonego i obejmuje zakres danych, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 30 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159, z późn. zm.), oraz okres niezdolności do pracy w razie jej stwierdzenia.

●Lekarz leczący prowadzi dokumentację medyczną związaną z prowadzonym leczeniem, diagnostyką, skierowaniami na zlecone badania i konsultacje oraz orzekaniem o czasowej niezdolności do pracy. Rodzaje dokumentacji medycznej szczegółowo określa rozporządzenie ministra zdrowia z 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz.U. poz. 2069). W par. 10 ust. 1 powołanego rozporządzenia wymienia zakres dokumentacji indywidualnej, która oprócz oznaczenia podmiotu prowadzącego dokumentację, danych lekarza i danych identyfikacyjnych ubezpieczonego zawiera przede wszystkim informacje dotyczące stanu zdrowia i choroby oraz procesu diagnostycznego, leczniczego, pielęgnacyjnego lub rehabilitacji, w szczególności:

- opis udzielonych świadczeń zdrowotnych,

- rozpoznanie choroby, problemu zdrowotnego, urazu lub ciąży,

- zalecenia,

- informacje o wydanych orzeczeniach, opiniach lekarskich lub zaświadczeniach.

1. Zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne albo konieczności osobistego sprawowania przez ubezpieczonego opieki nad chorym członkiem rodziny, zwane dalej "zaświadczeniem lekarskim", wystawia się wyłącznie po przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia ubezpieczonego lub chorego członka rodziny.

2. Przy wystawianiu zaświadczenia lekarskiego stosuje się odpowiednio § 3.

●Lekarz leczący nie może wystawić zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego czasową niezdolność do pracy z powodu choroby tylko na podstawie samej wizyty pacjenta, bez uprzedniego jego zbadania. Przepis przypomina zatem o konieczności przeprowadzenia bezpośredniego badania i ewentualnego skierowania na dodatkowe konsultacje lekarskie przed podjęciem decyzji o zwolnieniu ubezpieczonego od pracy na określony czas.

●Takie same zasady powinny być stosowane przy orzekaniu niezdolności do pracy związanej z koniecznością osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem albo innym chorym członkiem rodziny oraz w razie wystawiania zaświadczenia lekarskiego związanego z pobytem w szpitalu.

●Możliwe jest wystawienie zaświadczenia lekarskiego (e-ZLA/ZUS ZLA) z tytułu konieczności osobistego sprawowania opieki nad hospitalizowanym chorym dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny. Lekarz leczący dziecko lub członka rodziny ubezpieczonego przebywających w szpitalu, uznający potrzebę opieki rodzica lub innego członka rodziny potwierdza to w wydanym zaświadczeniu. Należy dodać, że żaden przepis nie zawiera regulacji dotyczącej wpisywania liczby dni pobytu w szpitalu w zaświadczeniu lekarskim, zatem w zasadzie pole dotyczące tej informacji powinno być wypełnione zgodnie z ogólnymi zasadami. Ponieważ jednak pobyt członka rodziny albo chorego dziecka nie ma wpływu na wysokość zasiłku opiekuńczego (zawsze jest to 80 proc. podstawy wymiaru), tak jak ma to miejsce w przypadku zasiłku chorobowego (70 proc. podstawy wymiaru), zaświadczenia lekarskiego bez wpisanej liczby dni nie należy kwestionować jako wystawionego nieprawidłowo. Nie jest to zatem przeszkoda uniemożliwiająca ustalenie prawa i wypłatę zasiłku opiekuńczego.

1. Zaświadczenie lekarskie wystawia się na okres od dnia, w którym przeprowadzono badanie, lub od dnia bezpośrednio następującego po dniu badania.

2. Zaświadczenie lekarskie może być wystawione na okres rozpoczynający się po dniu badania, nie później jednak niż 4. dnia po dniu badania, jeżeli:

1) bezpośrednio po dniu badania przypadają dni wolne od pracy;

2) badanie jest przeprowadzane w okresie wcześniej orzeczonej czasowej niezdolności do pracy.

3. Okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy może obejmować okres nie dłuższy niż 3 dni poprzedzające dzień, w którym przeprowadzono badanie, jeżeli jego wyniki wykazują, że ubezpieczony w tym okresie niewątpliwie był niezdolny do pracy.

4. Okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy przez lekarza psychiatrę może obejmować okres wcześniejszy niż określony w ust. 3, w przypadku stwierdzenia lub podejrzenia zaburzeń psychicznych ograniczających zdolność ubezpieczonego do oceny własnego postępowania.

●Przepis ten określa szczegółowe zasady wystawiania zaświadczenia lekarskiego z tytułu niezdolności do pracy z powodu choroby albo konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem albo innym chorym członkiem rodziny w zakresie terminu, tj. od kiedy lekarz może takie zaświadczenie wydać. Podstawową zasadą jest, że powinno ono być wystawione od dnia, w którym lekarz przeprowadził badanie, ewentualnie od dnia następującego bezpośrednio po tym dniu, gdy wystawienie zaświadczenia lekarskiego od dnia badania nie jest konieczne. [przykłady 1 i 2]

●Zdarza się, że ubezpieczony świadczy pracę przez część dnia, a następnie z powodu złego samopoczucia udaje się do lekarza i od tego dnia (za ten dzień) uzyskuje zaświadczenie lekarskie stwierdzające niezdolność do pracy z powodu choroby. Z punktu widzenia zasad orzekania o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby nie ma w takim przypadku żadnej nieprawidłowości, ponieważ lekarz zasadniczo wystawia zaświadczenie od dnia przeprowadzenia badania, o ile nie otrzyma informacji od pacjenta, że na ten dzień nie potrzebuje zwolnienia od pracy. W takich przypadkach problem z ustaleniem okresu wypłaty wynagrodzenia za czas choroby albo zasiłku chorobowego mają natomiast płatnicy zasiłków. Należy zatem wyjaśnić, że gdy pracownik świadczył pracę przez część dnia, za który następnie uzyskał zaświadczenie lekarskie z powodu niezdolności do pracy i za cały ten dzień otrzymał wynagrodzenie za pracę, wówczas za ten dzień nie ma prawa do wynagrodzenia za czas choroby albo zasiłku chorobowego. Jeżeli natomiast otrzymał wynagrodzenie za pracę za przepracowaną część dnia pracy, wówczas przysługują mu także świadczenia związane z chorobą lub opieką w postaci wynagrodzenia za czas choroby albo zasiłku - i to za cały dzień, albowiem przepisy ustawy zasiłkowej nie przewidują możliwości wypłaty zasiłku chorobowego albo opiekuńczego za część dnia, na który została orzeczona niezdolność do pracy z powodu choroby.

Uwaga!

Należy pamiętać, że dni orzeczonej niezdolności do pracy, za które nie zostało wypłacone wynagrodzenie za czas choroby albo zasiłek chorobowy lub opiekuńczy - w związku ze świadczeniem przez pracownika pracy w tych dniach i wypłaceniem mu za nie normalnego wynagrodzenia za pracę - nie wlicza się do limitu dni wypłacania wynagrodzenia za czas choroby, wynikającego z art. 92 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm., dalej: k.p.) oraz do okresu zasiłkowego (art. 8 ustawy zasiłkowej - w przypadku zasiłku chorobowego, art. 33 ust. 2 - w przypadku zasiłku opiekuńczego). [przykład 3]

●Zaświadczenie lekarskie stwierdzające czasową niezdolność do pracy z powodu choroby albo opieki może być w niektórych przypadkach wystawione także na okres rozpoczynający się po dniu badania, tj. w przód, jednak nie później niż czwartego dnia po dniu badania. Dotyczy to przypadku, gdy pracownik zgłasza się do lekarza po przepracowaniu całego dnia pracy i na dzień, w którym lekarz przeprowadza badanie, zwolnienie od pracy nie jest mu już potrzebne (jak w przykładzie 2) oraz w sytuacji, gdy:

- bezpośrednio po dniu badania przypadają dni wolne od pracy, [przykład 4]

- lekarz prowadzi badanie w czasie już wcześniej orzeczonej niezdolności do pracy. [przykład 5]

●Zdarzają się sytuacje, gdy ubezpieczony nie może skorzystać z wizyty u lekarza w dniu, w którym stwierdza złe samopoczucie skutkujące niestawiennictwem do pracy. Powodem tego może być np. stan zdrowia uniemożliwiający udanie się z wizytą do lekarza danego dnia, a czasem zwłoka spowodowana oczekiwaniem na dzień, w którym przyjmuje lekarz, do którego ubezpieczony np. ma zaufanie, albo któremu miał przedstawić wyniki zleconych wcześniej badań. Czasami są to inne okoliczności. Wówczas lekarz musi podjąć decyzję o ewentualnym wydaniu zaświadczenia lekarskiego za okres wsteczny. Jest to możliwe, gdy w dniu badania lekarz stwierdzi, że ubezpieczony w okresie wcześniejszym był niewątpliwie niezdolny do pracy. Okres, na który lekarz może wystawić zaświadczenie wstecz, nie może jednak przekraczać trzy dni poprzedzających dzień, w którym przeprowadził badanie. [przykład 6]

Uwaga!

Ustalając prawidłowość okresu, na który zostało wystawione zaświadczenie lekarskie stwierdzające niezdolność do pracy za okres wsteczny, należy stosować zasady z art. 111 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.). Zgodnie z nim, jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, to przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. [przykład 7]

●Zaświadczenie lekarskie stwierdzające czasową niezdolność do pracy z powodu choroby może zostać wystawione na okres wsteczny przekraczający trzy dni, licząc od dnia wystawienia, jeżeli orzeczenia o stanie zdrowia dokonuje lekarz psychiatra. Orzeczenie lekarskie tego konkretnego specjalisty upoważnia go do wystawienia zaświadczenia za okres wsteczny (przepisy nie określają maksymalnego terminu tego okresu), jednak tylko w uzasadnionych przypadkach, tj. gdy stwierdzi lub podejrzewa zaburzenia psychiczne powodujące u pacjenta ograniczenie zdolności do oceny własnego postępowania.

●Zaświadczenie lekarskie e-ZLA wystawione za okres wsteczny, które w całości obejmuje czas dłuższy niż tylko trzy dni poprzedzające badanie, kwalifikowane jest jako zaświadczenie wystawione za okres wsteczny (np. wystawione 10 czerwca na okres od 7 do 15 czerwca 2016 r.). Natomiast zaświadczenie, które obejmuje także okres wsteczny dłuższy niż trzy dni poprzedzające dzień badania (np. wystawione 10 czerwca na okres od 6 do 15 czerwca 2016 r.), dzielone jest na odrębne zaświadczenia, których okres jest kwalifikowany jako:

- okres bieżący, tj. okres nie dłuższy niż trzy dni poprzedzające dzień badania (od 7 czerwca),

- okres wsteczny, tj. okres dłuższy niż 3 dni poprzedzające dzień badania (6 czerwca).

Zaświadczenie lekarskie e-ZLA, które obejmuje okres bieżący stanowi dokument do ustalenia prawa do zasiłku chorobowego.

●Zaświadczenie lekarskie e-ZLA wystawione za okres wsteczny, na profilu informacyjnym płatnika składek oraz na profilu informacyjnym ubezpieczonego na PUE ZUS, ma status "Wsteczne - do wyjaśnienia". Jeżeli zaświadczenie za okres wsteczny zostało wystawione na wydruku e-ZLA, jest na nim zawarta informacja o wystawieniu niezgodnie z zasadami orzekania o czasowej niezdolności do pracy. Zaświadczenie takie stanowi podstawę do wypłaty zasiłku dopiero po uznaniu przez ZUS za uzasadnione medycznie. Na profilu informacyjnym płatnika składek oraz ubezpieczonego na PUE ZUS zaświadczenie takie uzyskuje wówczas status "Wsteczne - uzasadnione medycznie". W przypadku nieuznania wstecznego przez ZUS za uzasadnione medycznie status ten brzmi "Wsteczne - nieuzasadnione medycznie".

§ 8. [Termin końcowy]

Zaświadczenie lekarskie wystawia się na okres, w którym ubezpieczony ze względu na jego stan zdrowia lub stan zdrowia członka rodziny powinien powstrzymać się od pracy, jednak nie dłuższy niż do dnia, w którym jest niezbędne przeprowadzenie ponownego badania stanu zdrowia ubezpieczonego lub członka rodziny.

●Lekarz dokonujący bezpośrednio badania ubezpieczonego ocenia potrzebę wystawienia zwolnienia lekarskiego od pracy ze względu na jego stan zdrowia na określony czas, w którym ubezpieczony powinien odzyskać zdolność do pracy. Czasami rodzaj schorzenia powoduje konieczność sprawdzenia, czy zalecone leczenie w czasie zwolnienia albo rehabilitacja odniosły oczekiwany skutek. Przy wizycie kontrolnej lekarz może zatem uznać, że stan zdrowia ubezpieczonego umożliwia mu już powrót do pracy albo że powinien kontynuować leczenie i wówczas wystawia mu kolejne zwolnienie lekarskie. Należy zatem pamiętać, że nawet przy rozpoznaniu poważnego schorzenia pierwsze zwolnienie od pracy może być za krótkie ze względu na konieczność przeprowadzenia przez lekarza leczącego ponownej oceny stanu zdrowia ubezpieczonego.

●Ubezpieczony, który otrzymał zwolnienie od pracy (e-ZLA/ZUS ZLA) na określony czas i uważa, że w trakcie tego zwolnienia stan jego zdrowia się nie polepszył, powinien udać się na kolejną wizytę w celu dokonania oceny przez lekarza leczącego. Jeżeli po zakończeniu okresu niezdolności do pracy, orzeczonego w wystawionym zaświadczeniu, ubezpieczony nie podejmie zatrudnienia, wówczas w celu zachowania ciągłości zwolnienia powinien udać się do lekarza najpóźniej w ostatnim dniu wcześniej orzeczonej niezdolności. Gdy stan zdrowia mu na to nie pozwala, wówczas jeśli skorzysta z wizyty lekarskiej po przerwie nieprzekraczającej 3 dni, a lekarz uzna, że w tym okresie ubezpieczony był niewątpliwie chory, może mu wystawić zaświadczenie za okres wsteczny (patrz komentarz do par. 7). [przykłady 8 i 9]

1. Wystawiający zaświadczenie lekarskie jednocześnie dokonuje oceny, czy stan zdrowia ubezpieczonego uzasadnia potrzebę przeprowadzenia rehabilitacji leczniczej.

2. W przypadku stwierdzenia potrzeby przeprowadzenia rehabilitacji leczniczej wystawiający zaświadczenie lekarskie sporządza wniosek o rehabilitację leczniczą.

3. Nie później niż 60 dni przed zakończeniem okresu zasiłkowego wystawiający zaświadczenie lekarskie przeprowadza badanie i ocenia, czy stan zdrowia ubezpieczonego uzasadnia:

1) zgłoszenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego;

2) zgłoszenie wniosku o ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

4. Wystawiający zaświadczenie lekarskie powinien poinformować ubezpieczonego o terminie badania określonego w ust. 3.

5. Stosownie do wyników oceny, o której mowa w ust. 3, wystawiający zaświadczenie lekarskie wystawia zaświadczenie o stanie zdrowia dla celów świadczeń z ubezpieczenia społecznego, informując ubezpieczonego o potrzebie niezwłocznego zgłoszenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego lub prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

●Rehabilitacja lecznicza ma na celu przywrócenie pełnej lub możliwej do osiągnięcia sprawności fizycznej i psychicznej, zdolności do pracy oraz poprawę jakości życia. Wykaz oraz warunki realizacji świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej, zwane świadczeniami gwarantowanymi, określa rozporządzenie ministra zdrowia z 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej (Dz.U. poz. 1522), wydane na podstawie art. 31d ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.).

●Świadczenia gwarantowane są realizowane w warunkach:

1) ambulatoryjnych, które obejmują:

- lekarską ambulatoryjną opiekę rehabilitacyjną, realizowaną przez poradę lekarską rehabilitacyjną,

- fizjoterapię ambulatoryjną realizowaną przez wizytę fizjoterapeutyczną albo zabieg fizjoterapeutyczny;

2) domowych, które obejmują:

- poradę lekarską rehabilitacyjną,

- fizjoterapię domową realizowaną przez wizytę fizjoterapeutyczną albo zabieg fizjoterapeutyczny;

3) ośrodka lub oddziału dziennego, które obejmują rehabilitację:

- ogólnoustrojową, w tym dla określonych grup pacjentów,

- dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego,

- osób z dysfunkcją narządu słuchu i mowy,

- osób z dysfunkcją narządu wzroku,

- kardiologiczną,

- pulmonologiczną z wykorzystaniem metod subterraneoterapii;

4) stacjonarnych, które obejmują rehabilitację:

- ogólnoustrojową,

- neurologiczną,

- pulmonologiczną,

- kardiologiczną.

●Osobie, która jest niezdolna do pracy z powodu choroby powyżej 30 dni, lekarz może wystawić wniosek o rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej. Uprawniony do tego jest każdy lekarz, który prowadzi pacjenta i ma rozeznanie co do stanu jego zdrowia. Nie ma tu obowiązującego formularza, wniosek powinien jednak zawierać:

- imię i nazwisko chorego,

- PESEL,

- adres zamieszkania i numer telefonu,

- rozpoznanie medyczne w języku polskim,

- opinię, czy istnieje pozytywne rokowanie odzyskania zdolności do pracy po przeprowadzeniu rehabilitacji.

Wzór wniosku można pobrać ze strony internetowej ZUS (www.zus.pl).

Wniosek ten stanowi podstawę do wydania przez lekarza orzecznika ZUS orzeczenia o potrzebie rehabilitacji.

●Ubezpieczony ma prawo do pobierania świadczeń z tytułu choroby (wynagrodzenia za czas choroby i zasiłku chorobowego albo tylko zasiłku chorobowego) przez ustalony okres zasiłkowy (art. 8 ustawy zasiłkowej). Wynosi on maksymalnie 182 dni, a gdy niezdolność do pracy z powodu choroby przypada na okres ciąży albo jest spowodowana gruźlicą - 270 dni. Jeżeli po wyczerpaniu okresu zasiłkowego ubezpieczony jest nadal niezdolny do pracy z powodu choroby, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy, wówczas ubezpieczony może wystąpić z wnioskiem o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego (ZUS Np-7). O jego przyznaniu orzeka lekarz orzecznik ZUS. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie o stanie zdrowia wystawione przez lekarza leczącego (ZUS N-9). Badanie przez lekarza prowadzącego leczenie w kierunku przyznania świadczenia rehabilitacyjnego powinno być przeprowadzone nie później niż 60 dni przed zakończeniem okresu zasiłkowego. Termin ten uwzględnia czas na zebranie przez ubezpieczonego wszelkiej dokumentacji medycznej, którą powinien dołączyć do wniosku o świadczenie rehabilitacyjne (w tym zaświadczenie lekarskie ZUS N-9), złożenie tych dokumentów do ZUS, oczekiwanie na wyznaczenie terminu badania przez lekarza orzecznika ZUS, wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia i jej uprawomocnienie. Dopiero prawomocna decyzja ZUS jest podstawą do wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego. Odpowiednio zachowany termin wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia rehabilitacyjnego pozwoli na zachowanie ciągłości wypłaty świadczeń z tytułu choroby, tj. świadczenia rehabilitacyjnego bezpośrednio po zasiłku chorobowym. Złożenie wniosku o świadczenie rehabilitacyjne wraz z całą dokumentacją np. na tydzień przed zakończeniem okresu zasiłkowego ze względu na trwającą procedurę związaną z przyznaniem tego świadczenia spowoduje niewątpliwie przerwę w wypłacie świadczeń. Okres oczekiwania na wydanie decyzji jest również kłopotliwy w tym przypadku dla pracodawcy, który nie posiada dokumentów potwierdzających niezdolność pracownika do pracy z powodu choroby, a czasowo ma przerwę w zatrudnieniu. Do czasu wydania decyzji przez ZUS pracodawca nie może też podjąć decyzji o ewentualnym rozwiązaniu stosunku pracy w związku z niestawiennictwem do pracy i brakiem usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Do czasu otrzymania decyzji przyznającej świadczenie rehabilitacyjne musi wówczas wykazywać ubezpieczonego w dokumentach rozliczeniowych ZUS z kodem 151 - nieobecność usprawiedliwiona bez prawa do świadczeń pieniężnych. Po otrzymaniu decyzji w sprawie przyznania świadczenia rehabilitacyjnego jego wypłata następuje za okres wskazany w decyzji. Należy dodać, że świadczenie rehabilitacyjne jest przyznawane na okres przypadający bezpośrednio po zakończonym okresie zasiłkowym (182/270 dni), bez względu na termin złożenia w tej sprawie wniosku - z zachowaniem terminu badania przez lekarza leczącego (tj. 60 dni przed zakończeniem okresu zasiłkowego) czy z pominięciem tego terminu. Trzeba podkreślić, że zachowanie terminu 60 dni na badanie przed zakończeniem okresu zasiłkowego jest utrudnione, jeżeli ubezpieczony w trakcie okresu zasiłkowego leczy się u dwóch lub więcej lekarzy w związku z różnymi schorzeniami. [przykład 10]

●Lekarz, który na 60 dni przed wyczerpaniem okresu zasiłkowego, dokonuje oceny stanu zdrowia ubezpieczonego pod kątem ewentualnego dalszego leczenia lub rehabilitacji i przewidywanego okresu na odzyskanie zdolności do pracy, jeżeli stwierdzi, że nie jest to możliwe w okresie 12 miesięcy po zakończeniu pobierania zasiłku chorobowego (tyle trwa maksymalnie świadczenie rehabilitacyjne), może poinformować ubezpieczonego o konieczności wystąpienia z wnioskiem o rentę z tytułu niezdolności do pracy, która może być przyznana na okres dłuższy niż trwa świadczenie rehabilitacyjne.

●O ile to możliwe, lekarz leczący powinien poinformować ubezpieczonego o terminie badania pod kątem oceny stanu zdrowia w celu ewentualnego zgłoszenia wniosku o świadczenie rehabilitacyjne albo rentę z tytułu niezdolności do pracy. Jeżeli lekarz wystawia zaświadczenie dla celów przyznania świadczenia rehabilitacyjnego albo renty z tytułu niezdolności do pracy (ZUS N-9), powinien poinformować ubezpieczonego o dalszym trybie postępowania w tych sprawach, tj. o potrzebie niezwłocznego zgłoszenia wniosku o ustalenie prawa do tych świadczeń.

1. Zaświadczenie lekarskie stwierdzające okres pobytu ubezpieczonego w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne wystawia się nie później niż w dniu wypisania ubezpieczonego z tego szpitala albo innego przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne.

2. W przypadku dłuższego niż 14 dni pobytu ubezpieczonego w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne, zaświadczenie lekarskie wystawia się co 14 dni.

3. Zaświadczenie lekarskie stwierdzające okres pobytu ubezpieczonego w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne może być, na wniosek ubezpieczonego, wystawione także w terminie późniejszym.

4. Do zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego okres czasowej niezdolności do pracy przypadający po zakończeniu pobytu w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne stosuje się odpowiednio § 7.

●Za okres pobytu w szpitalu zaświadczenie lekarskie (e-ZLA/ZUS ZLA) powinno być wystawione nie później niż w dniu wypisania ubezpieczonego z tej placówki. Jeżeli zatem ubezpieczony przebywał w szpitalu od 1 do 10 czerwca 2016 r., to za ten okres zaświadczenie lekarskie powinno zostać wystawione 10 czerwca 2016 r. Taka sama zasada ma zastosowanie w przypadku wystawiania zaświadczeń lekarskich stwierdzających pobyt w innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne. W razie wątpliwości, czy daną placówkę można uznać za szpital, należy korzystać z Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą, który umożliwia wyszukiwanie adresów zakładów opieki zdrowotnej ze względu na różne kryteria. Według kryterium charakteru jednostki można np. ustalić, czy konkretna placówka została zarejestrowana jako szpital. Dane są dostępne na stronie internetowej https://rpwdl.csioz.gov.pl/.

Poza tym:

1) rodzaje działalności leczniczej, którymi są stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne (z podziałem na szpitalne i inne niż szpitalne) oraz ambulatoryjne świadczenia zdrowotne, określa art. 8 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 618 ze zm.), zgodnie z którym:

- stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne inne niż szpitalne mogą być udzielane w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, w zakładzie rehabilitacji leczniczej oraz w hospicjum (art. 12 ust. 1),

- stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne inne niż świadczenia szpitalne są to świadczenia opiekuńcze, pielęgnacyjne, paliatywne, hospicyjne, świadczenia z zakresu opieki długoterminowej, rehabilitacji leczniczej, leczenia uzależnień, psychiatrycznej opieki zdrowotnej oraz lecznictwa uzdrowiskowego, udzielane pacjentom, których stan zdrowia wymaga udzielania całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych w odpowiednio urządzonych stałych pomieszczeniach (art. 2 ust. 1 pkt 12),

2) stacjonarny zakład opieki zdrowotnej to zakład przeznaczony dla osób, których stan zdrowia wymaga udzielania całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych, w odpowiednio urządzonym, stałym pomieszczeniu (par. 12 rozporządzenia ministra zdrowia z 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz.U. poz. 739).

Z definicji stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych innych niż szpitalne wynika, że należą do nich także świadczenia z zakresu lecznictwa uzdrowiskowego, które zgodnie z ustawą z 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 651 ze zm.) są udzielane przez zakłady lecznictwa uzdrowiskowego, do których należą także sanatoria uzdrowiskowe.

●Jeżeli ubezpieczony przebywa w szpitalu przez okres dłuższy niż 14 dni, to zwolnienie lekarskie od pracy stwierdzające niezdolność do pracy z powodu choroby (e-ZLA/ZUS ZLA) powinno być wystawiane co 14 dni. Niestety praktyka wskazuje, że najczęściej zaświadczenie takie wystawiane jest w dniu wypisu ze szpitala, nawet gdy ubezpieczony przebywał w nim ponad 14 dni. Potrzebę wystawienia zwolnienia za okres pobytu w szpitalu, gdy pobyt ten jeszcze nie został zakończony, powinien zgłosić ubezpieczony, dla którego otrzymanie go jest konieczne w celu wypłaty świadczeń z tytułu choroby - wynagrodzenia za czas choroby i/lub zasiłku chorobowego.

●Na wniosek ubezpieczonego zaświadczenie lekarskie stwierdzające pobyt w szpitalu może być wystawione w terminie późniejszym.

●Jeżeli zaświadczenie lekarskie jest wystawiane za okres po zakończeniu pobytu w szpitalu, to może być wystawione za okres od dnia badania albo od dnia bezpośrednio następującego po dniu badania. Można je także wystawić z zachowaniem zasady, że okres orzeczonej niezdolności do pracy może obejmować okres nie dłuższy niż 3 dni poprzedzające dzień, w którym przeprowadzono badanie, i na okres, który rozpocznie się do 4 dni po dniu badania. [przykład 11]

Do zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego czasową niezdolność do pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny przebywającym w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne stosuje się odpowiednio § 10.

●Zaświadczenie lekarskie wystawiane w związku z pobytem w szpitalu chorego dziecka lub innego chorego członka rodziny, w celu wypłaty zasiłku opiekuńczego, powinno być wystawione z zachowaniem ogólnych zasad dotyczących zarówno wystawiania zaświadczeń lekarskich związanych z opieką, jak i wystawianych dla ubezpieczonego przez szpital w związku z jego pobytem w takiej placówce.

1. W przypadku ubezpieczenia z dwóch lub więcej tytułów wystawiający zaświadczenie lekarskie wystawia na wniosek ubezpieczonego odpowiednią liczbę zaświadczeń lekarskich.

2. Zaświadczenie lekarskie dla kolejnego płatnika zasiłku, potwierdzające wcześniej orzeczoną dla innego płatnika niezdolność do pracy, może być wystawione na wniosek ubezpieczonego w terminie późniejszym.

3. W przypadku zagubienia wydruku zaświadczenia lekarskiego z systemu teleinformatycznego lub zaświadczenia lekarskiego wystawionego na formularzu zaświadczenia lekarskiego wydrukowanego z systemu teleinformatycznego, wystawiający zaświadczenie lekarskie, na wniosek ubezpieczonego, przekazuje ubezpieczonemu odpowiednio wydruk zagubionego zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenie lekarskie, bez informacji, o której mowa w art. 55 ust. 3 pkt 9 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

●Jeżeli ubezpieczony podlega ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu, z dwóch lub więcej tytułów, to w razie choroby lub konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny powinien uzyskać zaświadczenia stwierdzające niezdolność do pracy z powodu choroby lub opieki dla każdego płatnika zasiłku odrębnie. Oznacza to, że gdyby uzyskał takie zaświadczenie tylko dla jednego płatnika, to drugiemu nie może przedłożyć kserokopii takiego zaświadczenia.

●W razie uzyskania zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego chorobę lub opiekę dla jednego płatnika składek, podczas gdy ubezpieczony ma więcej tytułów do pobierania świadczeń, nie ma przeszkód, aby zaświadczenie dla pozostałych płatników zostało wystawione w innym terminie, późniejszym niż data wystawienia zaświadczenia dla pierwszego płatnika zasiłku. [przykład 12]

Uwaga!

Do zaświadczenia lekarskiego wystawionego dla kolejnego płatnika zasiłku w innym, późniejszym terminie niż zaświadczenie wystawione dla pierwszego płatnika nie stosuje się par. 7 ust. 3, z którego wynika, że zaświadczenie lekarskie może być wystawione za okres wsteczny najwyżej na 3 dni poprzedzające dzień, w którym lekarz przeprowadził badanie. W takim przypadku lekarz nie przeprowadza badania, tylko wystawia zaświadczenie dla kolejnego płatnika potwierdzające wcześniej orzeczoną niezdolność do pracy.

●W przypadku zagubienia zaświadczenia lekarskiego, które ubezpieczony otrzymał w formie papierowej (wypełnione w systemie teleinformatycznym i wydrukowane albo wypełnione własnoręcznie przez lekarza na wydruku formularza z tego systemu), lekarz leczący przekazuje mu wydruk zagubionego zaświadczenia lub zaświadczenie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. W przypadku zagubienia zaświadczenia wystawionego na druku ZUS ZLA lekarz powinien sporządzić z niego wypis. Jest to dokument sporządzany w dowolnej formie (np. odręcznie, wygenerowany z edytora tekstu), zawierający wszystkie dane wpisane wcześniej w oryginale zaświadczenia lekarskiego, którego kopia pozostaje w dokumentacji medycznej ubezpieczonego.

Uwaga!

W przypadku zaświadczenia lekarskiego wystawianego w związku z zagubieniem (wydruk zagubionego zaświadczenia, zaświadczenie lekarskie, wypis) w dokumencie tym lekarz nie wpisuje numeru statystycznego choroby ubezpieczonego ustalonego według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych.

Lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wystawia zaświadczenie lekarskie po przeprowadzeniu bezpośredniego badania ubezpieczonego.

●Lekarz orzecznik ZUS może wezwać ubezpieczonego na badanie w czasie korzystania przez niego ze zwolnienia lekarskiego od pracy i zakwestionować okres orzeczonej przez lekarza leczącego niezdolności albo sprawowania opieki, jeżeli będzie na to wskazywało przeprowadzone przez niego badanie lub postępowanie. Jeżeli w wyniku takiego badania zaświadczenie lekarskie zostanie zakwestionowane, to lekarz orzecznik ZUS wystawia zaświadczenie stwierdzające nieważność wcześniej wydanego zaświadczenia (od dnia badania) na druku ZUS ZLA/K (jeżeli zaświadczenie lekarskie było wystawione na druku ZUS ZLA) albo zaświadczenie odpowiadające temu zaświadczeniu w formie elektronicznej (jeżeli zaświadczenie lekarskie zostało wystawione w formie e-ZLA). Konsekwencją wydania takiego zaświadczenia jest obowiązek ubezpieczonego stawienia się do pracy w następnym dniu i przekazania płatnikowi składek informacji o przystąpieniu do pracy w związku ze stwierdzoną przez lekarza orzecznika ZUS zdolnością do pracy. Wystawienie przez lekarza orzecznika ZUS zaświadczenia ZUS ZLA/K lub jego odpowiednika w formie elektronicznej jest równoznaczne z potwierdzeniem zdolności do pracy, o którym mowa w art. 229 par. 4 k.p. i jest następnie potwierdzane decyzją ZUS w tej sprawie. Szczegółowe zasady dotyczące kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich określa art. 59 ustawy zasiłkowej.

●Jeżeli lekarz orzecznik ZUS kontrolował prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do pracy, która została potwierdzona zaświadczeniem e-ZLA, zaświadczenie ZLA/K jest wystawiane także w formie elektronicznej e-ZLA/K. Zaświadczenie to jest udostępniane na profilu informacyjnym płatnika składek na PUE ZUS. W dniu badania lekarz orzecznik ZUS przekazuje ubezpieczonemu wydruk zaświadczenia e-ZLA/K, które powinien dostarczyć płatnikowi, jeżeli nie posiada on profilu informacyjnego na PUE ZUS.

●Także pracodawca może wystąpić do ZUS o przeprowadzenie kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich dla celów wypłaty wynagrodzenia za czas choroby przysługującego na podstawie art. 92 k.p. (do 33/14 dni w roku kalendarzowym).

1. Sprostowaniu podlega zaświadczenie lekarskie, w którym stwierdzono błąd w jego treści, w szczególności dotyczący danych o niezdolności do pracy, danych dotyczących osoby ubezpieczonej lub osoby, nad którą ma być sprawowana opieka, lub danych płatnika.

2. Informację o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego wystawiający zaświadczenie lekarskie przekazuje płatnikowi składek w trybie i w sposób, w jakim przekazano mu informację o wystawieniu zaświadczenia lekarskiego, którego sprostowanie dotyczy.

3. Informację o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego wystawiający zaświadczenie lekarskie przekazuje ubezpieczonemu, którego sprostowanie dotyczy, w formie pisemnej.

●Jeżeli stwierdzono błąd w zaświadczeniu lekarskim wystawionym w formie elektronicznej (e-ZLA), to lekarz, który wystawił to zaświadczenie, albo inny lekarz w terminie 3 dni roboczych od dnia stwierdzenia błędu lub uzyskania informacji o stwierdzeniu błędu (np. od płatnika składek, ubezpieczonego lub ZUS) powinien przekazać na elektroniczną skrzynkę podawczą ZUS odpowiednio:

- informację o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego, w którym popełniono błąd, albo

- informację o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego, w którym popełniono błąd oraz nowe zaświadczenie zawierające wszystkie wymagane, poprawne dane.

Informacje te muszą być uwierzytelnione z wykorzystaniem kwalifikowanego certyfikatu lub profilu zaufanego ePUAP.

Powyższe zasady wynikają z art. 58a ust. 1 ustawy zasiłkowej.

●Jeżeli przekazanie informacji o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego e-ZLA i ewentualnie wystawionym nowym zaświadczeniu nie jest możliwe w terminie 3 dni roboczych, to informacja taka i ewentualnie nowe, poprawione zaświadczenie powinny zostać przekazane nie później niż w terminie 3 dni roboczych od ustania przyczyny uniemożliwiającej przekazanie tej informacji lub zaświadczenia e-ZLA.

●Nie później niż w dniu następującym po otrzymaniu informacji o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego, w którym popełniono błąd, ZUS powinien udostępnić na profilu informacyjnym płatnika składek na PUE ZUS:

- informację o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia e-ZLA, w którym popełniono błąd,

- nowe zaświadczenie lekarskie (bez numeru statystycznego choroby oraz temu płatnikowi, który jest wskazany w nowym e-ZLA).

Uwaga!

Informację o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia e-ZLA, w którym został stwierdzony błąd, lekarz powinien przekazać także, w formie pisemnej, ubezpieczonemu, którego zaświadczenie dotyczy.

●W przypadku gdy płatnik składek ubezpieczonego nie posiada profilu informacyjnego na PUE ZUS, informację o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia e-ZLA, w którym popełniono błąd, albo taką informację wraz z wydrukiem nowego, poprawionego zaświadczenia, lekarz je wystawiający powinien przekazać ubezpieczonemu i poinformować go o obowiązku przekazania tych dokumentów płatnikowi.

●Jeżeli błąd w zaświadczeniu lekarskim ma wpływ na prawo do zasiłku lub jego wysokość, to ZUS wydaje decyzję o braku prawa do zasiłku albo o jego wysokości, jeżeli sam jest jego płatnikiem. Jeżeli płatnikiem zasiłku jest płatnik składek, to decyzja w tych sprawach zostaje wydana na wniosek płatnika składek albo ubezpieczonego.

●Jeśli błąd zostanie popełniony w zaświadczeniu lekarskim wystawionym na druku ZUS ZLA, to jest on poprawiany przez lekarza wystawiającego bezpośrednio na tym druku. Każda taka poprawka powinna być przez lekarza potwierdzona podpisem/parafą i pieczątką.

Zaświadczenie lekarskie, w związku z którym zostało wystawione zaświadczenie lekarskie wydane w wyniku kontroli przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie podlega sprostowaniu przez wystawiającego zaświadczenie lekarskie.

●Jeżeli w wyniku kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy zostanie zakwestionowane zaświadczenie wystawione przez lekarza leczącego, to lekarz orzecznik ZUS wydaje zaświadczenie ZUS ZLA/K albo e-ZLA/K (patrz komentarz do par. 13). Zakwestionowane zaświadczenie lekarskie nie podlega sprostowaniu. [przykład 13]

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zapisuje informacje o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego w rejestrze zaświadczeń lekarskich.

●Obowiązkiem ZUS, wynikającym z art. 59b ust. 1 ustawy zasiłkowej, jest prowadzenie rejestru wystawionych zaświadczeń lekarskich. Rejestr ten zawiera:

1) dane identyfikujące wydane zaświadczenie (seria, nr) oraz datę jego wystawienia,

2) dane identyfikacyjne oraz adres miejsca pobytu ubezpieczonego w czasie trwania niezdolności do pracy,

3) dane identyfikacyjne oraz rodzaj identyfikatora płatnika składek,

4) imię, nazwisko i numer prawa wykonywania zawodu lekarza wystawiającego zaświadczenie oraz adres miejsca udzielania świadczeń zdrowotnych,

5) okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy, w tym okres pobytu w szpitalu,

6) informacje o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku chorobowego lub jego wysokość, podane z zastosowaniem kodów literowych,

7) wskazania lekarskie, z których wynika, czy w czasie orzeczonej niezdolności do pracy chory powinien leżeć, czy też może chodzić,

8) okres zwolnienia od wykonywania pracy z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny, datę urodzenia tego członka rodziny i stopień jego pokrewieństwa lub powinowactwa z ubezpieczonym,

9) numer statystyczny choroby ubezpieczonego ustalony według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych,

10) oznaczenie instytucji, w której ubezpieczony został zgłoszony do ubezpieczenia.

●Jeżeli zaświadczenie lekarskie zostanie unieważnione w związku ze stwierdzonym błędem, to informacja taka, oprócz wymienionych wyżej, również zostanie zapisana w rejestrze zaświadczeń lekarskich.

PRZYKŁAD 1

W dniu badania

Ubezpieczony 13 czerwca 2016 r. zgłosił się do lekarza leczącego w związku z dolegliwościami spowodowanymi zatruciem pokarmowym. Tego dnia w związku ze złym samopoczuciem nie stawił się do pracy. Po zbadaniu ubezpieczonego lekarz leczący wypisał mu stosowne leki i zalecił pobyt w domu przez najbliższe 3 dni. W tym celu wystawił zaświadczenie lekarskie na okres od 13 do 15 czerwca 2016 r.

PRZYKŁAD 2

Od następnego dnia

Ubezpieczona 13 czerwca 2016 r. stawiła się do pracy, jednak źle się czuła i po przepracowaniu całego dnia, w godzinach popołudniowych, udała się do lekarza. Po zbadaniu lekarz stwierdził wysokie ciśnienie oraz po wykonaniu badania EKG zaburzenia rytmu serca. Zlecił pacjentce wizytę u kardiologa, a do tego czasu zapisał stosowne lekarstwa i wystawił zwolnienie od pracy. Ponieważ w dniu bezpośredniego badania ubezpieczona była cały dzień w pracy, nie było konieczności wystawiania zwolnienia na ten dzień i lekarz wydał je na okres od 14 do 22 czerwca 2016 r.

PRZYKŁAD 3

Bez wliczenia do limitu

Pracownik (27 lat) otrzymał zwolnienie lekarskie z powodu choroby od 8 do 16 czerwca 2016 r. 8 czerwca przez cały dzień był w pracy, a po południu u lekarza. Ten wystawił mu zaświadczenie z powodu choroby od dnia, w którym przeprowadził badanie. Pracownik nie poinformował go, że w tym dniu pracował. Ponieważ pracownik za 8 czerwca 2016 r. otrzymał od pracodawcy wynagrodzenie za pracę, za ten dzień nie przysługują mu świadczenia związane z chorobą. Jest to jego pierwsza niezdolność do pracy w związku z choroba w 2016 r., ma on zatem prawo do wynagrodzenia za czas tej niezdolności na podstawie art. 92 k.p. Pracodawca wypłacił też pracownikowi wynagrodzenie chorobowe od 9 do 16 czerwca i jest to pierwsze 8 dni z przysługującego pracownikowi limitu 33 dni w 2016 r. Niezdolności do pracy orzeczonej na 8 czerwca 2016 r. nie wlicza się do tego limitu z uwagi na wypłacone za ten dzień normalne wynagrodzenie za pracę.

PRZYKŁAD 4

Pominięcie weekendu

Pracownik, który 10 czerwca 2016 r. przepracował cały dzień pracy, w godzinach popołudniowych skorzystał z wizyty u lekarza rodzinnego z powodu złego samopoczucia. Po przeprowadzeniu badania i postawieniu wstępnej diagnozy lekarz stwierdził, że przez najbliższe dni nie powinien on świadczyć pracy. Ponieważ przez kolejne dwa dni po przeprowadzeniu badania przez lekarza pracownik nie miał obowiązku świadczenia pracy ze względu na dni wolne od pracy (sobota i niedziela), lekarz wystawił mu zwolnienie na okres pięciu dni przypadających po nich, tj. od 13 do 17 czerwca 2016 r. oraz zalecił w tym czasie odpoczynek i skierował do lekarza specjalisty w celu przeprowadzenia dalszych badań.

PRZYKŁAD 5

W trakcie zwolnienia

Pracownica korzystała ze zwolnienia lekarskiego od pracy z powodu choroby od 1 do 8 czerwca 2016 r., na podstawie zaświadczenia wystawionego 31 maja 2016 r. W związku z brakiem poprawy stanu zdrowia udała się do lekarza 7 czerwca 2016 r. Po przeprowadzeniu badania lekarz stwierdził konieczność dalszego leczenia i przedłużenia zwolnienia do 17 czerwca 2016 r. Ponieważ przeprowadzono je w czasie wcześniej orzeczonej niezdolności do pracy, nie było konieczności wystawienia zwolnienia lekarskiego bezpośrednio od dnia badania. Zatem zostało ono wydane na okres od 9 do 17 czerwca 2016 r., tj. dwa dni w przód.

PRZYKŁAD 6

Wystawienie wstecz

Pracownica (52 lata) nie stawiła się do pracy 8 i 9 czerwca 2016 r. z powodu złego samopoczucia. 15 czerwca 2016 r. dostarczyła pracodawcy zwolnienie lekarskie na druku ZUS ZLA wystawione przez lekarza leczącego 10 czerwca 2016 r. na okres od 8 do 17 czerwca 2016 r. W związku z wykorzystaniem w lutym i marcu 2016 r. wypłaty wynagrodzenia za czas choroby w limicie 14 dni, za okres od 8 do 17 czerwca 2016 r. pracownica ma prawo do zasiłku chorobowego. Pracodawca nie miał wątpliwości co do okresu orzeczonej niezdolności do pracy i dnia wystawienia zwolnienia lekarskiego za okres wsteczny, ponieważ licząc od 10 czerwca 2016 r. dzień wystawienia zwolnienia przypadał nie dalej niż trzy dni wstecz.

PRZYKŁAD 7

Na trzy dni do tyłu

Lekarz 16 czerwca 2016 r. wystawił zaświadczenie lekarskie z powodu choroby pracownicy na okres od 13 do 22 czerwca 2016 r. Zaświadczenie to spełnia warunki dotyczące zasad wystawiania zaświadczeń lekarskich, uprawniające do wypłaty świadczeń pieniężnych z tytułu choroby, ponieważ zostało wystawione na okres nie dłuższy niż trzy dni poprzedzające dzień przeprowadzenia bezpośredniego badania ubezpieczonej. Przy ich obliczaniu nie wlicza się dnia wystawienia zaświadczenia.

PRZYKŁAD 8

Kolejne zaświadczenie

Pracownik otrzymał zwolnienie lekarskie z powodu choroby na okres od 6 do 15 czerwca 2016 r. Ponieważ w ostatnim dniu zwolnienia nadal źle się czuł, udał się ponownie do lekarza. Ten stwierdził konieczność kontynuowania poprzednich zaleceń i wystawił kolejne zaświadczenie, w którym niezdolność do pracy orzekł na okres od 16 do 22 czerwca 2016 r. W tym przypadku nie było potrzeby orzekania niezdolności do pracy od dnia badania, tj. od 15 czerwca 2016 r., ponieważ do tego dnia zostało wystawione poprzednie zwolnienie lekarskie.

PRZYKŁAD 9

Późniejsza wizyta

Pracownica była niezdolna do pracy z powodu choroby od 1 do 7 czerwca 2016 r. i na ten okres lekarz wystawił jej zwolnienie od pracy. 8 czerwca 2016 r. pracownica powinna stawić się do pracy, jednak stan jej zdrowia się pogorszył i to na tyle, że przez następne dwa dni nie mogła udać się do przychodni w celu zbadania przez lekarza. Na wizytę zgłosiła się dopiero 10 czerwca 2016 r. Po uzyskaniu wyjaśnień od ubezpieczonej i zbadaniu jej lekarz stwierdził, że pracownica wymaga pogłębionych badań diagnostycznych, a jej stan zdrowia w dniu badania, jak i w dniach poprzedzających wizytę, uzasadnia wystawienie zwolnienia od pracy. Orzeczenie takie lekarz zawarł w zaświadczeniu ZUS ZLA wystawionym na okres od 8 do 17 czerwca 2016 r. Obejmuje ono okres nie dłuższy niż trzy dni poprzedzające dzień, w którym zostało przeprowadzone badanie.

PRZYKŁAD 10

Leczenie u dwóch lekarzy

Ubezpieczony korzysta z wizyt u dwóch lekarzy naprzemiennie w jednym okresie zasiłkowym. U jednego lekarza otrzymał zaświadczenia lekarskie z tytułu choroby do 31 maja 2016 r., łącznie na 97 dni, a u drugiego na 60 dni. Łącznie okres zasiłkowy wynosi 157 dni i do wyczerpania okresu zasiłkowego brakuje tylko 25 dni, ale licząc u każdego lekarza osobno - u jednego brakuje 85 dni, a u drugiego - 122. W zasadzie już pod koniec kwietnia albo na początku maja, na 60 dni przed zakończeniem okresu zasiłkowego (wynoszącego na 31 maja łącznie 157 dni) powinno zostać przeprowadzone badanie oceny stanu zdrowia ubezpieczonego pod kątem ewentualnego zgłoszenia wniosku o świadczenie rehabilitacyjne. Jeżeli lekarze leczący nie mają wiedzy o zbliżającym się zakończeniu okresu zasiłkowego, ubezpieczony powinien zadbać o przeprowadzenie oceny stanu zdrowia przynajmniej u jednego z nich, aby otrzymać stosowne zaświadczenie (ZUS N-9) niezbędne do zgłoszenia wniosku o świadczenie rehabilitacyjne (ZUS Np-7).

PRZYKŁAD 11

Zaświadczenie po wypisie

Pracownica przebywała w szpitalu od 14 do 18 czerwca 2016 r. Zaświadczenie lekarskie potwierdzające pobyt w szpitalu za ten czas oraz za okres po hospitalizacji - łącznie od 14 do 28 czerwca 2016 r. - zostało wystawione nie w dniu wypisu ze szpitala, ale 24 czerwca 2016 r. Pracownik ma prawo do zasiłku chorobowego, który został mu wypłacony za okres od:

● 14 do 18 czerwca 2016 r. - za okres pobytu w szpitalu, oraz

● 21 do 28 czerwca 2016 r., tj. za 3 dni poprzedzające dzień wystawienia zaświadczenia lekarskiego do ostatniego dnia jego trwania.

Nie otrzyma natomiast zasiłku chorobowego za 19 i 20 czerwca 2016 r. w związku z przekroczeniem terminu określonego dla zaświadczeń lekarskich wystawianych za okres wsteczny.

PRZYKŁAD 12

Zatrudnienie u dwóch pracodawców

Ubezpieczony zatrudniony jednocześnie u dwóch pracodawców otrzymał zwolnienie lekarskie (ZUS ZLA) z powodu choroby na okres od 1 do 10 czerwca 2016 r. Zaświadczenie zostało wystawione 1 czerwca 2016 r. dla jednego płatnika zasiłku - pracodawcy A, u którego pracownik jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy. Pracodawcy B, u którego jest zatrudniony na 1 etatu, przesłał kserokopię tego zaświadczenia. Po zakończonym zwolnieniu lekarskim pracodawca B poinformował pracownika o konieczności dostarczenia odrębnego zaświadczenia. Zostało ono wystawione przez lekarza leczącego 14 czerwca 2016 r.

PRZYKŁAD 13

Zakaz sprostowania

Ubezpieczony otrzymał zwolnienie lekarskie z tytułu choroby na okres od 1 do 30 czerwca 2016 r. Lekarz orzecznik 20 czerwca 2016 r. po zbadaniu ubezpieczonego orzekł, że od 21 czerwca 2016 r. jest on zdolny do pracy. Ponieważ niezdolność do pracy z powodu choroby została potwierdzona zaświadczeniem e-ZLA, lekarz orzecznik ZUS wydał po kontroli zaświadczenie e-ZLA/K. W takim przypadku zaświadczenie lekarskie e-ZLA wystawione przez lekarza leczącego na okres od 1 do 30 czerwca 2016 r. nie podlega sprostowaniu.