Wolność i podmiotowość wszelkiego istnienia. Kluczowe książki dla kontrkulturowej rewolucji

Kiedy w pierwszej połowie lat 90. ślęczałem – studiując socjologię – nad „Człowiekiem w teatrze życia codziennego” Ervinga Goffmana oraz „Społecznym tworzeniem rzeczywistości” Petera Bergera i Thomasa Luckmanna, przez myśl mi nie przeszło, jak bardzo wpływowe były te książki trzy dekady wcześniej, gdy wpadły w ręce akademiczek i akademików rozgorączkowanych perspektywą kontrkulturowej rewolucji. Praca Goffmana – rzecz o mechanizmach interakcji międzyludzkich ubrana w metafory teatru, ról, masek i występów – ukazała się w 1959 r. Biblia społecznego konstrukcjonizmu autorstwa Bergera i Luckmanna, próbująca dokonać radykalnego opisu sposobu, w jaki ludzie w procesie interakcyjnym tworzą, utrzymują i zmieniają systemy norm oraz reprezentacji rozmaitych kluczowych pojęć, wyszła w 1966 r. 

Czytano je uważnie; pierwsza mówiła, że tożsamości społeczne nie są odwiecznym monolitem, lecz grą pozorów i kwestią umowy, którą można negocjować, a życie jest spektaklem; druga – że mamy bezpośredni wpływ na kształt podstawowych instytucji i zakres norm, możemy je kwestionować, po prostu żyjąc inaczej, kontestując aktualny układ władzy i podległości, wytwarzając własny system znaczeń, a wszystko to wydarza się w języku, którego używamy do opisu naszego świata.