Największa inwestycja kolejowa półwiecza i ogromny wykup gruntów. Co czeka południe Polski?

Jeszcze niedawno w drodze z Krakowa do Zakopanego wielu pasażerów dziwiło się, dlaczego pociąg trzy razy zmienia kierunek jazdy. Powodem była historia. Większość linii w Małopolsce powstała jeszcze w XIX w. – To były wtedy Austro-Węgry. I budowa torów była podporządkowana interesom cesarstwa. Proszę spojrzeć na układ węzłów na linii zakopiańskiej: stacje Chabówka czy Sucha Beskidzka, gdzie pociągi zmieniały kierunek jazdy, są zorientowane na Wiedeń i Lwów – wyjaśnia Karol Trammer z dwumiesięcznika „Z Biegiem Szyn”.

Wiedeń był wówczas stolicą Austro-Węgier, a Lwów stolicą jego prowincji – Galicji. Linia z Suchej Beskidzkiej do Chabówki stanowiła zaś element wielkiej inwestycji ostatniej ćwierci XIX w. – Galicyjskiej Kolei Transwersalnej. To długa, licząca 768 km trasa, przecinająca Karpaty z zachodu na wschód. Zaczynała się w Czadcy, która teraz znajduje się na Słowacji, a kończyła się w leżącym obecnie w Ukrainie Husiatynie. Jej budowa miała głównie cel militarny. Chodziło o wybudowanie linii alternatywnej wobec biegnącej na niemal płaskim terenie trasy Kraków–Lwów. Na wypadek wojny z Rosją zapewniałaby awaryjne dotarcie do Galicji. Przy okazji miała zaktywizować słabo rozwinięte obszary górskie. W efekcie w biednym regionie rozwinęły się takie miejscowości, jak Rabka, Limanowa, Tymbark i Nowy Sącz. Cała Kolej Transwersalna została oddana w 1884 r. Większość jej odcinków służy do dziś, choć niektóre straciły na znaczeniu, jak np. 77-kilometrowy odcinek z Chabówki do Nowego Sącza, który przecina Beskid Wyspowy. Regularny ruch pasażerski zawieszono tam w 2006 r. Potem odbywały się głównie przejazdy turystyczne z parowozem.

Pociągi w Małopolsce pojadą szybciej

Po 20 latach linia Chabówka–Nowy Sącz zyskuje drugie życie. Właśnie rozkręca się modernizacja trasy. Bardziej adekwatne będzie określenie, że linia powstaje niemal na nowo, bo na długich odcinkach poprowadzi całkiem nową trasą. Budowana w XIX w. linia była dość kręta i w efekcie można było tam osiągać najwyżej prędkość 60–70 km/h. Teraz, po wyprostowaniu, będzie można jeździć znacznie szybciej – 160 km/h. Linia Chabówka–Nowy Sącz ma teraz pełnić też zupełnie inną rolę. Utworzy dwa ramiona, stanowiące odgałęzienie całkiem nowej 58-kilometrowej linii ciągnącej się z podkrakowskiego Podłęża do miejscowości Piekiełko koło Tymbarka. Trasa będzie istotnym uzupełnieniem XIX-wiecznej sieci, bo dzięki niej z Krakowa na Podhale czy na Sądecczyznę i dalej na Słowację będzie można pojechać znacznie krótszą trasą.

Cały projekt, warty 14 mld zł, można uznać za największą inwestycję kolejową w Polsce od niemal pół wieku. W III RP zbudowaliśmy jedynie kilkadziesiąt kilometrów linii kolejowych, na co złożyły się niedługie łączniki prowadzące głównie do lotnisk. Najdłuższa była linia Pomorskiej Kolei Metropolitalnej o długości 19 km, ale ma ona jednak charakter aglomeracyjny. W PRL-u wielkie inwestycje kolejowe skończyły się zaś za czasów Edwarda Gierka. W 1977 r. zakończono budowę prowadzącej z Mazowsza na południe Polski Centralnej Magistrali Kolejowej. Z kolei w 1979 r. oddano szerokotorową linię od granicy z ówczesnym ZSRR do okolic Huty Katowice. Miała służyć do sprowadzania od naszego wielkiego sąsiada rudy żelaza oraz do wywozu węgla i siarki.