Życie w czasach bezkrólewia

Pojęcie bezkrólewia oznaczało pierwotnie okres między śmiercią monarchy a koronacją następcy. Dla wielu było to jedyne doświadczenie zerwania ciągłości rządów, prawa i społecznego porządku. Prawo rzymskie sankcjonowało wynikający z tego stanu chaos, wprowadzając na czas interregnum tak zwane justitium, przejściowy okres, na czas którego tymczasowo zawieszone zostają prawa obowiązujące za rządów zmarłego cezara. Gramsci nadał jednak interregnum nowe znaczenie. W jego ujęciu miało ono reprezentować szersze spektrum zjawisk polityczno-prawnych i sięgać głębiej: do pierwotnych uwarunkowań społeczno-kulturowych. Gramsci oddzielił koncepcję bezkrólewia od jego historycznej treści - zakłócenia rutynowego procesu przekazania władzy dziedzicznej lub parlamentarnej - i objął tym mianem wszelkie sytuacje, w których istniejący ład społeczny przestaje działać i nie jest w stanie dłużej utrzymać w ryzach rozbudzonych mas, a jednocześnie brakuje nowych zasad gry, które mogłyby poradzić sobie z warunkami, wobec których stare okazały się bezużyteczne.