Tysiąc masek błazna

W krótkim eseju zamieszczonym dwa lata temu w "Odrze" Zbigniew Bochenek tak oto opisuje swoje poszukiwania grobu Thomasa Bernharda na wiedeńskim cmentarzu Grinzinger Friedhof: "Po obu (...) stronach oglądałem idealnie wypielęgnowane marmurowe groby, świadczące o drobnomieszczańskiej zamożności ich właścicieli, i od razu przyszła mi do głowy myśl, iż ten bogaty, utrzymany we wzorowym stanie cmentarz z jego pozamiatanymi, przecinającymi się pod kątem prostym alejkami, z dokładnie przyciętymi żywopłotami i wyplewionymi klombami jest w gruncie rzeczy uosobieniem tego, z czego Bernhard w swojej twórczości tak boleśnie szydził, czego nienawidził i co bezkompromisowo wyśmiewał, a mianowicie podporządkowania się społecznej musztrze i akuratności stadnej egzystencji. Bohaterami jego książek byli przecież zawsze nietuzinkowi ludzie ducha, odrębni, wyobcowani, chodzący wyłącznie własnymi ścieżkami, swoiste »ptaki malowane« unikające wszelkiego rodzaju formacji, zaprzęgów, szeregów, jak diabeł święconej wody". A jednak skromny, równo uformowany kopczyk z krzyżem i nazwiskiem jednego z największych pisarzy XX wieku ginie w drobnomieszczańskim przepychu. Autor eseju kilkakrotnie mija go, nie zauważywszy, że obiekt poszukiwań znajduje się w zasięgu jego wzroku.