My, progresywni zwolennicy podatku liniowego

Podobno Polacy są oszczędni. Podobno większość z nas w ogóle nie oszczędza. Podobno jesteśmy zwolennikami podatków progresywnych. Podobno chcemy podatków płaskich. Podobno, podobno, podobno... Książka "Polak w świecie finansów" Dominiki Maison odrobinę porządkuje dość sprzeczne sygnały na temat tego, jak się obchodzimy z pieniędzmi.

Autorka jest psychologiem, więc temat pieniędzy potraktowała szeroko. Zaczyna od pytania, czy i do jakiego stopnia złotówki na koncie przekładają się na zadowolenie z życia w kraju nad Wisłą. Z podobnych badań przeprowadzanych regularnie w zachodnich społeczeństwach widać, że istnieje pewna granica dobrobytu, po której przekroczeniu pieniądze przestają cieszyć tak bardzo jak wtedy, gdy jest się na dorobku (jako pierwszy pisał o tym w latach 70. amerykański ekonomista Richard Easterlin). Polacy tej granicy jeszcze nie przekroczyli, ale i u nas relacje między pieniędzmi a szczęściem nie rosną w sposób linearny. "Odpowiedź na pytanie, czy pieniądze dają szczęście, brzmi: zdecydowanie nie, pod warunkiem że podstawowe potrzeby są zaspokojone. Czy jednak szczęście daje pieniądze? Wygląda na to, że... tak. Bo ludzie bardziej optymistycznie nastawieni do życia częściej osiągają większy sukces finansowy niż życiowi pesymiści" - pisze Maison, powołując się na badania przeprowadzone w 2009 r. na zlecenie Fundacji Bankowej im. Leopolda Kronenberga.

Autorka zajmuje się również bardziej przyziemnymi sprawami. Na przykład odpowiedzią na pytanie, jak Polacy wydają pieniądze i jak można ich nakłonić, by robili to chętniej (ta część książki najbardziej spodoba się bez wątpienia tym czytelnikom, którzy zawodowo realizują się w branży marketingowej). Maison pokazuje też, w jaki sposób rozróżnić można "zaciskanie pasa" i "gospodarność" - na pierwszy rzut oka podobne, ale tak naprawdę zupełnie różne style zarządzania pieniędzmi. Mamy również w "Polaku..." próbę odpowiedzi na frapujące pytanie, dlaczego wciąż ok. 1/5 dorosłych rodaków nie ma konta bankowego. To fragment, który szczególnie uważnie powinni przeczytać bankowcy, jeżeli chcą podjąć próbę dotarcia ze swoim produktem do tej niemałej wcale grupy klientów.

Osobnym dużym tematem poruszonym przez Dominikę Maison jest nastawienie Polaków do zasadniczych zagadnień polityki ekonomicznej. Na przykład do podatków. To jeden z najciekawszych fragmentów tej książki. Widać w nim bowiem jak na dłoni brak stałości polskiej opinii publicznej. Bo rodacy zapytani, jaki system podatkowy od dochodów osobistych powinien obowiązywać w Polsce, odpowiadają, że progresywny (51 proc. badanych). Za liniowym jest tylko 32 proc. Ale gdy to samo pytanie zadamy w sposób konkretny: "Marek zarabia 4000 zł, a Piotr 2000 zł. Jaką kwotę powinien zapłacić każdy z nich?", to nagle się okazuje, że za liniowym (Marek - 400 zł, Piotr - 200 zł) jest aż 57 proc. respondentów. Za progresywnym zaś (Marek - 600 zł , Piotr - 200 zł) już tylko 26 proc. Czyli wynik może być diametralnie odmienny wyłącznie dlatego, że to samo (co do meritum) pytanie zostało postawione w inny sposób. Na koniec prof. Maison przedstawia intrygującą typologię Polaków, dzieląc ich w zależności od tego, jaki mają stosunek do pieniędzy. Są tu i pasywni urzędnicy (21 proc.), i sfrustrowani materialiści (18 proc.), i nieubankowieni sceptycy (23 proc.). Ciekawy i oryginalny sposób patrzenia na ekonomiczne podziały wewnątrz naszego społeczeństwa.

@RY1@i02/2013/043/i02.2013.043.00000280x.802.jpg@RY2@

Dominika Maison, "Polak w świecie finansów. O psychologicznych uwarunkowaniach zachowań ekonomicznych Polaków", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013

Rafał Woś