Dane medyczne są przydatnym narzędziem do zarządzania placówkami służby zdrowia

Jednym z zadań wojewody jest pozyskiwanie informacji medycznych. Głównym źródłem danych są sprawozdania statystyczne z publicznych i niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej.

Wojewoda pozyskuje informacje na dwa sposoby. Pierwszym jest prowadzenie postępowania rejestracyjnego i rejestru zakładów opieki zdrowotnej, mających siedzibę na terenie województwa mazowieckiego. Rejestr Zakładów Opieki Zdrowotnej zawiera informacje dotyczące: organu założycielskiego, struktury organizacyjnej ZOZ (liczby i rodzajów poradni), oddziałów szpitalnych stacjonarnych i dziennych, pracowni diagnostycznych, w tym także liczbę łóżek/miejsc dla ZOZ świadczących usługi z zakresu opieki stacjonarnej krótko- i długoterminowej, jak również dane teleadresowe. Rejestr ten prowadzony jest w systemie teleinformatycznym (zob. www.rejestrzoz.gov.pl).

Drugim sposobem jest realizacja programu badań statystycznych statystyki publicznej, czyli gromadzenie danych, ich kontrolowanie, przetwarzanie informacji w celu udostępniania ich zainteresowanym, udział w ogólnopolskim badaniu chorobowości szpitalnej, który jest prowadzony przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny (NIZP-PZH).

Obowiązkiem sprawozdawczości - oprócz publicznych i niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej - objęte są także indywidualne i grupowe praktyki lekarskie, lekarzy dentystów oraz pielęgniarek i położnych. Baza praktyk sporządzana jest na podstawie wykazów z Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) oraz Okręgowych Izb zrzeszających lekarzy, pielęgniarki i położne. Wspomniane jednostki składają wojewodzie sprawozdania o zatrudnieniu wybranych pracowników ochrony zdrowia: lekarzy, lekarzy dentystów, farmaceutów i innych według podstawowego miejsca pracy na koniec roku sprawozdawczego.

W zależności od rodzaju sprawowanej opieki zdrowotnej wojewoda dzieli placówki opieki zdrowotnej na: realizujące podstawową opiekę zdrowotną, ambulatoryjną, specjalistyczną, profilaktyczną (szkoły), stacjonarną (szpitale) oraz stacjonarną długoterminową realizowaną przez hospicja, zakłady opiekuńczo-lecznicze i pielęgnacyjno-opiekuńcze. Raz w roku placówki te przekazują wojewodzie, do oddziału statystyki medycznej w wydziale polityki społecznej urzędu wojewódzkiego, odpowiednie sprawozdania z prowadzonej działalności. Sprawozdania te zawierają dane dotyczące zatrudnienia na podstawie stosunku pracy i w ramach umowy cywilno prawnej.

W sprawozdaniach z placówek realizujących podstawową opiekę medyczną znajdują się dane o stanie zdrowia dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia oraz o badaniach profilaktycznych i stanie zdrowia osób powyżej 18. roku życia. Informacje z jednostek realizujących ambulatoryjną, specjalistyczną opiekę zdrowotną zawierają dane dotyczące opieki profilaktycznej nad kobietami, różnych form opieki dziennej i nocnej, stacjach dializ, liczby porad w poszczególnych poradniach specjalistycznych i stomatologicznych oraz dane dotyczące posiadanego sprzętu medycznego.

Natomiast jednostki realizujące profilaktyczną opiekę nad uczniami w szkołach przekazują zestawienia statystyczne dotyczące głównie badań profilaktycznych według grup wiekowych, badań przesiewowych oraz realizacji szkolnego programu edukacji zdrowotnej. W sprawozdaniach ze szpitali ogólnych i psychiatrycznych dane obrazują m.in. działalność oddziałów wg specjalności: liczbę łóżek, liczbę leczonych, tzw. osobodni leczenia. Sprawozdania zawierają także informacje na temat zakładów i pracowni diagnostycznych. Zakłady długoterminowej opieki stacjonarnej wykazują liczbę miejsc, liczbę osób objętych opieką w podziale na wiek.

Oprócz danych pozyskiwanych ze sprawozdań napływających do oddziału statystyki medycznej, urząd wojewódzki gromadzi dane demograficzne z Urzędu Statystycznego, z NIZP - PZH o chorobach zakaźnych i zatruciach, z Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej o szczepieniach, z Warszawskiego Rejestru Nowotworów o zachorowaniach i zgonach na nowotwory złośliwe oraz z Mazowieckiego Oddziału NFZ. Dane z NFZ dotyczą zakontraktowanych i wykonanych usług medycznych, porad specjalistycznych, liczby osób ubezpieczonych, kolejek oczekujących na zabiegi medyczne, liczby zakładów, z którymi fundusz zawarł kontrakty na świadczenia specjalistyczne, oraz o liczbie świadczeń w zakresie stomatologii i podstawowej opieki zdrowotnej.

Corocznie, na podstawie uzyskanych danych, wyliczonych wskaźników, sporządzonych map i wykresów, opracowywane są przez pracowników oddziału statystyki medycznej następujące publikacje: Informator Statystyczny "Opieka zdrowotna w liczbach na obszarze województwa mazowieckiego", "Ocena zabezpieczenia opieki zdrowotnej w województwie mazowieckim" i "Ocena stanu zdrowia ludności województwa mazowieckiego".

Publikacje te stanowią źródło informacji na temat opieki zdrowotnej na terenie województwa mazowieckiego. Zawierają m.in. dane epidemiologiczne, o zasobach kadrowych i infrastrukturze.

Ze wspomnianych informatorów i danych statystycznych korzystają m.in. konsultanci wojewódzcy z poszczególnych dziedzin medycyny.

Udostępniane są także instytucjom działającym na rzecz ochrony zdrowia, samorządom terytorialnym, samorządom zawodów medycznych i świadczeniodawcom. Jest to też doskonałe narzędzie mogące mieć zastosowanie w zarządzaniu placówkami służby zdrowia.

Barbara Potocka

Urszula Kuroczycka

Oddział Statystyki Medycznej Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego