Brak odpowiedniej pomocy może doprowadzić do śmierci

Do śpiączki dochodzi przy zbyt niskim poziomie cukru we krwi, co wywołuje hipoglikemię, czyli niedocukrzenie. Przed odkryciem insuliny nie było na nią skutecznego ratunku. Pacjent umierał. Również dzisiaj, gdy organizm chorego nie otrzyma odpowiedniej ilości insuliny lub też zaszły jakieś nieoczekiwane reakcje wewnętrzne, skutek może być dramatyczny. Równie groźna jak hipoglikemia jest hiperglikemia, czyli nadmiar cukru we krwi, bo prowadzi do zatrucia organizmu, określanego jako kwasica ketonowa. Ten stan może doprowadzić do wstrząsu i śpiączki.

Rodzina chorego na cukrzycę, jego bliskie otoczenie na ogół wiedzą o tych zagrożeniach. Również sam chory z reguły potrafi rozpoznać objawy zbliżającego się niebezpieczeństwa i mu zapobiec lub szukać od razu specjalistycznej pomocy. Zdarza się jednak, że gwałtowny atak hipoglikemii lub hiperglikemii zaskoczy diabetyka w miejscu obcym lub publicznym. Może wówczas dojść do sytuacji, w której zostanie pozostawiony samemu sobie, uznany za pijanego lub znarkotyzowanego. Nikt się wówczas nie dziwi, gdy podejrzanie zachowująca się osoba straci przytomność. Po to, by do takich sytuacji nie dochodziło lekarze oraz stowarzyszenia chorych zalecają aby zawsze nosić przy sobie jakiś rodzaj wyróżnika, np. opaskę na nadgarstku, należy mieć kartę cukrzyka oraz informacje o właściwym sposobie postępowania.

Dzięki temu gdy dojdzie do utraty przytomności lub wyjątkowo złego samopoczucia nawet przypadkowe osoby będą mogły skutecznie pomóc. Objawy, które wskazują, że taka pomoc jest potrzebna to:

● drżenie rąk;

● trudności z utrzymaniem równowagi;

● czasem bełkotliwa mowa lub przejaw agresji;

● utrata przytomności;

Od diabetyka, którego zawiódł organizm, bez względu na dziwne zachowanie, nie czuje się alkoholu. Ponadto póki jest przytomny może poprosić o podanie mu swego podręcznego, ratowniczego zestawu, by mógł szybko zrobić zastrzyk z insuliny lub o coś słodkiego. Gdy stan taki spowodowała hiperglikemia chory może prosić o wodę najlepiej słoną. Jeśli jednak doszło do utraty przytomności, najlepszą formą pomocy jest niezwłoczne wezwanie pogotowia ratunkowego.

Każdy chory na cukrzycę jest dokładnie poinformowany przez lekarza o objawach, które poprzedzają śpiączkę. Wielu potrafi tę wiedzę praktycznie wykorzystywać, nie dopuszczać zagrożeń. Ale tak jest w przypadku dorosłych. W znacznie gorszej sytuacji są chore dzieci. Są wśród nich także maluchy, które jeszcze nie mówią. W takich przypadkach wszystko zależy od rodziców. Gdy zauważą że dziecko wciąż chce pić, mocno się poci, boli je brzuszek, jest osłabione i marudne to powinni jak najszybciej nawiązać kontakt z lekarzem. Lekarz także przez telefon pomoże wyrównać poziom cukru i stan dziecka, zlecając rodzicom pewne działania przez telefon. Lub też razu skierować ich do szpitala. U dorosłych hipoglikemia często pojawia się nagle. Sygnalizuje ją gwałtowne uczucie głodu, stan pobudzenia, drażliwość, drżenie mięśni. Jeśli chory wypije wtedy słodki napój, sok z cukrem, zwykłą coca-colę lub popije wodą glukozę, czy zje cukierka i położy się, dość szybko poczuje sie lepiej. Potem powinien zjeść przekąskę zawierająca cukier złożony jak banan, jogurt, kanapka, ziemniaki. To powinno wystarczyć, by nie doszło do utraty przytomności. Oczywiście, potem należy skontaktować się z lekarzem. Natomiast objawy związane z ostrym epizodem hiperglikemii narastają wolniej. Skóra chorego staje się sucha, odwodniona, oddech szybki, a w wydychanym przez niego powietrzu czuć zapach kwiatowo- acetonowy. Następnie pojawiają się nudności, wymioty, senność. By nie doszło do niebezpiecznej śpiączki należy podać do wypicia wodę z solą. I oczywiście, zawiadomić lekarza.

Nie zawsze daje się dokładnie stwierdzić, dlaczego doszło do ostrych objawów hipoglikemii czy hiperglikemii. Jednak z reguły przypadłości te są związane z błędami dietetycznymi lub interakcją z przyjmowanymi lekami. I tak hipoglikemia zwykle pojawia się po przyjęciu niewłaściwej dawki insuliny. Może też do niej doprowadzić nadmierny wysiłek fizyczny, zbyt mało węglowodanów w codziennej diecie, nie zjedzenie w porę posiłku, przyjęcie jakiegoś dodatkowego leku, także z tych bez recepty. Natomiast hiperglikemię najczęściej wywołuje zbyt mała dawka leku, który ma obniżać poziom cukru we krwi. Sprzyja jej nadmiar węglowodanów w posiłkach, brak ruchu, stres, nadmierne emocje. Bywa że do hiperglikemii dochodzi na skutek dodatkowej choroby, bólu, urazu i oczywiście leków. Na specjalne potraktowanie zasługuje alkohol. Generalnie lekarze są mu przeciwni. Jednak dopuszczają możliwość wypicia od czasu do czasu niewielkich ilości alkoholu. Dozwolona dawka powinna być ustalana indywidualnie, jak również rodzaj towarzyszących mu posiłków ponieważ u chorego przyjmującego insulinę spożywanie alkoholu wzmaga jej działanie. Stąd prosta droga do nawet ostrej hipoglikemii, która jest wtedy szczególnie niebezpieczna. To oznacza konieczność natychmiastowej specjalistycznej pomocy. Również u chorych nie leczonych insuliną alkohol może spowodować fatalne skutki. Dlatego poza tymi ograniczeniami obowiązuje żelazna zasada, że chory na cukrzycę nie może spożywać alkoholu w jakiejkolwiek postaci na tzw. pusty żołądek. Hipoglikemia po alkoholu może się ujawnić po 2 godzinach, ale także nawet pod 6 godzinach, gdy chory uważa, że choć wypił, to nic mu się nie stało. Warto jeszcze wiedzieć, że chory na cukrzycę może mieć kłopoty, gdy prowadzi samochód, a policja postanawia sprawdzić jego trzeźwość alkomatem. Urządzenie to bowiem reaguje nie tylko na alkohol w wydychanym powietrzu, ale również na ciała ketonowe, które mogą się pojawić w oddechu cukrzyka. Alkomat może wówczas wykazać od 0,3 do 0,5 promila alkoholu, choć kierowca nie wypił ani kropli. Wtedy w uwolnieniu się od podejrzeń pomóc powinno okazanie karty cukrzyka i badanie krwi.

Ewa Łuszczuk