Codzienna rehabilitacja pomaga utrzymać sprawność

- Reumatoidalne zapalenie stawów jest schorzeniem, w którym dochodzi do uszkodzenia kości tworzących stawy, struktur okołostawowych, więzadeł i mięśni. W miarę postępu choroby zmniejsza się sprawność pacjenta - ogranicza się zakres ruchomości stawów, powstają przykurcze, zmniejsza się siła mięśniowa. Rehabilitacja jest niezmiernie ważnym czynnikiem w leczeniu chorych.

Każdy pacjent powinien codziennie wykonywać w domu ćwiczenia, których został nauczony przez fizjoterapeutę. Ćwiczenia fizyczne mają na celu utrzymanie sprawności pacjenta. Muszą być one dostosowane do wieku, ogólnej kondycji chorego i do okresu choroby. Podstawową zasadą jest systematyczne, codzienne powtarzanie zaleconych przez fizjoterapeutę ćwiczeń, które mają wzmocnić układ mięśniowy i zmniejszyć ryzyko powstania przykurczów stawów.

Wskazane jest rozpoczynanie od ćwiczeń rozciągających, izometrycznych, a następnie mobilizujących stawy obwodowe i kręgosłup. Korzystny wpływ mają także ćwiczenia w wodzie o temperaturze 30-32 st C. Ułatwiają one rozluźnienie mięśni i mobilizację stawów.

Trzeba pamiętać, że przeciążanie stawów, czyli nieodpowiednie i zbyt intensywne ćwiczenia, nie służy choremu.

- RZS jest chorobą przewlekłą, postępującą, doprowadzającą często do niepełnosprawności pacjenta. Edukacja dotycząca istoty choroby, stałego, systematycznego leczenia i rehabilitacji oraz porozumienie lekarz-pacjent jest podstawą do osiągnięcia sukcesu w leczeniu.

Dla każdego pacjenta diagnoza przewlekłej choroby jest ogromnym stresem. Wsparcie osób bliskich i szczera rozmowa o przeżywanych lękach i emocjach jest niezmiernie ważne, natomiast często w pierwszej fazie choroby lub w okresie zaostrzenia jej przebiegu potrzebna jest także pomoc psychologa. Każdy pacjent powinien starać się żyć normalnie, tzn. pracować, uczyć się, wypełniać obowiązki domowe, podróżować. Młodzi pacjenci zostają rodzicami, wychowują dzieci.

Konieczne jest dostosowanie pracy zawodowej do możliwości chorego, szczególnie dotyczy to osób pracujących fizycznie. RZS nie jest chorobą wpływającą na intelekt chorego, więc nauka i praca umysłowa nie są w żadnym stopniu zaburzone.

Wykonywanie codziennych prac domowych może nastręczać trudności, więc obowiązki należy dostosować do możliwości, ale nie rezygnowanie z ich wykonywania. Ułatwieniem w czynnościach dnia codziennego są proste pomoce, jak nakładki zwiększające obwód sztućców i długopisów, nakładki do kluczy, specjalne nożyczki, szczotki do włosów z długą, zakrzywioną rączką, haczyki do zapinania guzików, urządzenia do zakładaniu skarpetek i wiele innych.

- Pacjent powinien pamiętać o systematycznym przyjmowaniu leków, zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego. Nie należy samodzielnie modyfikować dawek leków lub przerywać leczenia. Przyczyną zaostrzenia choroby może być infekcja, przewlekły stres, uraz (w tym także np. zabiegi operacyjne). Chory powinien unikać dźwigania ciężkich przedmiotów i czynności przeciążających stawy.

- Wskazane jest, aby pacjent utrzymywał swoją wagę w normie, gdyż chore stawy nie powinny być dodatkowo przeciążane. Nie ma specjalnej diety dla naszych pacjentów. Kierując się zdrowym rozsądkiem, każdy powinien opracować własną, autorską, odpowiednio zbilansowaną dietę, zabezpieczającą zapotrzebowanie na wapń, witaminy, białko, węglowodany i tłuszcze. Należy unikać produktów tłustych, które zawierają nasycone kwasy tłuszczowe mogące nasilać proces zapalny. Korzystne są nienasycone kwasy tłuszczowe, które znajdują się w tłoczonym na zimno oleju. Unikać powinno się także produktów zawierających konserwanty i barwniki. Biorąc pod uwagę zwiększone ryzyko osteoporozy u pacjentów chorych na rzs należy zapewnić organizmowi odpowiednią ilość wapnia i witaminy D3. Pamiętać należy o pokarmach bogatych w błonnik, jak kasze, ciemne pieczywo, płatki owsiane, które regulują perystaltykę przewodu pokarmowego i zmniejszają wchłanianie trójglicerydów i cholesterolu. Odpowiednia ilość płynu (woda, herbata owocowa i zielona, soki owocowe i warzywne) jest konieczna do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

jak najmniej schodów, likwidacja progów, podłogi bez chodników i dywanów.

podwyższenie blatów kuchennych, wysokie stołki.

podwyższenie umywalki, nakładka podwyższająca na sedes, uchwyty przy wannie, taborety do wanny i prysznica, dopasowane krany - łatwe do odkręcania.

łóżko wyższe (ułatwia wstawanie i kładzenie się) z dostępem ze wszystkich stron, materac dość twardy utrzymujący prawidłowe ustawienie kręgosłupa, poduszka podtrzymująca odcinek szyjny kręgosłupa, uchwyt pomagający przy wstawaniu z łóżka.

odpowiednio wysokie biurko z możliwością umieszczenia klawiatury i myszki na niższym poziomie, krzesło z podparciem kręgosłupa lędźwiowego i regulowaną wysokością, monitor komputera na odpowiedniej wysokości, podkładka podtrzymująca nadgarstki pod myszkę i przy pracy na klawiaturze

@RY1@i02/2010/076/i02.2010.076.050.004a.001.jpg@RY2@

Fot. Arch.

Małgorzata W. Kwiatkowska

dr nauk medycznych, reumatolog z Instytutu Reumatologii w Warszawie