Gdy maleją szanse na posiadanie dziecka

Co może zrobić kobieta, która nie może zajść w ciążę? Gdzie szukać pomocy?

Po około roku starań, jeśli nie dochodzi do ciąży, para powinna zgłosić się do lekarza. Najlepiej wybrać ośrodek, który specjalizuje się w leczeniu zaburzeń płodności. Para ma wówczas zapewnioną kompleksową opiekę - dostęp do specjalistów różnych dziedzin, pełnego spektrum badań, wszystkich znanych medycynie metod leczenia. Pierwszym krokiem jest zawsze szczegółowa diagnostyka kobiety i mężczyzny. Przeprowadza się ocenę rezerwy jajnikowej, badania nasienia, badania hormonalne, obrazowe, infekcyjne, immunologiczne, genetyczne. Na podstawie wyników i wywiadu medycznego lekarz może określić, co jest przyczyną niepłodności. Wspólnie z pacjentami planuje się również dopasowane leczenie z uwzględnieniem sytuacji zdrowotnej i potrzeb. Jeśli tylko rokowania są dobre, wybiera się możliwie najmniej inwazyjne metody.

Z jakich sposobów leczenia niepłodności można skorzystać w Polsce? Który z nich i w jakich przypadkach jest najlepszy?

Zasadność zastosowania danej metody i jej skuteczność zależą od przyczyny problemu. Czasem para potrzebuje wsparcia, by określić dni płodne, i zachodzi w ciążę naturalnie. W przypadku zaburzeń hormonalnych zazwyczaj wystarczy ich uregulowanie za pomocą odpowiednich leków. Na parametry nasienia, w wybranych sytuacjach, możemy wpływać poprzez odpowiednią dietę, aktywność fizyczną, suplementy. Jeśli przyczyną problemu są zmiany w obrębie układu rozrodczego kobiety, można rozważyć wykonanie operacji. Decyzję podejmować należy jednak z dużą ostrożnością, bo powikłania po zabiegu mogą obniżyć płodność. Dla niektórych par rozwiązaniem jest inseminacja - zalecana przede wszystkim przy braku upłynnienia nasienia, w zaburzeniach współżycia, w przypadku tzw. wrogiego śluzu. Jeżeli leczenie przez długi czas nie przynosi skutku lub inne metody nie dają szans na ciążę - zaleca się przeprowadzenie zapłodnienia pozaustrojowego. Metoda in vitro uzupełniona o diagnostykę preimplantacyjną (PGD) może być także opcją dla par z obciążeniem genetycznym oraz pacjentek, które ronią ciążę. Dzięki takiemu leczeniu doczekują się zdrowych dzieci.

Jakie efekty przynosi taka kuracja i w jakim czasie mogą być one widoczne?

Szanse na uzyskanie ciąży określane są w odniesieniu do konkretnego przypadku. Jeśli metoda leczenia dobrana jest odpowiednio, rokowania rosną. Poszczególnych form terapii nie powinno się porównywać, bo każda z nich dotyczy innych przypadłości i innej grupy pacjentów. Wiarygodne dane statystyczne na temat skuteczności możemy uzyskać tylko w odniesieniu do metod zabiegowych - inseminacji czy in vitro. Pierwsza metoda daje ok. 15 proc. szans na ciążę, metoda in vitro - nawet do 40-50 proc. Tu wskazania do procedury są określone i możemy w prosty sposób sprawdzić, czy w jej wyniku uzyskaliśmy ciążę, czy nie. W innych przypadkach takie wyliczenie jest niemożliwe. Jeśli postępowanie jest spersonalizowane, dostosowane do indywidualnych potrzeb, czas oczekiwania na ciążę także się skraca. W takiej sytuacji efekty można uzyskać już po kilku miesiącach. Oczywiście są pary, których przypadki są bardzo skomplikowane - wtedy leczenie może trwać kilka lat.

Kiedy in vitro jest ostateczną metodą leczenia, taką, której nie można zastąpić żadną inną?

Zapłodnienie pozaustrojowe jest procedurą stosowaną wyłącznie wówczas, gdy inne działania nie przynoszą skutku lub - z powodu przypadłości pacjentów - są bezcelowe. W przypadku obniżonej rezerwy jajnikowej, nieprawidłowych parametrów nasienia, endometriozy, niedrożnych jajowodów, niepłodności idiopatycznej u pacjentów w starszym wieku in vitro jest metodą z wyboru. Oznacza to, że jest optymalnym sposobem leczenia o potwierdzonej skuteczności. W większości sytuacji dla zapłodnienia pozaustrojowego nie ma żadnej alternatywy, żadnej innej metody, która dawałaby pacjentom wysokie szanse na ciążę.

Często jest tak, że para próbuje różnych ścieżek, niekoniecznie odpowiadających przyczynie problemu. Wówczas czas oczekiwania na upragnione dwie kreski na teście ciążowym może się wydłużać. Z perspektywy medycznej jest to o tyle niebezpieczne, że wraz z wiekiem płodność spada. Kiedy parze potrzebne jest specjalistyczne leczenie, a decyzja o nim jest odwlekana - po kilku latach może się okazać, że uzyskanie ciąży będzie bardzo trudne.

Czy koszty leczenia in vitro różnią się w Polsce od tych w innych krajach? Czy warto decydować się na takie leczenie w kraju? Co jeszcze przemawia za wybraniem kliniki w Polsce?

W porównaniu do stawek na świecie i w Europie leczenie metodą in vitro w naszym kraju kosztuje niewiele. Rodzime ośrodki dążą do zapewnienia polskim pacjentom dostępu do profesjonalnej pomocy, a ceny pozostają na umiarkowanym poziomie. Zapłodnienie pozaustrojowe jest procedurą wysokospecjalistyczną, wymagającą zaangażowania wykwalifikowanych lekarzy, embriologów, personelu, nowoczesnego sprzętu, infrastruktury, inwestowania w jakość i bezpieczeństwo. To wszystko wpływa na ceny. Są one jednak dostosowywane do możliwości polskich pacjentów, po to by jak najwięcej potrzebujących mogło skorzystać z tego, co daje nam medycyna; doczekać się dzieci. Oczywiście, dla wielu polskich par koszty zabiegu in vitro nadal mogą być barierą. Dlatego tak wartościowe są lokalne programy zdrowotne, które umożliwiają uzyskanie dofinansowania do procedury z budżetu gminy lub miasta. ⒸⓅ

@RY1@i02/2017/146/i02.2017.146.00700080m.801.jpg@RY2@

fot. Wojtek Jakubowski/mat. prasowe

dr Andrzej Hajdusianek, ginekolog-położnik z Kliniki Leczenia Niepłodności INVICTA

Rozmawiała Patrycja Otto-Duszczyk