Szczepienia są zgodne z naturą

Dlaczego należy szczepić?

To sposób wzmacniania odporności podpatrzony w naturze. Każde dziecko przyjmuje naturalne szczepionki od momentu narodzin. Z każdym oddechem, łykiem pokarmu, dotykiem, do organizmu noworodka wnikają bakterie, wirusy i inne pasożyty. Część z nich na stałe pozostaje w jelitach i na skórze, aby stać się florą fizjologiczną, która stanowi nieodłączny element ludzkiego układu odporności.

Niektóre szczepionki zawierają żywe mikroby, specjalnie osłabione, aby nie wywołać choroby, ale większość szczepionek zawiera tylko fragmenty drobnoustrojów, niezdolne do rozwoju w organizmie dziecka. Większość szczepionek opracowano przeciw chorobom, których w naturze dziecko mogłoby nie przeżyć, takie jak tężec, meningokoki, błonica czy gruźlica. Dlatego powinniśmy szczepić zdrowe dzieci, chcąc uniknąć groźnych dla nich zakażeń.

W jakich wypadkach można zrezygnować ze szczepienia?

Terminy szczepień są związane z fizjologicznym spadkiem odporności - u niemowlęcia około trzeciego miesiąca życia zanika większość przeciwciał otrzymanych od matki przez łożysko, a własne komórki odpornościowe jeszcze nie podejmują pełnej aktywności. Dlatego wprowadzamy w tym momencie szczepienia, aby zapobiec najpoważniejszym skutkom zakażenia w tym okresie życia. Odroczenie szczepień powinno być podyktowane tylko jedną przyczyną - podejrzewanym albo potwierdzonym zaburzeniem odporności lub innym schorzeniem, z powodu którego odpowiedź na szczepienie może być nieprawidłowa.

Dzisiejszy kalendarz szczepień jest szczególnie pod tym względem elastyczny - daje lekarzowi możliwość, po raz pierwszy oficjalnie, indywidualnego ustalenia liczby szczepionek na każdej wizycie, w zależności od bieżącego stanu zdrowia dziecka. Istnieją sytuacje, gdy szczepienia należy odroczyć na dłuższy czas, jest to zwykle związane z ciężkimi schorzeniami (np. białaczką), które powodują, że podanie szczepionki byłoby nieskuteczne albo szkodliwe.

Co robić w takiej sytuacji?

Decyzję o terminie szczepień powinien podjąć lekarz specjalista opiekujący się dzieckiem na stałe. Czasami decydujemy się na krótkie odroczenie szczepień ze względu na niejasne okoliczności, np. podejrzenie kontaktu z chorobą zakaźną. W takich przypadkach po 2-3 tygodniach od kontaktu można wznowić szczepienia, jeśli nie doszło do rozwoju choroby zakaźnej. Trzeba jednak zawsze pamiętać, że długotrwałe odraczanie może spowodować, że dziecko ulegnie zakażeniu i zachoruje na tę infekcję, której można było zapobiec. Dlatego rodzice muszą stosować wszelkie inne sposoby, aby nie narazić potomka na zachorowanie.

Ale powikłania po szczepieniach zdarzają się?

Każda procedura medyczna może być powiązana z efektami ubocznymi w zależności od jej rodzaju. Podawanie leków, w tym szczepionek, może wywoływać działania niepożądane, które mogą być łagodne albo poważne, co najczęściej wynika z indywidualnych cech danego dziecka. Ponieważ mogą być osoby, które zareagują w sposób nieoczekiwany na podanie leku, jakim jest szczepionka, medycyna wypracowała system badania bezpieczeństwa leków. Są to badania kliniczne, w których tysiące ochotników testują podanie szczepionki w różnych sytuacjach. Analiza bezpieczeństwa jest bardzo restrykcyjna, prowadzona również po rejestracji. Organizacje odpowiedzialne za bezpieczeństwo leków gromadzą i analizują dane dotyczące działań niepożądanych szczepionek. Oczywiście to nie wyklucza możliwości wystąpienia jakiegoś superrzadkiego zdarzenia u konkretnego dziecka, jednak ryzyko, że coś takiego nastąpi, jest niezmiernie małe, liczone w ułamkach promili.

Przy jakich objawach po szczepieniu należy zgłosić się do lekarza? Jak szybko należy to zrobić?

Trzeba pamiętać, że szczepionka to nie jest woda i jej podanie powoduje reakcję zapalną, co może wiązać się z gorączką, pogorszeniem samopoczucia, bolesnością w miejscu wkłucia itp. W takich sytuacjach należy skontaktować się z lekarzem, aby nie przeoczyć ważnego objawu, który może być zapowiedzią ciężkiego niepożądanego odczynu poszczepiennego. Każdy ciężki odczyn, wymagający pobytu w szpitalu, powinien być zbadany i jego przyczynowy związek ze szczepieniem jednoznacznie ustalony. Jak wykazują liczne badania, ciężkie zdarzenia niepożądane są niezmiernie rzadkie i dotyczą najczęściej indywidualnych przypadków dzieci, które mają nieujawnione wcześniej schorzenia, które dają o sobie znać w krótkim okresie po szczepieniu. W takich sytuacjach odczyny są kojarzone przez rodziców jako stany uszkodzenia zdrowia w wyniku szczepienia, jednak nie udaje się takiego potwierdzenia uzyskać w szerokich badaniach klinicznych. Przykładem tego może być domniemany związek szczepień z autyzmem. Jednak badania epidemiologiczne prowadzone na wielką skalę taki związek przyczynowo-skutkowy wykluczyły. ⒸⓅ

Za nieszczepienie dziecka grozi grzywna

Do poddawania się obowiązkowym szczepieniom zobowiązuje artykuł 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Za uporczywe uchylanie się grozi grzywna. Kara może wynieść do 1 tys. zł. Będzie nakładana do momentu, aż rodzic zaszczepi dziecko. Łączna kwota kar nie może jednak przekroczyć 50 tys. zł. W skrajnym przypadku sąd może ograniczyć prawa rodzicielskie za brak szczepień. W połowie czerwca w Sądzie Rejonowym w Inowrocławiu odbyła się tego typu sprawa. To nie pierwszy taki przypadek. Podobny miał miejsce cztery lata temu w Pile, kiedy do sądu rejonowego wpłynęły trzy wnioski dotyczące rodziców, którzy odmówili szczepień.

@RY1@i02/2017/146/i02.2017.146.00700040f.801.jpg@RY2@

fot. mat. prasowe

dr med. Paweł Grzesiowski, ekspert w dziedzinie szczepień z Centrum Medycyny Zapobiegawczej i Rehabilitacji

Rozmawiała Patrycja Otto